കൈലാസശിഖരം ഗത്വാ ഗൌതമോ ഭഗവാന് ഋഷിഃ കിം ചകാര തപോ വാപി കാം ചക്രേ സ്തുതിമ് ഉത്തമാമ്
കൈലാസത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഗൗതമമഹർഷി എന്ത് ചെയ്തു? തപസ്സാണോ, അതോ ഉത്തമമായ സ്തുതിയാണോ അവൻ ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
ഗിരിം ഗത്വാ തതോ വത്സ വാചം സംയമ്യ ഗൌതമഃ ആസ്തീര്യ സ കുശാന് പ്രാജ്ഞഃ കൈലാസേ പര്വതോത്തമേ
പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി, ഗൗതമൻ വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ചു, കുശഗ്രാസ് വിരിച്ച്, ആ പരമോന്നതമായ കൈലാസപർവ്വതത്തിൽ മനസ്സു സമാധാനത്തോടെ ഇരുന്നു.
ഉപവിശ്യ ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്തോത്രം ചേദം തതോ ജഗൌ അപതത് പുഷ്പവൃഷ്ടിശ് ച സ്തൂയമാനേ മഹേശ്വരേ
കൂടി ഇരുന്ന്, ശുദ്ധനായി, അവൻ ഈ സ്തുതി പാടിത്തുടങ്ങി; മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്പവർഷം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
ഭോഗാര്ഥിനാം ഭോഗമ് അഭീപ്സിതം ച ദാതും മഹാന്ത്യ് അഷ്ടവപൂംഷി ധത്തേ സോമോ ജനാനാം ഗുണവന്തി നിത്യം ദേവം മഹാദേവമ് ഇതി സ്തുവന്തി
ഭോഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു തങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഖങ്ങൾ നൽകാൻ, സോമൻ എട്ടു മഹത്തായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി, ദേവനെ, മഹാദേവനെ ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കുന്നു.
കര്തും സ്വകീയൈര് വിഷയൈഃ സുഖാനി ഭര്തും സമസ്തം സചരാചരം ച സംപത്തയേ ഹ്യ് അസ്യ വിവൃദ്ധയേ ച മഹീമയം രൂപമ് ഇതീശ്വരസ്യ
സ്വന്തം ലോകങ്ങളിൽ സുഖങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും, സചരാചരങ്ങളെയൊക്കെ പോഷിപ്പിക്കാനും, സമ്പത്തിനും വർദ്ധനയ്ക്കും, ഈശ്വരൻ ഭൂമിയുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
സൃഷ്ടേഃ സ്ഥിതേഃ സംഹരണായ ഭൂമേര് ആധാരമ് ആധാതുമ് അപാം സ്വരൂപമ് ഭേജേ ശിവഃ ശാന്തതനുര് ജനാനാം സുഖായ ധര്മായ ജഗത് പ്രതിഷ്ഠിതമ്
സൃഷ്ടിക്കും നിലനില്പിനും ലയത്തിനും, ഭൂമിക്ക് ആധാരം സ്ഥാപിക്കാനും, ജനങ്ങളുടെ സുഖത്തിനും ധർമ്മത്തിനും ലോകം നിലനിൽക്കാനുമായി, ശാന്തസ്വരൂപനായ ശിവൻ ജലത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
കാലവ്യവസ്ഥാമ് അമൃതസ്രവം ച ജീവസ്ഥിതിം സൃഷ്ടിമ് അഥോ വിനാശനമ് മുദം പ്രജാനാം സുഖമ് ഉന്നതിം ച ചക്രേ ഽര്കചന്ദ്രാഗ്നിമയം ശരീരമ്
കാലക്രമം, അമൃതം ഒഴുകുന്നത്, ജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പ്, സൃഷ്ടി, നാശം, സന്തോഷം, സുഖം, ഉന്നതി എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയുടെ രൂപം അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
വൃദ്ധിം ഗതിം ശക്തിമ് അഥാക്ഷരാണി ജീവവ്യവസ്ഥാം മുദമ് അപ്യ് അനേകാമ് സ്രഷ്ടും കൃതം വായുര് ഇതീശരൂപം ത്വം വേത്സി നൂനം ഭഗവന് ഭവന്തമ്
വർദ്ധന, ചലനം, ശക്തി, അക്ഷരങ്ങൾ, ജീവികളുടെ ക്രമം, അനേകം സന്തോഷങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ, ഈശ്വരൻ വായുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഭഗവൻ, നീ തന്നെയാണ് ഇതെല്ലാം അറിയുന്നവൻ.
ഭേദൈര് വിനാ നൈവ കൃതിര് ന ധര്മോ നാത്മീയമ് അന്യന് ന ദിശോ ഽന്തരിക്ഷമ് ദ്യാവാപൃഥിവ്യൌ ന ച ഭുക്തിമുക്തീ തസ്മാദ് ഇദം വ്യോമവപുസ് തവേശ
വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിയും ധർമ്മവും ഇല്ല; സ്വന്തമായതോ മറ്റേതെങ്കിലും ഇല്ല; ദിശകളും ആകാശവും ദ്യാവാപൃഥിവികളും ഇല്ല; അനുഭവം മോക്ഷം എന്നിവയും ഇല്ല; അതുകൊണ്ട്, ഈ ആകാശരൂപം നിന്റെതാണു, ഈശ്വരാ.
ധര്മം വ്യവസ്ഥാപയിതും വ്യവസ്യ ഋക്സാമശാസ്ത്രാണി യജുശ് ച ശാഖാഃ ലോകേ ച ഗാഥാഃ സ്മൃതയഃ പുരാണമ് ഇത്യാദിശബ്ദാത്മകതാമ് ഉപൈതി
ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാൻ, നീ ഋക്, സാമ, യജുസ് ശാഖകൾ നിർണ്ണയിച്ചു; ലോകത്തിൽ ഗാഥകളും സ്മൃതികളും പുരാണങ്ങളും എല്ലാം വാക്കുകളുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
യഷ്ടാ ക്രതുര് യാന്യ് അപി സാധനാനി ഋത്വിക്പ്രദേശം ഫലദേശകാലാഃ ത്വമ് ഏവ ശംഭോ പരമാര്ഥതത്ത്വം വദന്തി യജ്ഞാങ്ഗമയം വപുസ് തേ
യജമാനനും യജ്ഞവും ഉപകരണങ്ങളും, ഋത്വിക്കിന്റെ സ്ഥാനം, ഫലത്തിന്റെ സ്ഥാനം, കാലം— ഇതെല്ലാം നീ തന്നെയാണ്, ശംഭോ; യജ്ഞത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള നിന്റെ ശരീരമാണെന്ന് പറയുന്നു.
കര്താ പ്രദാതാ പ്രതിഭൂഃ പ്രദാനം സര്വജ്ഞസാക്ഷീ പുരുഷഃ പരശ് ച പ്രത്യാത്മഭൂതഃ പരമാര്ഥരൂപസ് ത്വമ് ഏവ സര്വം കിമ് ഉ വാഗ്വിലാസൈഃ
നീ പ്രവർത്തകനും ദാനിയും ഉറപ്പുനൽകുന്നവനും ദാനവസ്തുവും സർവ്വജ്ഞനും സാക്ഷിയും പരപുരുഷനും ഓരോ ആത്മാവിലും ഉള്ളവനും പരമാർത്ഥസ്വരൂപനും; നീയാണു എല്ലാം; വാക്കുകളുടെ കളി എന്തിനാണ്?
ന വേദശാസ്ത്രൈര് ഗുരുഭിഃ പ്രദിഷ്ടോ ന നാസി ബുദ്ധ്യാദിഭിര് അപ്രധൃഷ്യഃ അജോ ഽപ്രമേയഃ ശിവശബ്ദവാച്യസ് ത്വമ് അസ്തി സത്യം ഭഗവന് നമസ് തേ
നീ വേദശാസ്ത്രങ്ങളാലോ ഗുരുമാരുടെ ഉപദേശങ്ങളാലോ അറിയപ്പെടുന്നവനല്ല; ബുദ്ധിയാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ഉപാധികളാലോ ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല. നീ ജനനമില്ലാത്തവനും അളക്കാനാകാത്തവനും ശിവ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും ആണു. സത്യമായ്, ഭഗവന്, ഞാന് നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ആത്മൈകതാം സ്വപ്രകൃതിം കദാചിദ് ഐക്ഷച് ഛിവഃ സംപദ് ഇയം മമേതി പൃഥക് തദൈവാഭവദ് അപ്രതര്ക്യ അചിന്ത്യപ്രഭാവോ ബഹുവിശ്വമൂര്തിഃ
ഒരിക്കൽ ശിവൻ തന്റെ സ്വഭാവമായ ഏകത്വം കണ്ടു; 'ഇത് എന്റെതാണ്, അത് എന്റെതല്ല' എന്ന ധന്യമായ അവസ്ഥയിൽ, അപ്പോൾ തന്നെ അവൻ അപ്പമാനസാധ്യമായതും, അചിന്ത്യശക്തിയുള്ളതും, അനേകം വിശ്വരൂപങ്ങൾ ഉള്ളതുമായവനായി.
ഭാവേ ഽഭിവൃദ്ധാ ച ഭവേ ഭവേ ച സ്വകാരണം കാരണമ് ആസ്ഥിതാ ച നിത്യാ ശിവാ സര്വസുലക്ഷണാ വാ വിലക്ഷണാ വിശ്വകരസ്യ ശക്തിഃ
ഭാവത്തിൽ വളരുന്നവളും, ഓരോ ജന്മത്തിലും സ്വകാരണമാകുന്ന കാരണമായും നിലകൊള്ളുന്നവളും, ശാശ്വതിയും, മംഗളവതിയും, എല്ലാ നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളവളോ അതിനപ്പുറം നിലകൊള്ളുന്നവളോ, വിശ്വസ്രഷ്ടാവിന്റെ ശക്തിയാണ് അവള്.
ഉത്പാദനം സംസ്ഥിതിര് അന്നവൃദ്ധി ലയാഃ സതാം യത്ര സനാതനാസ് തേ ഏകൈവ മൂര്തിര് ന സമസ്തി കിംചിദ് അസാധ്യമ് അസ്യാ ദയിതാ ഹരസ്യ
സൃഷ്ടി, നില, അന്നവൃദ്ധി, ലയം എന്നിവയൊക്കെയും സദാ നിലനിൽക്കുന്നവയാകുന്നു; ഇവയെല്ലാം അവളിൽ മാത്രം വസിക്കുന്നു. ഹരന്റെ പ്രിയങ്കരിയായ അവള്ക്ക് അസാധ്യമായ ഒന്നുമില്ല.
യദര്ഥമ് അന്നാനി ധനാനി ജീവാ യച്ഛന്തി കുര്വന്തി തപാംസി ധര്മാന് സാപീയമ് അമ്ബാ ജഗതോ ജനിത്രീ പ്രിയാ തു സോമസ്യ മഹാസുകീര്തിഃ
ജനങ്ങൾ അന്നവും ധനവും ജീവനും അർപ്പിക്കുകയും, തപസ്സും ധർമ്മങ്ങളും ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് ആര്ക്കുവേണ്ടിയാണോ, അവളാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ മാതാവും സോമന്റെ പ്രിയയും മഹാപ്രശസ്തിയുമാണ്.
യദ് ഈക്ഷിതം കാങ്ക്ഷതി വാസവോ ഽപി യന്നാമതോ മങ്ഗലമ് ആപ്നുയാച് ച യാ വ്യാപ്യ വിശ്വം വിമലീകരോതി സോമാ സദാ സോമസമാനരൂപാ
ഇന്ദ്രനും കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും, ആരുടേയും നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ മംഗളം ലഭിക്കുന്നതും, ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും അവളാണ്; അവൾ എപ്പോഴും സോമനോടു തുല്യരൂപമുള്ള സോമയാണ്.
ബ്രഹ്മാദിജീവസ്യ ചരാചരസ്യ ബുദ്ധ്യക്ഷിചൈതന്യമനഃസുഖാനി യസ്യാഃ പ്രസാദാത് ഫലവന്തി നിത്യം വാഗീശ്വരീ ലോകഗുരോഃ സുരമ്യാ
ബ്രഹ്മാവിനെയും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും, ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും, അവരുടേതായ ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ചൈതന്യം, സന്തോഷം എന്നിവയെ ഫലപ്രദമാക്കുന്നത് അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താലാണ്. അവൾ ലോകഗുരുവിന്റെ മനോഹരിയായ വാഗീശ്വരിയാണ്.
ചതുര്മുഖസ്യാപി മനോ മലീനം കിമ് അന്യജന്തോര് ഇതി ചിന്ത്യ മാതാ ഗങ്ഗാവതാരം വിവിധൈര് ഉപായൈഃ സര്വം ജഗത് പാവയിതും ചകാര
നാലുമുഖമുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സുതന്നെ മലിനമാണെങ്കിൽ, മറ്റുള്ള ജീവികളുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അമ്മയായ ഗംഗാ വിവിധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അവതരിച്ചത്.
ശ്രുതീഃ സമാലക്ഷ്യ ഹരപ്രഭുത്വം വിശ്വസ്യ ലോകഃ സകലൈഃ പ്രമാണൈഃ കൃത്വാ ച ധര്മാന് ബുഭുജേ ച ഭോഗാന് വിഭൂതിര് ഏഷാ തു സദാശിവസ്യ
വേദങ്ങൾ, ഹരന്റെ പരമാധികാരം, ലോകം എന്നിവയെ എല്ലാ പ്രമാണങ്ങളാലും ആലോചിച്ച്, അവൾ ധർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും, ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതാണ് സദാശിവന്റെ മഹത്വം.
കാര്യക്രിയാകാരകസാധനാനാം വേദോദിതാനാമ് അഥ ലൌകികാനാമ് യത് സാധ്യമ് ഉത്കൃഷ്ടതമം പ്രിയം ച പ്രോക്താ ച സാ സിദ്ധിര് അനാദികര്തുഃ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതോ ലോകത്തിൽ ഉള്ളതോ ആയ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും, ഉപാധികളും, ഉപകരണങ്ങളും, സാദ്ധ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതവും പ്രിയവുമായത് ആദികർത്താവിന്റെ സിദ്ധിയെന്നു പറയുന്നു.
ധ്യാത്വാ വരം ബ്രഹ്മ പരം പ്രധാനം യത് സാരഭൂതം യദ് ഉപാസിതവ്യമ് യത് പ്രാപ്യ മുക്താ ന പുനര് ഭവന്തി സദ്യോഗിനോ മുക്തിര് ഉമാപതിഃ സഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ പരബ്രഹ്മാവായ പരമതത്ത്വത്തെ ധ്യാനിച്ച്, അതിനെ ആരാധിച്ച്, അതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ യഥാർത്ഥ യോഗികൾ മോക്ഷം നേടുകയും പിന്നെ ജന്മമെടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ മോക്ഷദാതാവാണ് ഉമാപതി.
യഥാ യഥാ ശംഭുര് അമേയമായാ രൂപാണി ധത്തേ ജഗതോ ഹിതായ തദ്യോഗയോഗ്യാനി തഥൈവ ധത്സേ പതിവ്രതാത്വം ത്വയി മാതര് ഏവമ്
ശംഭു അളക്കാനാകാത്ത മായയാൽ ലോകക്ഷേമത്തിനായി എങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുമോ, അതുപോലെ, അമ്മേ, നീയും അവനോടുള്ള ഐക്യത്തിന് അനുസരിച്ച് പത്യവ്രതാത്വം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഏവം സ്തുവതസ് തസ്യ പുരസ്താദ് വൃഷഭധ്വജഃ ഉമയാ സഹിതഃ ശ്രീമാന് ഗണേശാദിഗണൈര് വൃതഃ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ മുന്നിൽ ഉമയോടൊപ്പം, ഗണേശനും മറ്റ് ഗണങ്ങളുമായി, മഹിമയുള്ള വൃഷഭധ്വജൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സാക്ഷാദ് ആഗത്യ തം ശംഭുഃ പ്രസന്നോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ശംഭു നേരിട്ട് അവിടെ എത്തി, ദയാപൂർവ്വം അവനോട്这样 പറഞ്ഞു.
കിം തേ ഗൌതമ ദാസ്യാമി ഭക്തിസ്തോത്രവ്രതൈഃ ശുഭൈഃ പരിതുഷ്ടോ ഽസ്മി യാചസ്വ ദേവാനാമ് അപി ദുഷ്കരമ്
ഗൗതമാ, ഞാൻ നിന്നെ എന്ത് തരാം? ഭക്തിയും സ്തുതിയും ശുഭവ്രതങ്ങളും കൊണ്ടു ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. ദേവന്മാർക്കും പ്രാപ്തമല്ലാത്തതും നീ ചോദിക്കൂ.
ഇതി ശ്രുത്വാ ജഗന്മൂര്തേര് വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ഹര്ഷബാഷ്പപരീതാങ്ഗോ ഗൌതമഃ പര്യചിന്തയത്
ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗൗതമന്റെ ശരീരം ആനന്ദാശ്രുവിൽ നനഞ്ഞു; അവൻ ആഴമായി ചിന്തിച്ചു.
അഹോ ദൈവമ് അഹോ ധര്മോ ഹ്യ് അഹോ വൈ വിപ്രപൂജനമ് അഹോ ലോകഗതിശ് ചിത്രാ അഹോ ധാതര് നമോ ഽസ്തു തേ
അയ്യോ, എന്തൊരു ഭാഗ്യം! അയ്യോ, എന്തൊരു ധർമ്മം! അയ്യോ, ബ്രാഹ്മണാരാധനയുടെ മഹത്വം! അയ്യോ, ലോകത്തിന്റെ അത്ഭുതമായ ഗതി! സൃഷ്ടാവേ, നമസ്കാരം.
ജടാസ്ഥിതാം ശുഭാം ഗങ്ഗാം ദേഹി മേ ത്രിദശാര്ചിത യദി തുഷ്ടോ ഽസി ദേവേശ ത്രയീധാമ നമോ ഽസ്തു തേ
നിന്റെ ജടയിൽ വസിക്കുന്ന, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന, ശുഭമായ ഗംഗയെ എനിക്ക് ദയവായി തരണമേ. ദേവേശാ, ത്രയീധാമനേ, നീ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു!