മര്ത്യാ മര്ത്യഗതാമ് ഏവ പശ്യന്തി ന തലം ഗതാമ് നൈവ സ്വര്ഗഗതാം മര്ത്യാഃ പശ്യന്ത്യ് അജ്ഞാനബുദ്ധയഃ
മരണശീലികൾ ഭൂമിയിൽ ഉള്ള രൂപം മാത്രമേ കാണൂ, പാതാളത്തിലെ രൂപം അവർക്കു കാണാനാവില്ല. അജ്ഞാനികൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ അവളുടെ രൂപവും കാണുന്നില്ല.
യാവത് സാഗരഗാ ദേവീ താവദ് ദേവമയീ സ്മൃതാ ഉത്സൃഷ്ടാ ഗൌതമേനൈവ പ്രായാത് പൂര്വാര്ണവം പ്രതി
ദേവി സമുദ്രത്തേക്കു ഒഴുകുന്നിടത്തോളം അവളെ ദൈവികയെന്ന് കരുതുന്നു. ഗൗതമൻ വിട്ടയച്ചപ്പോൾ അവൾ കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തേക്കു പോയി.
തതോ ദേവര്ഷിഭിര് ജുഷ്ടാം മാതരം ജഗതഃ ശുഭാമ് ഗൌതമോ മുനിശാര്ദൂലഃ പ്രദക്ഷിണമ് അഥാകരോത്
പിന്നീട് ദേവർഷിമാർ ആദരിച്ച ലോകമാതാവിനെ, ഗൗതമൻ, മഹാമുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
ത്രിലോചനം സുരേശാനം പ്രഥമം പൂജ്യ ഗൌതമഃ ഉഭയോസ് തീരയോഃ സ്നാനം കരോമീതി ദധേ മതിമ്
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനെ ആദ്യം ആരാധിച്ച്, ഗൗതമൻ, 'രണ്ടു കരകളിലും ഞാൻ സ്നാനം ചെയ്യും' എന്ന് മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.
സ്മൃതമാത്രസ് തദാ തത്രാവിരാസീത് കരുണാര്ണവഃ തത്ര സ്നാനം കഥം സിധ്യേദ് ഇത്യ് ഏവം ശര്വമ് അബ്രവീത്
അവിടെ ഓർത്തതുമാത്രത്തിൽ, കരുണയുടെ സമുദ്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവിടെ എങ്ങനെ സ്നാനം ചെയ്യാമെന്ന് ഗൗതമൻ ശർവനോട് ചോദിച്ചു.
കൃതാഞ്ജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഭക്തിനമ്രസ് ത്രിലോചനമ്
കൈകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ, വിനയത്തോടെ, ഗൗതമൻ മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനോട് പറഞ്ഞു.
ദേവദേവ മഹേശാന തീര്ഥസ്നാനവിധിം മമ ബ്രൂഹി സമ്യങ് മഹേശാന ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ദേവദേവനേ, മഹേശ്വരനേ, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഭാവുക്യത്തിനായി തിരുത്തടങ്ങളിൽ സ്നാനത്തിന്റെ ക്രമം എനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
മഹര്ഷേ ശൃണു സര്വം ച വിധിം ഗോദാവരീഭവമ് പൂര്വം നാന്ദീമുഖം കൃത്വാ ദേഹശുദ്ധിം വിധായ ച
മഹർഷേ, ഗോദാവരിയിൽ സ്നാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ ക്രമവും ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ. ആദ്യം നാന്ദീമുഖം നടത്തി ശരീരം ശുദ്ധീകരിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയിത്വാ ച തേഷാമ് ആജ്ഞാം പ്രഗൃഹ്യ ച ബ്രഹ്മചര്യേണ ഗച്ഛന്തി പതിതാലാപവര്ജിതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് അവരുടെ അനുമതി വാങ്ങിയശേഷം, ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കണം; വീണുപോയവരുമായി ഇടപഴകാതിരിക്കുക.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച മനശ് ചൈവ സുസംയതമ് വിദ്യാ തപശ് ച കീര്തിശ് ച സ തീര്ഥഫലമ് അശ്നുതേ
ആളിന്റെ കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നന്നായി നിയന്ത്രിതമായിരിക്കണം; ജ്ഞാനവും തപസ്സും കീർത്തിയും ഉള്ളവൻ തിരുത്തടത്തിൽ സ്നാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഫലവും പ്രാപിക്കും.
ഭാവദുഷ്ടിം പരിത്യജ്യ സ്വധര്മപരിനിഷ്ഠിതഃ ശ്രാന്തസംവാഹനം കുര്വന് ദദ്യാദ് അന്നം യഥോചിതമ്
ദുഷ്ടഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം; ക്ഷീണിച്ചവർക്കു മസാജ് ചെയ്ത്, യോജിച്ച ഭക്ഷണം നൽകണം.
അകിംചനേഭ്യഃ സാധുഭ്യോ ദദ്യാദ് വസ്ത്രാണി കമ്ബലാന് ശൃണ്വന് ഹരികഥാം ദിവ്യാം തഥാ ഗങ്ഗാസമുദ്ഭവാമ് അനേന വിധിനാ ഗച്ഛന് സമ്യക് തീര്ഥഫലം ലഭേത്
എന്തുമില്ലാത്ത സദുപദേശികൾക്ക് വസ്ത്രവും കംബളവും നൽകണം; ഹരിയുടെ ദിവ്യകഥകളും ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവവും ശ്രവിക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ തിരുത്തടത്തിൽ സ്നാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഫലം ലഭിക്കും.
ത്ര്യമ്ബകശ് ച ഇതി പ്രാഹ ഗൌതമം മുനിഭിര് വൃതമ്
ത്ര്യമ്പകൻ, മറ്റു മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന ഗൗതമനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദ്വിഹസ്തമാത്രേ തീര്ഥാനി സംഭവിഷ്യന്തി ഗൌതമ സര്വത്രാഹം സംനിഹിതഃ സര്വകാമപ്രദസ് തഥാ
ഗൗതമാ, ഓരോ രണ്ടു കൈ നീളിടത്തിലും തിരുത്തടങ്ങൾ ഉണ്ടാകും; ഞാൻ എല്ലായിടത്തും സന്നിഹിതനാണ്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവനാണ്.
നര്മദാ തു സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ പര്വതേ ഽമരകണ്ടകേ യമുനാ സംഗതാ തത്ര പ്രഭാസേ തു സരസ്വതീ
നർമദാ എന്ന നദി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്, അവൾ അമരകണ്ഠകപർവതത്തിൽ ഉണ്ട്; അവിടെ യമുനയും ചേർന്നു ഒഴുകുന്നു, പ്രഭാസയിൽ സരസ്വതിയും ഉണ്ട്.
കൃഷ്ണാ ഭീമരഥീ ചൈവ തുങ്ഗഭദ്രാ തു നാരദ തിസൃണാം സംഗമോ യത്ര തത് തീര്ഥം മുക്തിദം നൃണാമ്
കൃഷ്ണാ, ഭീമരഥി, തുംഗഭദ്ര—നാരദാ, ഈ മൂന്നു നദികൾ ഒന്നിച്ച് ചേരുന്നിടം മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്ന തിരുത്തടമാണ്.
പയോഉഷ്ണീ സംഗതാ യത്ര തത്രത്യാ തച് ച മുക്തിദമ് ഇയം തു ഗൌതമീ വത്സ യത്ര ക്വാപി മമാജ്ഞയാ
പയോഷ്ണി ചേർന്നിടവും മോക്ഷം നൽകുന്ന സ്ഥലമാണ്; പക്ഷേ, ഈ ഗൗതമി എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എവിടെയും ഉണ്ട്, പ്രിയമകനെ.
സര്വേഷാം സര്വദാ നൄണാം സ്നാനാന് മുക്തിം പ്രദാസ്യതി കിംചിത്കാലേ പുണ്യതമം കിംചിത്തീര്ഥം സുരാഗമേ
എല്ലാ ആളുകൾക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ചില സമയങ്ങളിൽ ചില തിരുത്തടങ്ങൾ ഏറ്റവും പുണ്യവാന്മാരാകുന്നു, ദേവതകൾ വരുമ്പോൾ ചിലത്.
സര്വേഷാം സര്വദാ തീര്ഥം ഗൌതമീ നാത്ര സംശയഃ തിസ്രഃ കോട്യോ ഽര്ധകോടീ ച യോജനാനാം ശതദ്വയേ
എല്ലാ ആളുകൾക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും ഗൗതമി തിരുത്തടമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അവൾക്ക് മൂന്നു കോടി, അര കോടി, ഇരുനൂറ് യോജന നീളം ഉണ്ട്.
തീര്ഥാനി മുനിശാര്ദൂല സംഭവിഷ്യന്തി ഗൌതമ ഇയം മാഹേശ്വരീ ഗങ്ഗാ ഗൌതമീ വൈഷ്ണവീതി ച
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൗതമാ, ഇവിടെ തിരുത്തടങ്ങൾ ഉണ്ടാകും; ഇവൾ മഹേശ്വരിയുടെ ഗംഗയാണ്, ഗൗതമിയും വൈഷ്ണവിയും എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ബ്രാഹ്മീ ഗോദാവരീ നന്ദാ സുനന്ദാ കാമദായിനീ ബ്രഹ്മതേജഃസമാനീതാ സര്വപാപപ്രണാശനീ
ബ്രാഹ്മി, ഗോദാവരി, നന്ദാ, സുനന്ദാ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന നദി—ബ്രഹ്മയുടെ തേജസ്സിൽ നിന്നും ഉദിച്ചവൾ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.
സ്മരണാദ് ഏവ പാപൌഘഹന്ത്രീ മമ സദാ പ്രിയാ പഞ്ചാനാമ് അപി ഭൂതാനാമ് ആപഃ ശ്രേഷ്ഠത്വമ് ആഗതാഃ
ഓർമ്മിച്ചാൽ മാത്രം പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ് അവൾ, എനിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയങ്കരിയാണ്; അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ വെള്ളം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠത്വം നേടിയിരിക്കുന്നു.
തത്രാപി തീര്ഥഭൂതാസ് തു തസ്മാദ് ആപഃ പരാഃ സ്മൃതാഃ താസാം ഭാഗീരഥീ ശ്രേഷ്ഠാ താഭ്യോ ഽപി ഗൌതമീ തഥാ
അവയിൽ തിരുത്തടമായ വെള്ളം ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; അവയിൽ ഭാഗീരഥി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, ഗൗതമിയും അവളെപ്പോലെ സമാനമാണ്.
ആനീതാ സജടാ ഗങ്ഗാ അസ്യാ നാന്യച് ഛുഭാവഹമ് സ്വര്ഗേ ഭുവി തലേ വാപി തീര്ഥം സര്വാര്ഥദം മുനേ
ജടയോടെ ഗംഗയെ കൊണ്ടുവന്നു; അതുപോലെ ശുഭം നൽകുന്ന മറ്റൊന്നുമില്ല. സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും തിരുത്തടം എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നൽകുന്നു, മുനിവരനേ.
ഇത്യ് ഏതത് കഥിതം പുത്ര ഗൌതമായ മഹാത്മനേ സാക്ഷാദ് ധരേണ തുഷ്ടേന മയാ തവ നിവേദിതമ്
ഇങ്ങനെ, മകനേ, മഹാത്മാവായ ഗൗതമനോട് നേരിട്ട് സന്തുഷ്ടനായ ഹരിയാണ് ഇത് പറഞ്ഞത്. ഞാൻ അതു നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഏവം സാ ഗൌതമീ ഗങ്ഗാ സര്വേഭ്യോ ഽപ്യ് അധികാ മതാ തത്സ്വരൂപം ച കഥിതം കുതോ ഽന്യാ ശ്രവണസ്പൃഹാ
ഇങ്ങനെ ആ ഗൗതമി ഗംഗയെ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠയെന്നു കരുതുന്നു. അവളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി മറ്റൊന്നിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ എന്തു ആഗ്രഹം?
ദ്വിവിധാ സൈവ ഗദിതാ ഏകാപി സുരസത്തമ ഏകോ ഭേദസ് തു കഥിതോ ബ്രാഹ്മണേനാഹൃതോ യതഃ
അവൾ ഒരാളായിട്ടും, രണ്ടു രൂപത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. അതിൽ ഒന്നിനെ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ കൊണ്ടുവന്നതാണെന്ന് പറഞ്ഞു.
ക്ഷത്രിയേണാപരോ ഽപ്യ് അംശോ ജടാസ്വ് ഏവ വ്യവസ്ഥിതഃ ഭവസ്യ ദേവദേവസ്യ ആഹൃതസ് തദ് വദസ്വ മേ
മറ്റൊരു ഭാഗം ഒരു ക്ഷത്രിയൻ കൊണ്ടുവന്നു; അത് ഭവൻ എന്ന ദേവദേവന്റെ ചുരുളികളിൽ തന്നെ നിലനിന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് നീ എന്നോട് പറയണം.
വൈവസ്വതാന്വയേ ജാത ഇക്ഷ്വാകുകുലസംഭവഃ പുരാ വൈ സഗരോ നാമ രാജാസീദ് അതിധാര്മികഃ
വൈവസ്വതന്റെ വംശത്തിൽ, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ നിന്നു, സഗരൻ എന്ന ഒരുപാട് ധാർമ്മികനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
യജ്വാ ദാനപരോ നിത്യം ധര്മാചാരവിചാരവാന് തസ്യ ഭാര്യാദ്വയം ചാസീത് പതിഭക്തിപരായണമ്
യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യാനും ദാനം നൽകാനും എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ആലോചനയിലുമായിരുന്നു. അവനു രണ്ടു ഭാര്യമാരുണ്ടായിരുന്നു, ഇരുവരും ഭർത്താവിനോട് ഭക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു.