ക്വ ഗച്ഛാമി ക്വ തിഷ്ഠേയം കിം കരോമീത്യ് അചിന്തയത് സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പ്രാണാന് ആഹര്താഹം യഥാന്തകഃ
'എവിടേക്ക് പോകാം? എവിടെ നിൽക്കാം? എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്നിങ്ങനെ അവൻ ചിന്തിച്ചു. 'എല്ലാ ജീവികളുടെയും ജീവൻ എടുക്കുന്നവൻ ഞാൻ തന്നെ, യമൻ പോലെ.'
മമാപ്യ് അന്തകരം ഭൂതം സംപ്രാപ്തം ചാശ്മവര്ഷണമ് ത്രാതാരം നൈവ പശ്യാമി ശിലാം വാ വൃക്ഷമ് അന്തികേ
'ഇപ്പോൾ എന്റെ അന്ത്യം വരുത്തുന്ന കല്ലുവർഷം എത്തി. എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരു പാറയോ വൃക്ഷമോ സമീപത്ത് കാണുന്നില്ല.' എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ചിന്ത.
ഏവം ബഹുവിധം വ്യാധോ വിചിന്ത്യാപശ്യദ് അന്തികേ വനേ വനസ്പതിമ് ഇവ നക്ഷത്രാണാം യഥാത്രിജമ്
ഇങ്ങനെ പലതും ചിന്തിച്ച ശേഷം, ആ വേട്ടക്കാരൻ സമീപത്തെ കാട്ടിൽ ഒരു വലിയ വൃക്ഷം കണ്ടു—നക്ഷത്രങ്ങളിൽ അത്രി മഹർഷിയെപ്പോലെയുള്ളത്.
മൃഗാണാം ച യഥാ സിംഹമ് ആശ്രമാണാം ഗൃഹാധിപമ് ഇന്ദ്രിയാണാം മന ഇവ ത്രാതാരം പ്രാണിനാം നഗമ്
മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെയും, ആശ്രമങ്ങളിൽ ഗൃഹസ്ഥനുപോലെയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ മനസ്സുപോലെയും, ജീവജാലങ്ങൾക്ക് രക്ഷകനായി ആ വൃക്ഷം അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ശ്രേഷ്ഠം വിടപിനം ശുഭ്രം ശാഖാപല്ലവമണ്ഡിതമ് തമ് ആശ്രിത്യോപവിഷ്ടോ ഽഭൂത് ക്ലിന്നവാസാ സ ലുബ്ധകഃ
ആ ഉത്തമവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ, ശാഖകളും ഇളം ഇലയുമായി അലങ്കരിച്ച വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ അഭയം തേടി, ആ വേട്ടക്കാരൻ തനിക്കു വസ്ത്രം മുഴുവൻ നനഞ്ഞ് ഇരുന്നു.
സ്മരന് ഭാര്യാമ് അപത്യാനി ജീവേയുര് അഥവാ ന വാ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര ചാസ്തം പ്രാപ്തോ ദിവാകരഃ
ഭാര്യയും കുട്ടികളും ഓർത്ത്, അവർ ജീവിക്കുമോ ഇല്ലയോ എന്ന് വിചാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അപ്പോൾ തന്നെ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു.
തമ് ഏവ നഗമ് ആശ്രിത്യ കപോതോ ഭാര്യയാ സഹ പുത്രപൌത്രൈഃ പരിവൃതോ ഹ്യ് ആസ്തേ തത്ര നഗോത്തമേ
അത് തന്നെയുള്ള വൃക്ഷത്തിൽ, തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം, മക്കളും മക്കളുടെ മക്കളും ചുറ്റും കൂടെ, ഒരു പാരാവതം അവിടെ താമസിച്ചു.
സുഖേന നിര്ഭയോ ഭൂത്വാ സുതൃപ്തഃ പ്രീത ഏവ ച ബഹവോ വത്സരാ യാതാ വസതസ് തസ്യ പക്ഷിണഃ
അവിടെ താമസിച്ച ആ പക്ഷി, സന്തോഷത്തോടെയും ഭയമില്ലാതെയും, പൂർണ്ണമായ തൃപ്തിയോടെയും, സന്തോഷത്തോടെയും, അനേകം വർഷങ്ങൾ കഴിച്ചു.
പതിവ്രതാ തസ്യ ഭാര്യാ സുപ്രീതാ തേന ചൈവ ഹി കോടരേ തന്നഗേ ശ്രേഷ്ഠേ ജലവായ്വഗ്നിവര്ജിതേ
അവന്റെ ഭാര്യ, ഭർത്താവിനോട് വിശ്വസ്തയായിരുന്നു, അവനാൽ വളരെ സന്തുഷ്ടയായിരുന്നു; ആ ഉത്തമവൃക്ഷത്തിലെ ഒരു പൊക്കിലിൽ, വെള്ളവും കാറ്റും അഗ്നിയും ഇല്ലാത്തിടത്ത്.
ഭാര്യാപുത്രൈഃ പരിവൃതഃ സര്വദാസ്തേ കപോതകഃ തസ്മിന് ദിനേ ദൈവവശാത് കപോതശ് ച കപോതകീ
ഭാര്യയും മക്കളും ചുറ്റും കൂടെ, ആ ചെറുപാരാവതം എപ്പോഴും അവിടെ താമസിച്ചു; അന്നേദിവസം, വിധിയുടെ ഇച്ഛയാൽ, ആ പാരാവതനും അവന്റെ ഭാര്യയും...
ഭക്ഷ്യാര്ഥം തു ഉഭൌ യാതൌ കപോതോ നഗമ് അഭ്യഗാത് സാപി ദൈവവശാത് പുത്ര പഞ്ജരസ്ഥൈവ വര്തതേ
ഭക്ഷണം തേടാൻ ഇരുവരും പുറപ്പെട്ടു. കപോതം മരംവഴി മടങ്ങി, പക്ഷേ ദൈവവിധിയാൽ കുഞ്ഞ് പഞ്ചരത്തിൽ തന്നെ കുടുങ്ങി നിന്നു.
ഗൃഹീതാ ലുബ്ധകേനാഥ ജീവമാനേവ വര്തതേ കപോതകോ ഽപ്യ് അപത്യാനി മാതൃഹീനാന്യ് ഉദീക്ഷ്യ ച
അവളെ വേട്ടക്കാരൻ ജീവനോടെ പിടിച്ചു. കപോതൻ, അമ്മയില്ലാതെ കുട്ടികളെ നോക്കി,
വര്ഷം ച ഭീഷണം പ്രാപ്തമ് അസ്തം യാതോ ദിവാകരഃ സ്വകോടരം തയാ ഹീനമ് ആലോക്യ വിലലാപ സഃ
ഭയങ്കരമായ മഴ എത്തി, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു. അവളില്ലാതെ തന്റെ കൂടാരം കണ്ട കപോതൻ ദുഃഖത്തോടെ കരയാൻ തുടങ്ങി.
താം ബദ്ധാം പഞ്ജരസ്ഥാം വാ ന ബുബോധ കപോതരാട് അന്വാരേഭേ കപോതോ വൈ പ്രിയായാ ഗുണകീര്തനമ്
അവൾ പഞ്ചരത്തിൽ കുടുങ്ങിയെന്നു കപോതരാജാവിന് അറിയില്ലായിരുന്നു. കപോതൻ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഓർത്ത് അവളുടെ ഗുണങ്ങൾ പാടാൻ തുടങ്ങി.
നാദ്യാപ്യ് ആയാതി കല്യാണീ മമ ഹര്ഷവിവര്ധിനീ മമ ധര്മസ്യ ജനനീ മമ ദേഹസ്യ ചേശ്വരീ
ഇപ്പോഴും എന്റെ സുഖം കൂട്ടുന്ന, എന്റെ ധർമ്മത്തിന് അമ്മയും ശരീരത്തിന് ഉടമയുമായ എന്റെ നല്ലവളൊന്നും മടങ്ങിയില്ല.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം സൈവ നിത്യം സഹായിനീ തുഷ്ടേ ഹസന്തീ രുഷ്ടേ ച മമ ദുഃഖപ്രമാര്ജനീ
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം, മോക്ഷം എല്ലാം കൂടെ പങ്കിടുന്നവളാണ് അവൾ. സന്തോഷത്തിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ, കോപത്തിൽ എന്റെ ദുഃഖം അകറ്റുന്നവളാണ് അവൾ.
സഖീ മന്ത്രേഷു സാ നിത്യം മമ വാക്യരതാ സദാ നാദ്യാപ്യ് ആയാതി കല്യാണീ സംപ്രയാതേ ഽപി ഭാസ്കരേ
ആലോചനകളിൽ എപ്പോഴും കൂട്ടുകാരി, എന്റെ വാക്കുകളിൽ സന്തോഷം കാണുന്നവളാണ് അവൾ. സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിട്ടും എന്റെ നല്ലവളൊന്നും മടങ്ങിയില്ല.
ന ജാനാതി വ്രതം മന്ത്രം ദൈവം ധര്മാര്ഥമ് ഏവ ച പതിവ്രതാ പതിപ്രാണാ പതിമന്ത്രാ പതിപ്രിയാ
വ്രതം, മന്ത്രം, ദൈവം, ധർമ്മം, സമ്പത്ത് എന്നിവയെ അവൾ അറിയില്ല. ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലാണ് അവളുടെ ജീവൻ, ഉപദേശം, സ്നേഹം എല്ലാം ഭർത്താവിനുവേണ്ടിയാണ്.
നാദ്യാപ്യ് ആയാതി കല്യാണീ കിം കരോമി ക്വ യാമി വാ കിം മേ ഗൃഹം കാനനം ച തയാ ഹീനം ഹി ദൃശ്യതേ
ഇപ്പോഴും എന്റെ നല്ലവളൊന്നും മടങ്ങിയില്ല. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടേക്ക് പോകും? അവളില്ലാതെ എന്റെ വീട് പോലും കാടുപോലെയാണ്.
തയാ യുക്തം ശ്രിയാ യുക്തം ഭീഷണം വാപി ശോഭനമ് നാദ്യാപ്യ് ആയാതി മേ കാന്താ യയാ ഗൃഹമ് ഉദീരിതമ്
അവളോടൊപ്പം സമൃദ്ധിയിലോ കഷ്ടത്തിലോ പോലും ഭയങ്കരമായതും മനോഹരമാകും. വീട് സന്തോഷകരമാക്കിയ എന്റെ പ്രിയവളൊന്നും ഇനിയും മടങ്ങിയില്ല.
വിനാനയാ ന ജീവിഷ്യേ ത്യജേ വാപി പ്രിയാം തനുമ് കിം കുര്വന്തു ത്വ് അപത്യാനി ലുപ്തധര്മസ് ത്വ് അഹം പുനഃ
അവളില്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, അല്ലെങ്കിൽ ഈ പ്രിയ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും. കുട്ടികൾ എന്ത് ചെയ്യും? ഞാൻ ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടവനാണ്.
ഏവം വിലപതസ് തസ്യ ഭര്തുര് വാക്യം നിശമ്യ സാ പഞ്ജരസ്ഥൈവ സാ വാക്യം ഭര്താരമ് ഇദമ് അബ്രവീത്
അവൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവളുടെ ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട പഞ്ചരത്തിൽ കുടുങ്ങിയ അവൾ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു:
അത്രാഹമ് അസ്മി ബദ്ധൈവ വിവശാസ്മി ഖഗോത്തമ ആനീതാഹം ലുബ്ധകേന ബദ്ധാ പാശൈര് മഹാമതേ
ഇവിടെ ഞാൻ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, എനിക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല, പക്ഷിമധ്യത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ലവനേ. വേട്ടക്കാരൻ എന്നെ കൊണ്ടുപോയി കെട്ടിയിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയേ.
ധന്യാസ്മ്യ് അനുഗൃഹീതാസ്മി പതിര് വക്തി ഗുണാന് മമ സതോ വാപ്യ് അസതോ വാപി കൃതാര്ഥാഹം ന സംശയഃ
ഭാഗ്യവതിയുമാണ്, അനുഗ്രഹിതയുമാണ് ഞാൻ, എന്റെ ഭർത്താവ് എന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറയുന്നു. ഞാൻ നല്ലവളോ അല്ലയോ എന്നത് പ്രധാനമല്ല, എനിക്ക് ജീവിതം പൂർണ്ണമായി കിട്ടി, സംശയമില്ല.
തുഷ്ടേ ഭര്തരി നാരീണാം തുഷ്ടാഃ സ്യുഃ സര്വദേവതാഃ വിപര്യയേ തു നാരീണാമ് അവശ്യം നാശമ് ആപ്നുയാത്
ഭർത്താവ് സന്തോഷവാനായാൽ സ്ത്രീകൾക്ക് എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും. അതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിച്ചാൽ സ്ത്രീക്ക് നിർഭാഗ്യം ഉറപ്പാണ്.
ത്വം ദൈവം ത്വം പ്രഭുര് മഹ്യം ത്വം സുഹൃത് ത്വം പരായണമ് ത്വം വ്രതം ത്വം പരം ബ്രഹ്മ സ്വര്ഗോ മോക്ഷസ് ത്വമ് ഏവ ച
നീയാണ് എന്റെ ദൈവം, നീയാണ് എന്റെ പ്രഭു, നീയാണ് എന്റെ സുഹൃത്ത്, നീയാണ് എന്റെ ആശ്രയം. നീയാണ് എന്റെ വ്രതം, പരബ്രഹ്മം, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും എല്ലാം നീ തന്നെയാണ്.
മാ ചിന്താം കുരു കല്യാണ ധര്മേ ബുദ്ധിം സ്ഥിരാം കുരു ത്വത്പ്രസാദാച് ച ഭുക്താ ഹി ഭോഗാശ് ച വിവിധാ മയാ അലം ഖേദേന മജ്ജേന ധര്മേ ബുദ്ധിം കുരു സ്ഥിരാമ്
ദുഃഖിക്കേണ്ട, നല്ലവളേ, ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പാക്കൂ. നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ പല സുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ചു. ഇനി ദുഃഖം വേണ്ട, മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ആഴ്പ്പിക്കുക.
ഇതി ശ്രുത്വാ പ്രിയാവാക്യമ് ഉത്തതാര നഗോത്തമാത് യത്ര സാ പഞ്ജരസ്ഥാ തു കപോതീ വര്തതേ ത്വരമ്
പ്രിയവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കപോതൻ വേഗത്തിൽ വലിയ മരത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, പഞ്ചരത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഭാര്യയോടു ചേർന്ന് എത്തി.
താമ് ആഗത്യ പ്രിയാം ദൃഷ്ട്വാ മൃതവച് ചാപി ലുബ്ധകമ് മോചയാമീതി താമ് ആഹ നിശ്ചേഷ്ടോ ലുബ്ധകോ ഽധുനാ
അവൾ വന്നു, പ്രിയപ്പെട്ടവനെ മരിച്ചവനെപ്പോലെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു, ചലനമില്ലാതെ കിടക്കുന്ന വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു: 'അവനെ വിടുക!'
മാ മുഞ്ചസ്വ മഹാഭാഗ ജ്ഞാത്വാ സംബന്ധമ് അസ്ഥിരമ് ലുബ്ധാനാം ഖേചരാ ഹ്യ് അന്നം ജീവോ ജീവസ്യ ചാശനമ്
നoble one, ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥിരമല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവനെ വിടരുത്. ആകാശത്ത് പറക്കുന്നവർക്കു വേട്ടക്കാർ ആഹാരമാണ്; ജീവൻ മറ്റൊരു ജീവന്റെ ആഹാരമാണ്.