രസാതലമ് അനുപ്രാപ്തഃ സിന്ധുസേന ഇതി ശ്രുതഃ യജ്ഞേ തലമ് അനുപ്രാപ്തേ നിര്യജ്ഞാ ഹ്യ് അഭവന് മഹീ
അവൻ 'സിന്ധുസേനൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു; യജ്ഞം അവിടെ എത്തുമ്പോൾ ഭൂമി യജ്ഞരഹിതമായി.
നായം ലോകോ ഽസ്തി ന പരോ യജ്ഞേ നഷ്ട ഇതീത്വരാഃ സുരാസ് തമ് ഏവ വിവിശൂ രസാതലമ് അനുദ്വിഷമ്
യജ്ഞം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ഒന്നുമില്ലെന്ന് ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു; അവർ അവനെ പിന്തുടർന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
നാശക്നുവംസ് തു തം ജേതും ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ വിഷ്ണും പുരാണപുരുഷം ഗത്വാ തസ്മൈ ന്യവേദയന്
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അവർ പുരാതനനായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ച് അവിടെ സംഭവിച്ചതു വിവരിച്ചു.
രാക്ഷസസ്യ തു തത് കര്മ യജ്ഞഭ്രംശമ് അശേഷതഃ തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് വാരാഹം വപുര് ആസ്ഥിതഃ
രാക്ഷസന്റെ ആ പ്രവൃത്തി യജ്ഞം പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചതായിരുന്നു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വാരാഹ രൂപം ധരിച്ച് സംസാരിച്ചു.
ശങ്ഖചക്രഗദാപാണിര് ഗത്വാ ചൈവ രസാതലമ് ആനയിഷ്യേ മഖം പുണ്യം ഹത്വാ രാക്ഷസപുംഗവാന്
ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വെച്ച്, ഞാൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി, രാക്ഷസന്മാരുടെ പ്രധാനികളെ സംഹരിച്ച്, ആ പുണ്യമായ യജ്ഞം തിരികെ കൊണ്ടുവരും.
സ്വഃ പ്രയാന്തു സുരാഃ സര്വേ വ്യേതു വോ മാനസോ ജ്വരഃ യേന ഗങ്ഗാ തലം പ്രാപ്താ പഥാ തേനൈവ ചക്രധൃക്
സകല ദേവന്മാരും സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ; നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലെ ദുഃഖം അകറ്റപ്പെടട്ടെ. ഗംഗ ദേവി ഏത് വഴി ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലെത്തിയോ, അതേ വഴി ചക്രധാരി ദേവനും പോകും.
ജഗാമ തരസാ പുത്ര ഭുവം ഭിത്ത്വാ രസാതലമ് സ വരാഹവപുഃ ശ്രീമാന് രസാതലനിവാസിനഃ
മകനേ, ആ മഹാത്മാവ് വരാഹരൂപത്തിൽ ഭൂമിയെ തുളച്ച് രസാതലത്തിലേക്കു വേഗത്തിൽ ചെന്നു, അവിടെ താമസിക്കുന്നവരുടെ ഇടയിൽ എത്തി.
രാക്ഷസാന് ദാനവാന് ഹത്വാ മുഖേ ധൃത്വാ മഹാധ്വരമ് വാരാഹരൂപീ ഭഗവാന് മഖമ് ആദായ യജ്ഞഭുക്
രാക്ഷസന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ച്, മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച്, യജ്ഞഭോക്താവായ വരാഹസ്വരൂപിയായ ഭഗവാൻ ആ യജ്ഞം എടുത്തു.
യേന പ്രാപ തലം വിഷ്ണുഃ പഥാ തേനൈവ ശത്രുജിത് മുഖേ ന്യസ്യ മഹായജ്ഞം നിശ്ചക്രാമ രസാതലാത്
വിഷ്ണു ഏത് വഴി ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലെത്തിയോ, അതേ വഴി ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച് രസാതലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
തത്ര ബ്രഹ്മഗിരൌ ദേവാഃ പ്രതീക്ഷാം ചക്രിരേ ഹരേഃ പഥസ് തസ്മാദ് വിനിഃസൃത്യ ഗങ്ഗാസ്രവണമ് അഭ്യഗാത്
ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ ദേവന്മാർ ഹരിയുടെ വരവിനായി കാത്തുനിന്നു; അവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നശേഷം, ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തി.
പ്രാക്ഷാലയച് ച സ്വാങ്ഗാനി അസൃഗ്ലിപ്താനി നാരദ ഗങ്ഗാമ്ഭസാ തത്ര കുണ്ഡം വാരാഹമ് അഭവത് തതഃ
നാരദാ, അവിടെ ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ രക്തം മൂടിയ തന്റെ ശരീരം അച്ചടക്കി കഴുകി; അപ്പോൾ അവിടെ വരാഹകുണ്ടം എന്നൊരു കുളം രൂപപ്പെട്ടു.
മുഖേ ന്യസ്തം മഹായജ്ഞം ദേവാനാം പുരതോ ഹരിഃ ദത്തവാംസ് ത്രിദശശ്രേഷ്ഠോ മുഖാദ് യജ്ഞോ ഽഭ്യജായത
മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച്, ഹരി ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ അതിനെ പുറത്തുവിട്ടു; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് യജ്ഞം ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി യജ്ഞാങ്ഗം പ്രധാനം സ്രുവ ഉച്യതേ വാരാഹരൂപമ് അഭവദ് ഏവം വൈ കാരണാന്തരാത്
അത് മുതൽ, യജ്ഞത്തിലെ പ്രധാന സ്രുവം വരാഹസ്വരൂപം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; മറ്റൊരു കാരണത്താലാണ് അങ്ങനെ ആയത്.
തസ്മാത് പുണ്യതമം തീര്ഥം വാരാഹം സര്വകാമദമ് തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ്
അതിനാൽ, വരാഹതീർഥം ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നതുമാണ്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും ലഭിക്കും.
തത്ര സ്ഥിതോ ഽപി യഃ കശ്ചിത് പിതൄന് സ്മരതി പുണ്യകൃത് വിമുക്താഃ സര്വപാപേഭ്യഃ പിതരഃ സ്വര്ഗമ് ആപ്നുയുഃ
അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും പുണ്യബുദ്ധിയോടെ പിതാക്കളെ ഓർത്താൽ, അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി സ്വർഗം പ്രാപിക്കും.
കുശാവര്തസ്യ മാഹാത്മ്യമ് അഹം വക്തും ന തേ ക്ഷമഃ തസ്യ സ്മരണമാത്രേണ കൃതകൃത്യോ ഭവേന് നരഃ
കുശാവർത്തത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാൻ കഴിയില്ല; അതിനെ ഓർക്കുന്നവൻ പോലും ജീവിതത്തിൽ സഫലനാകും.
കുശാവര്തമ് ഇതി ഖ്യാതം നരാണാം സര്വകാമദമ് കുശേനാവര്തിതം യത്ര ഗൌതമേന മഹാത്മനാ
കുശാവർത്തം എന്നത് മനുഷ്യർക്കിടയിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നതെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്; മഹാത്മാവായ ഗൗതമൻ കുശത്താൽ അവിടെ ഒരു ചുഴലി ഉണ്ടാക്കി.
കുശേനാവര്തയിത്വാ തു ആനയാമ് ആസ താം മുനിഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച പിതൄണാം തൃപ്തിദായകമ്
കുശത്താൽ ചുഴലി ഉണ്ടാക്കി, ആ മുനി അവളെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; അവിടെയുള്ള സ്നാനവും ദാനവും പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നു.
നീലഗങ്ഗാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ നിഃസൃതാ നീലപര്വതാത് തത്ര സ്നാനാദി യത് കിംചിത് കരോതി പ്രയതോ നരഃ
നീലപർവതത്തിൽ നിന്ന് നീലഗംഗ എന്ന അത്യുത്തമമായ നദി പുറപ്പെടുന്നു; അവിടെ ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്യുകയോ മറ്റേതെങ്കിലും ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ,
സര്വം തദ് അക്ഷയം വിദ്യാത് പിതൄണാം തൃപ്തിദായകമ് വിശ്രുതം ത്രിഷു ലോകേഷു കപോതം തീര്ഥമ് ഉത്തമമ്
അവയെല്ലാം അക്ഷയമായതും പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നതുമാണ്; കപോതതീർഥം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമമായതെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.
തസ്യ രൂപം ച വക്ഷ്യാമി മുനേ ശൃണു മഹാഫലമ് തത്ര ബ്രഹ്മഗിരൌ കശ്ചിദ് വ്യാധഃ പരമദാരുണഃ
അത് എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ പറയാം, മഹർഷേ, അതിന്റെ വലിയ ഫലവും കേൾക്കൂ. ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ ഒരുപാട് ക്രൂരനായ ഒരു വേട്ടക്കാരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹിനസ്തി ബ്രാഹ്മണാന് സാധൂന് യതീന് ഗോപക്ഷിണോ മൃഗാന് ഏവംഭൂതഃ സ പാപാത്മാ ക്രോധനോ ഽനൃതഭാഷണഃ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സന്മാർഗ്ഗികളെയും യതികളെയും പശുപാലകരെയും മൃഗങ്ങളെയും ഉപദ്രവിച്ചു; അങ്ങനെ പാപമനസ്സും ക്രോധവും അസത്യവാക്കും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ഭീഷണാകൃതിര് അത്യുഗ്രോ നീലാക്ഷോ ഹ്രസ്വബാഹുകഃ ദന്തുരോ നഷ്ടനാസാക്ഷോ ഹ്രസ്വപാത് പൃഥുകുക്ഷികഃ
അവന് ഭയങ്കരമായ രൂപം, അത്യന്തം ക്രൂരത, ഇരുണ്ട കണ്ണുകൾ, ചെറുതായ കൈകൾ, പുറത്ത് കയറിയ പല്ലുകൾ, മൂക്കും കണ്ണുകളും ഇല്ലാത്തത്, ചെറുതായ കാലുകൾ, വിശാലമായ വയറ്—allാം അവനിൽ കാണാം.
ഹ്രസ്വോദരോ ഹ്രസ്വഭുജോ വികൃതോ ഗര്ദഭസ്വനഃ പാശഹസ്തഃ പാപചിത്തഃ പാപിഷ്ഠഃ സധനുഃ സദാ
ചെറുതായ വയറും കൈകളും, വലിച്ചുപൊട്ടിയ ശരീരം, കഴുതയുടെ പോലെ കത്തുന്ന ശബ്ദം, കൈയിൽ പാശം, ദുഷ്ടമായ മനസ്സ്, ഏറ്റവും പാപിയായവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വില്ല് പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നു.
തസ്യ ഭാര്യാ തഥാഭൂതാ അപത്യാന്യ് അപി നാരദ തയാ തു പ്രേര്യമാണോ ഽസൌ വിവേശ ഗഹനം വനമ്
അവന്റെ ഭാര്യയും കുട്ടികളും അതുപോലെയായിരുന്നു, നാരദാ. അവളുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സ ജഘാന മൃഗാന് പാപഃ പക്ഷിണോ ബഹുരൂപിണഃ പഞ്ജരേ പ്രാക്ഷിപത് കാംശ്ചിജ് ജീവമാനാംസ് തഥേതരാന്
അവൻ, ആ പാപി, പലവിധ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും കൊല്ലുകയും, ചില ജീവനുള്ളവയെ കൂട്ടിലിടുകയും, മറ്റുള്ളവരെയും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തിരുന്നു.
ക്ഷുധയാ പരിതപ്താങ്ഗോ വിഹ്വലസ് തൃഷയാ തഥാ ഭ്രാന്തദേശോ ബഹുതരം ന്യവര്തത ഗൃഹം പ്രതി
വിശപ്പിലും ദാഹത്തിലും കഠിനമായി പീഡിതനായി, വഴിതെറ്റി അലഞ്ഞു, വളരെ നേരം കഴിഞ്ഞ് വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോവാൻ തീരുമാനിച്ചു.
തതോ ഽപരാഹ്ണേ സംപ്രാപ്തേ നിവൃത്തേ മധുമാധവേ ക്ഷണാത് തഡിദ് ഗര്ജിതം ച സാഭ്രം ചൈവാഭവത് തദാ
അപ്പോൾ, ഉച്ച കഴിഞ്ഞ് വസന്തകാലം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും, മേഘങ്ങൾ കൂടി.
വവൌ വായുഃ സാശ്മവര്ഷോ വാരിധാരാതിഭീഷണഃ സ ഗച്ഛംല് ലുബ്ധകഃ ശ്രാന്തഃ പന്ഥാനം നാവബുധ്യത
കല്ലുകളും കനത്ത മഴയും വീശുന്ന ഭയങ്കരമായ കാറ്റ് വീശി; ആ വേട്ടക്കാരൻ ക്ഷീണിച്ച് നടന്ന് വഴികാണാതെ പോയി.
ജലം സ്ഥലം ഗര്തമ് അഥോ പന്ഥാനമ് അഥവാ ദിശഃ ന ബുബോധ തദാ പാപഃ ശ്രാന്തഃ ശരണമ് അപ്യ് അഥ
ജലം, കര, കുഴി, വഴി, ദിശ—ഒന്നും അവൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ സമയത്ത്, ക്ഷീണിച്ച പാപി ഒരു അഭയം പോലും കണ്ടെത്താനായില്ല.