തന്മധ്യതഃ പുണ്യനദീ പ്രായാത് പൂര്വാര്ണവം പ്രതി ഏവമ് ഏഷാപി തേ പ്രോക്താ ഗങ്ഗാ ക്ഷാത്രാ മഹാമുനേ
അവിടെനിന്ന് പുണ്യനദി കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തേക്കു ഒഴുകി. മഹാമുനിയേ, ഇതാണ് രാജകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഗംഗയുടെ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
മാഹേശ്വരീ വൈഷ്ണവീ ച സൈവ ബ്രാഹ്മീ ച പാവനീ ഭാഗീരഥീ ദേവനദീ ഹിമവച്ഛിഖരാശ്രയാ
അവൾ പാവനിയായ മഹേശ്വരിയുടെ, വൈഷ്ണവിയുടെ, ബ്രാഹ്മിയുടെ രൂപവും ധരിക്കുന്നു; ഭഗീരഥിയുടെ രൂപത്തിൽ, ദൈവിക നദിയായി ഹിമവാന്റെ ശിഖരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു.
മഹേശ്വരജടാവാരി ഏവം ദ്വൈവിധ്യമ് ആഗതമ് വിന്ധ്യസ്യ ദക്ഷിണേ ഗങ്ഗാ ഗൌതമീ സാ നിഗദ്യതേ ഉത്തരേ സാപി വിന്ധ്യസ്യ ഭാഗീരഥ്യ് അഭിധീയതേ
മഹേശ്വരന്റെ ജടയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം ഇങ്ങനെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; വിന്ധ്യപർവതത്തിന് തെക്കോട്ട് അവളെ ഗൗതമി ഗംഗ എന്നു വിളിക്കുന്നു, വടക്കോട്ട് ഭഗീരഥി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ന മനസ് തൃപ്തിമ് ആധത്തേ കഥാഃ ശൃണ്വത് ത്വയേരിതാഃ പൃഥക് തീര്ഥഫലം ശ്രോതും പ്രവൃത്തം മമ മാനസമ്
നിന്റെ കഥകൾ കേട്ടിട്ടും എന്റെ മനസ്സ് തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; തീർത്ഥഫലങ്ങൾ അറിയാൻ എന്റെ മനസ്സ് ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ക്രമശോ ബ്രാഹ്മണാനീതാം ഗങ്ഗാം മേ പ്രഥമം വദ പൃഥക് തീര്ഥഫലം പുണ്യം സേതിഹാസം യഥാക്രമമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ കൊണ്ടുവന്ന ഗംഗയെ ആദ്യം ക്രമമായി പറഞ്ഞുതരിക, ഓരോ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഫലവും പുണ്യവും അതിന്റെ കഥകളും ക്രമത്തിൽ വേർതിരിച്ച് പറയണം.
തീര്ഥാനാം ച പൃഥഗ് ഭാവം ഫലം മാഹാത്മ്യമ് ഏവ ച സര്വം വക്തും ന ശക്നോമി ന ച ത്വം ശ്രവണേ ക്ഷമഃ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും ഫലവും മഹത്വവും ഞാൻ മുഴുവനായി പറയാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ നീയും എല്ലാം കേൾക്കാൻ കഴിയില്ല.
തഥാപി കിംചിദ് വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ യാന്യ് ഉക്താനി ച തീര്ഥാനി ശ്രുതിവാക്യാനി യാനി ച
എങ്കിലും ഞാൻ കുറച്ച് പറയാം; നാരായണാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, ഞാൻ പറയുന്ന തീർത്ഥങ്ങളും ശ്രുതിവാക്യങ്ങളും.
താനി വക്ഷ്യാമി സംക്ഷേപാന് നമസ്കൃത്വാ ത്രിലോചനമ് യത്രാസൌ ഭഗവാന് ആസീത് പ്രത്യക്ഷസ് ത്ര്യമ്ബകോ മുനേ
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദൈവത്തോട് വന്ദനം അർപ്പിച്ച്, അവിടുത്തെ പ്രത്യക്ഷമായിരുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം, മഹർഷേ.
ത്ര്യമ്ബകം നാമ തത് തീര്ഥം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ് വാരാഹമ് അപരം തീര്ഥം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ്
ത്ര്യമ്പകം എന്ന പേരിലുള്ള ആ തീർത്ഥം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു; മറ്റൊന്ന്, വാരാഹം, മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമാണ്.
തസ്യ രൂപം പ്രവക്ഷ്യാമി നാമ വിഷ്ണോര് യഥാഭവത് പുരാ ദേവാന് പരാഭൂയ യജ്ഞമ് ആദായ രാക്ഷസഃ
അതിന്റേതായ രൂപവും വിഷ്ണുവിന്റെ പേരിൽ എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നുവെന്നും ഞാൻ പറയാം; ഒരിക്കൽ, ദേവന്മാരെ തോൽപ്പിച്ചൊരു രാക്ഷസൻ യജ്ഞം പിടിച്ചുപറി.
രസാതലമ് അനുപ്രാപ്തഃ സിന്ധുസേന ഇതി ശ്രുതഃ യജ്ഞേ തലമ് അനുപ്രാപ്തേ നിര്യജ്ഞാ ഹ്യ് അഭവന് മഹീ
അവൻ 'സിന്ധുസേനൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു; യജ്ഞം അവിടെ എത്തുമ്പോൾ ഭൂമി യജ്ഞരഹിതമായി.
നായം ലോകോ ഽസ്തി ന പരോ യജ്ഞേ നഷ്ട ഇതീത്വരാഃ സുരാസ് തമ് ഏവ വിവിശൂ രസാതലമ് അനുദ്വിഷമ്
യജ്ഞം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ഒന്നുമില്ലെന്ന് ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു; അവർ അവനെ പിന്തുടർന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
നാശക്നുവംസ് തു തം ജേതും ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ വിഷ്ണും പുരാണപുരുഷം ഗത്വാ തസ്മൈ ന്യവേദയന്
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അവർ പുരാതനനായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ച് അവിടെ സംഭവിച്ചതു വിവരിച്ചു.
രാക്ഷസസ്യ തു തത് കര്മ യജ്ഞഭ്രംശമ് അശേഷതഃ തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് വാരാഹം വപുര് ആസ്ഥിതഃ
രാക്ഷസന്റെ ആ പ്രവൃത്തി യജ്ഞം പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചതായിരുന്നു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വാരാഹ രൂപം ധരിച്ച് സംസാരിച്ചു.
ശങ്ഖചക്രഗദാപാണിര് ഗത്വാ ചൈവ രസാതലമ് ആനയിഷ്യേ മഖം പുണ്യം ഹത്വാ രാക്ഷസപുംഗവാന്
ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വെച്ച്, ഞാൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി, രാക്ഷസന്മാരുടെ പ്രധാനികളെ സംഹരിച്ച്, ആ പുണ്യമായ യജ്ഞം തിരികെ കൊണ്ടുവരും.
സ്വഃ പ്രയാന്തു സുരാഃ സര്വേ വ്യേതു വോ മാനസോ ജ്വരഃ യേന ഗങ്ഗാ തലം പ്രാപ്താ പഥാ തേനൈവ ചക്രധൃക്
സകല ദേവന്മാരും സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ; നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലെ ദുഃഖം അകറ്റപ്പെടട്ടെ. ഗംഗ ദേവി ഏത് വഴി ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലെത്തിയോ, അതേ വഴി ചക്രധാരി ദേവനും പോകും.
ജഗാമ തരസാ പുത്ര ഭുവം ഭിത്ത്വാ രസാതലമ് സ വരാഹവപുഃ ശ്രീമാന് രസാതലനിവാസിനഃ
മകനേ, ആ മഹാത്മാവ് വരാഹരൂപത്തിൽ ഭൂമിയെ തുളച്ച് രസാതലത്തിലേക്കു വേഗത്തിൽ ചെന്നു, അവിടെ താമസിക്കുന്നവരുടെ ഇടയിൽ എത്തി.
രാക്ഷസാന് ദാനവാന് ഹത്വാ മുഖേ ധൃത്വാ മഹാധ്വരമ് വാരാഹരൂപീ ഭഗവാന് മഖമ് ആദായ യജ്ഞഭുക്
രാക്ഷസന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ച്, മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച്, യജ്ഞഭോക്താവായ വരാഹസ്വരൂപിയായ ഭഗവാൻ ആ യജ്ഞം എടുത്തു.
യേന പ്രാപ തലം വിഷ്ണുഃ പഥാ തേനൈവ ശത്രുജിത് മുഖേ ന്യസ്യ മഹായജ്ഞം നിശ്ചക്രാമ രസാതലാത്
വിഷ്ണു ഏത് വഴി ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലെത്തിയോ, അതേ വഴി ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച് രസാതലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
തത്ര ബ്രഹ്മഗിരൌ ദേവാഃ പ്രതീക്ഷാം ചക്രിരേ ഹരേഃ പഥസ് തസ്മാദ് വിനിഃസൃത്യ ഗങ്ഗാസ്രവണമ് അഭ്യഗാത്
ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ ദേവന്മാർ ഹരിയുടെ വരവിനായി കാത്തുനിന്നു; അവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നശേഷം, ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തി.
പ്രാക്ഷാലയച് ച സ്വാങ്ഗാനി അസൃഗ്ലിപ്താനി നാരദ ഗങ്ഗാമ്ഭസാ തത്ര കുണ്ഡം വാരാഹമ് അഭവത് തതഃ
നാരദാ, അവിടെ ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ രക്തം മൂടിയ തന്റെ ശരീരം അച്ചടക്കി കഴുകി; അപ്പോൾ അവിടെ വരാഹകുണ്ടം എന്നൊരു കുളം രൂപപ്പെട്ടു.
മുഖേ ന്യസ്തം മഹായജ്ഞം ദേവാനാം പുരതോ ഹരിഃ ദത്തവാംസ് ത്രിദശശ്രേഷ്ഠോ മുഖാദ് യജ്ഞോ ഽഭ്യജായത
മഹായജ്ഞം വായിൽ വെച്ച്, ഹരി ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ അതിനെ പുറത്തുവിട്ടു; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് യജ്ഞം ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി യജ്ഞാങ്ഗം പ്രധാനം സ്രുവ ഉച്യതേ വാരാഹരൂപമ് അഭവദ് ഏവം വൈ കാരണാന്തരാത്
അത് മുതൽ, യജ്ഞത്തിലെ പ്രധാന സ്രുവം വരാഹസ്വരൂപം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; മറ്റൊരു കാരണത്താലാണ് അങ്ങനെ ആയത്.
തസ്മാത് പുണ്യതമം തീര്ഥം വാരാഹം സര്വകാമദമ് തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ്
അതിനാൽ, വരാഹതീർഥം ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നതുമാണ്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും ലഭിക്കും.
തത്ര സ്ഥിതോ ഽപി യഃ കശ്ചിത് പിതൄന് സ്മരതി പുണ്യകൃത് വിമുക്താഃ സര്വപാപേഭ്യഃ പിതരഃ സ്വര്ഗമ് ആപ്നുയുഃ
അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും പുണ്യബുദ്ധിയോടെ പിതാക്കളെ ഓർത്താൽ, അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി സ്വർഗം പ്രാപിക്കും.
കുശാവര്തസ്യ മാഹാത്മ്യമ് അഹം വക്തും ന തേ ക്ഷമഃ തസ്യ സ്മരണമാത്രേണ കൃതകൃത്യോ ഭവേന് നരഃ
കുശാവർത്തത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാൻ കഴിയില്ല; അതിനെ ഓർക്കുന്നവൻ പോലും ജീവിതത്തിൽ സഫലനാകും.
കുശാവര്തമ് ഇതി ഖ്യാതം നരാണാം സര്വകാമദമ് കുശേനാവര്തിതം യത്ര ഗൌതമേന മഹാത്മനാ
കുശാവർത്തം എന്നത് മനുഷ്യർക്കിടയിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നതെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്; മഹാത്മാവായ ഗൗതമൻ കുശത്താൽ അവിടെ ഒരു ചുഴലി ഉണ്ടാക്കി.
കുശേനാവര്തയിത്വാ തു ആനയാമ് ആസ താം മുനിഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച പിതൄണാം തൃപ്തിദായകമ്
കുശത്താൽ ചുഴലി ഉണ്ടാക്കി, ആ മുനി അവളെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; അവിടെയുള്ള സ്നാനവും ദാനവും പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നു.
നീലഗങ്ഗാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ നിഃസൃതാ നീലപര്വതാത് തത്ര സ്നാനാദി യത് കിംചിത് കരോതി പ്രയതോ നരഃ
നീലപർവതത്തിൽ നിന്ന് നീലഗംഗ എന്ന അത്യുത്തമമായ നദി പുറപ്പെടുന്നു; അവിടെ ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്യുകയോ മറ്റേതെങ്കിലും ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ,
സര്വം തദ് അക്ഷയം വിദ്യാത് പിതൄണാം തൃപ്തിദായകമ് വിശ്രുതം ത്രിഷു ലോകേഷു കപോതം തീര്ഥമ് ഉത്തമമ്
അവയെല്ലാം അക്ഷയമായതും പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നതുമാണ്; കപോതതീർഥം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമമായതെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.