ത്രയാണാമ് ഉപകാരാര്ഥം ലോകാനാം യാചിതം ത്വയാ ആത്മനസ് തൂപകാരായ തദ് യാചസ്വാകുതോഭയഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കു നന്മയുണ്ടാകാൻ നീ ഈ വരം ചോദിച്ചു. ഇപ്പോൾ, ഭയമില്ലാതെ, നിന്റെ സ്വന്തം ഭാവിയിൽ നല്ലതാവാൻ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.
സ്തോത്രേണാനേന യേ ഭക്താസ് ത്വാം ച ദേവീം സ്തുവന്തി വൈ സര്വകാമസമൃദ്ധാഃ സ്യുര് ഏതദ് ധി വരയാമ്യ് അഹമ്
ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ട് ഭക്തിയോടെ നിന്നെയും ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്നവർക്ക് എല്ലാ ഇഷ്ടസൗഭാഗ്യങ്ങളും ലഭിക്കും — ഈ വരം ഞാൻ നൽകുന്നു.
ഏവമ് അസ്ത്വ് ഇതി ദേവേശഃ പരിതുഷ്ടോ ഽബ്രവീദ് വചഃ അന്യാന് അപി വരാന് മത്തോ യാചസ്വ വിഗതജ്വരഃ
ഇങ്ങനെ ദേവതാധിപതി സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് വേറെയും വരങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ എന്നിൽ നിന്ന് ചോദിക്കൂ.'
ഏവമ് ഉക്തസ് തു ഹര്ഷേണ ഗൌതമഃ പ്രാഹ ശംകരമ്
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ ഗൗതമൻ ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു.
ഇമാം ദേവീം ജടാസംസ്ഥാം പാവനീം ലോകപാവനീമ് തവ പ്രിയാം ജഗന്നാഥ ഉത്സൃജ ബ്രഹ്മണോ ഗിരൌ
ജഗന്നാഥാ, നിന്റെ ജടയിൽ പാർക്കുന്ന് ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന, നിന്റെ പ്രിയയായ ഈ ദേവിയെ ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ വിടുവിക്കണമേ.
സര്വാസാം തീര്ഥഭൂതാ തു യാവദ് ഗച്ഛതി സാഗരമ് ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപാനി മനോവാക്കായികാനി ച
സകല തീർത്ഥങ്ങളുടെയും സ്വരൂപമായ അവൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നിടത്തോളം, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, ശരീരത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപങ്ങൾ
സ്നാനമാത്രേണ സര്വാണി വിലയം യാന്തു ശംകര ചന്ദ്രസൂര്യോപരാഗേ ച അയനേ വിഷുവേ തഥാ
ശങ്കരാ, ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിലും, അയനങ്ങളിലും, വിഷുവിലും, ഒരു കുളിയാൽ തന്നെ ആ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കട്ടെ.
സംക്രാന്തൌ വൈധൃതൌ പുണ്യതീര്ഥേഷ്വ് അന്യേഷു യത് ഫലമ് അസ്യാസ് തു സ്മരണാദ് ഏവ തത് പുണ്യം ജായതാം ഹര
പുണ്യകാലങ്ങളിലും, വൈധൃതു ദിവസങ്ങളിലും, മറ്റു തിരുത്തുകളിലും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഹരാ, ഇവളെ ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ലഭിക്കട്ടെ.
ശ്ലാഘ്യം കൃതേ തപഃ പ്രോക്തം ത്രേതായാം യജ്ഞകര്മ ച ദ്വാപരേ യജ്ഞദാനേ ച ദാനമ് ഏവ കലൌ യുഗേ
കൃതയുഗത്തിൽ തപസ്സാണ് പ്രധാനമെന്ന് പറയുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞം; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ യജ്ഞവും ദാനവും; കലിയുഗത്തിൽ ദാനം മാത്രം.
യുഗധര്മാശ് ച യേ സര്വേ ദേശധര്മാസ് തഥൈവ ച ദേശകാലാദിസംയോഗേ യോ ധര്മോ യത്ര ശസ്യതേ
യുഗങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളും ദേശങ്ങളിലെ ധർമ്മങ്ങളും എല്ലാം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഓരോ സ്ഥലത്തും സമയത്തും യോജിച്ച ധർമ്മം അനുസരിക്കണം.
യദ് അന്യത്ര കൃതം പുണ്യം സ്നാനദാനാദിസംയമൈഃ അസ്യാസ് തു സ്മരണാദ് ഏവ തത് പുണ്യം ജായതാം ഹര
മറ്റെവിടെയും കുളിയിലും ദാനത്തിലും മറ്റു നിയന്ത്രണങ്ങളിലും നേടുന്ന പുണ്യം, ഹരാ, ഇവളെ ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ഇവിടെ ലഭിക്കട്ടെ.
യത്ര യത്ര ത്വ് ഇയം യാതി യാവത് സാഗരഗാമിനീ തത്ര തത്ര ത്വയാ ഭാവ്യമ് ഏഷ ചാസ്തു വരോ വരഃ
ഈ നദി സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നിടത്തൊക്കെയും നീ അവിടെ സാന്നിധ്യമുള്ളവനാകണം; ഇതാണ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്ന വരം.
യോജനാനാം തൂപരി തു ദശ യാവച് ച സംഖ്യയാ തദന്തരപ്രവിഷ്ടാനാം മഹാപാതകിനാമ് അപി
ഇവളുടെ മുകളിലൂടെ പത്ത് യോജന ദൂരം വരെ, ആ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉള്ളവർക്കും, ഏറ്റവും വലിയ പാപികളായാലും,
തത് പിതൄണാം ച തേഷാം ച സ്നാനായാഗച്ഛതാം ശിവ സ്നാനേ ചാപ്യ് അന്തരേ മൃത്യോര് മുക്തിഭാജോ ഭവന്തു വൈ
ശിവാ, അവരും അവരുടെ പിതാക്കളും കുളിക്കാൻ വരുമ്പോൾ, കുളിക്കിടയിൽ മരിച്ചാലും, മോക്ഷം നേടട്ടെ.
ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി സ്വര്ഗമര്ത്യരസാതലേ ഏഷാ തേഭ്യോ വിശിഷ്ടാ തു അലം ശംഭോ നമോ ഽസ്തു തേ
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഒന്നിച്ചു ചേർത്താലും, ഇവൾ അവയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയാണു്; ശംഭോ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
തദ് ഗൌതമവചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വ് ഇത്യ് അബ്രവീച് ഛിവഃ അസ്യാഃ പരതരം തീര്ഥം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
ഗൗതമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.' ഇതിനെക്കാൾ വലിയ തീർത്ഥം ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല.
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം വേദേ ച പരിനിഷ്ഠിതമ് സര്വേഷാം ഗൌതമീ പുണ്യാ ഇത്യ് ഉക്ത്വാന്തരധീയത
സത്യം, സത്യം, വീണ്ടും സത്യം, വേദത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ഗൗതമി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി.
തതോ ഗതേ ഭഗവതി ലോകപൂജിതേ തദാജ്ഞയാ പൂര്ണബലഃ സ ഗൌതമഃ ജടാം സമാദായ സരിദ്വരാം താം സുരൈര് വൃതോ ബ്രഹ്മഗിരിം വിവേശ
ലോകങ്ങൾ ആരാധിച്ച ഭഗവതി അപ്രത്യക്ഷയായപ്പോൾ, അവളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശക്തിയോടെ ഗൗതമൻ ദേവതകളോടൊപ്പം ജടയിൽ നിന്നു് ആ പുണ്യനദിയെ എടുത്തു ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതസ് തു ഗൌതമേ പ്രാപ്തേ ജടാമ് ആദായ നാരദ പുഷ്പവൃഷ്ടിര് അഭൂത് തത്ര സമാജഗ്മുഃ സുരേശ്വരാഃ
ആ സമയത്ത് ഗൗതമൻ എത്തിയപ്പോൾ, നാരദൻ ജടകൾ കെട്ടിയിരുന്നു. അപ്പോൾ അവിടെ പുഷ്പവർഷം പെയ്തു, ദേവന്മാരും അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നു.
ഋഷയശ് ച മഹാഭാഗാ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാസ് തഥാ ജയശബ്ദേന തം വിപ്രം പൂജയന്തോ മുദാന്വിതാഃ
മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ഋഷിമാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ ജയഘോഷം മുഴക്കി ആ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചു.
മഹേശ്വരജടാജുടാദ് ഗങ്ഗാമ് ആദായ ഗൌതമഃ ആഗത്യ ബ്രഹ്മണഃ പുണ്യേ തതഃ കിമ് അകരോദ് ഗിരൌ
മഹേശ്വരന്റെ ജടയിൽ നിന്ന് ഗംഗയെ എടുത്ത്, ഗൗതമൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുണ്യസ്ഥലത്ത് എത്തി. പിന്നെ ആ മലയിൽ അവൻ എന്ത് ചെയ്തു?
ആദായ ഗൌതമോ ഗങ്ഗാം ശുചിഃ പ്രയതമാനസഃ പൂജിതോ ദേവഗന്ധര്വൈസ് തഥാ ഗിരിനിവാസിഭിഃ
ശുദ്ധനും ഏകാഗ്രചിത്തനുമായ ഗൗതമൻ ഗംഗയെ എടുത്തു. ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മലയിൽ താമസിക്കുന്നവരും അവനെ ആരാധിച്ചു.
ഗിരേര് മൂര്ധ്നി ജടാം സ്ഥാപ്യ സ്മരന് ദേവം ത്രിലോചനമ് ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര് ഭൂത്വാ ഗങ്ഗാം സ ദ്വിജസത്തമഃ
മലയുടെ മുകളിൽ ജടകൾ വെച്ച്, മൂന്നുകണ്ണുള്ള ദൈവത്തെ ഓർത്ത്, ആ ശ്രേഷ്ഠൻ ബ്രാഹ്മണൻ കയ്യ് കൂട്ടി ഗംഗയോട് പറഞ്ഞു.
ത്രിലോചനജടോദ്ഭൂതേ സര്വകാമപ്രദായിനി ക്ഷമസ്വ മാതഃ ശാന്താസി സുഖം യാഹി ഹിതം കുരു
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്റെ ജടയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളേ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന അമ്മേ, ക്ഷമിക്കണം. നീ ശാന്തയാണല്ലോ, സന്തോഷത്തോടെ പോ, നല്ലത് ചെയ്യുക.
ഏവമ് ഉക്താ ഗൌതമേന ഗങ്ഗാ പ്രോവാച ഗൌതമമ് ദിവ്യരൂപധരാ ദേവീ ദിവ്യസ്രഗനുലേപനാ
ഇങ്ങനെ ഗൗതമൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യരൂപം ധരിച്ച ദേവി ഗംഗ, ദിവ്യപൂക്കളും സുഗന്ധവസ്തുക്കളും അണിഞ്ഞ്, ഗൗതമനോട് പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛേയം ദേവസദനമ് അഥവാപി കമണ്ഡലുമ് രസാതലം വാ ഗച്ഛേയം ജാതസ് ത്വം സത്യവാഗ് അസി
ഞാൻ ദേവലോകത്തേക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ കമണ്ഡലുവിലേക്കോ, അതോ പാതാളത്തിലേക്കോ പോകട്ടേ? നീ ജനിച്ചവൻ ആണ്, സത്യം പറയുന്നവനുമാണ്.
ത്രയാണാമ് ഉപകാരാര്ഥം ലോകാനാം യാചിതാ മയാ ശംഭുനാ ച തഥാ ദത്താ ദേവി തന് നാന്യഥാ ഭവേത്
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഉപകാരത്തിനായി ശംഭു എന്നെ അപേക്ഷിച്ചു, പിന്നെ തന്നു. ദേവി, അതിനാൽ ഇത് വേറെയാകരുത്.
തദ് ഗൌതമവചഃ ശ്രുത്വാ ഗങ്ഗാ മേനേ ദ്വിജേരിതമ് ത്രേധാത്മാനം വിഭജ്യാഥ സ്വര്ഗമര്ത്യരസാതലേ
ഗൗതമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഗംഗ ദ്വിജന്മാരുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു. അവൾ താനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാക്കി, സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും പോയി.
സ്വര്ഗേ ചതുര്ധാ വ്യഗമത് സപ്തധാ മര്ത്യമണ്ഡലേ രസാതലേ ചതുര്ധൈവ സൈവം പഞ്ചദശാകൃതിഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അവൾ നാലു ഭാഗമായിത്തീർന്നു, ഭൂമിയിൽ ഏഴ് ഭാഗമായും, പാതാളത്തിൽ നാലു ഭാഗമായും. അങ്ങനെ പതിനഞ്ച് രൂപങ്ങൾ അവൾ സ്വീകരിച്ചു.
സര്വത്ര സര്വഭൂതൈവ സര്വപാപവിനാശിനീ സര്വകാമപ്രദാ നിത്യം സൈവ വേദേ പ്രഗീയതേ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും അവൾ എല്ലാ ജീവികളുടെയും സാരമാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നവളാണ്, ശാശ്വതവളാണ് — അതുകൊണ്ടാണ് വേദത്തിൽ അവളെ പാടുന്നത്.