ദേവാനാം സദനേ മാതര് ഗീയതേ ഗൌതമോ ദ്വിജഃ യന് ന സാധ്യം സുരഗണൈര് ഗൌതമഃ കൃതവാന് ഇതി
അമ്മേ, ദേവലോകത്തിൽ ഗൗതമൻ ബ്രാഹ്മണൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു: 'ദേവന്മാർക്ക് സാധിക്കാത്തത് ഗൗതമൻ ചെയ്തു' എന്നാണ് അവർ പറയുന്നത്.
ഏവം ശ്രുതം മയാ ദേവി ബ്രാഹ്മണസ്യ തപോബലമ് സ വിപ്രശ് ചാലയേദ് ഏനാം മാതര് ഗങ്ഗാം ജടാഗതാമ്
ദേവി, ബ്രാഹ്മണന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ആ മഹർഷിക്ക് ഈ ജടയിൽ വസിക്കുന്ന ഗംഗയെ നീക്കാൻ കഴിയും, അമ്മേ.
തപസാ വാന്യതോ വാപി പൂജയിത്വാ ത്രിലോചനമ് സ ഏവ ച്യാവയേദ് ഏനാം ജടാസ്ഥാം മേ പിതൃപ്രിയാമ്
തപസ്സിലൂടെയോ മറ്റുവഴികളിലൂടെയോ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനെ പൂജിച്ച ശേഷം, അപ്പന്റെ പ്രിയയായ അവളെ ജടയിൽ നിന്ന് നീക്കാൻ ആ മഹർഷിക്ക് മാത്രം കഴിയും.
തത്ര നീതിര് വിധാതവ്യാ താം വിപ്രോ യാചയേദ് യഥാ തത്പ്രഭാവാത് സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ശിരസോ ഽവതരത്യ് അപി
ഇവിടെ ഒരു മാർഗ്ഗം ആലോചിക്കണം; ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവളോട് അപേക്ഷിക്കട്ടെ, അങ്ങനെ അവന്റെ ശക്തിയാൽ ആ മഹാനദി തലയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ മാതരം ഭ്രാത്രാ ജയയാ സഹ വിഘ്നരാട് ജഗാമ ഗൌതമോ യത്ര ബ്രഹ്മസൂത്രധരഃ കൃശഃ
ഇങ്ങനെ അമ്മയോടും സഹോദരനോടും ജയയോടും പറഞ്ഞ്, വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപൻ ബ്രഹ്മസൂത്രം ധരിച്ച ക്ഷീണിച്ച ഗൗതമൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
വസന് കതിപയാഹഃസു ഗൌതമാശ്രമമണ്ഡലേ ഉവാച ബ്രാഹ്മണാന് സര്വാംസ് തത്ര തത്ര ച വിഘ്നരാട്
കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ച ശേഷം, വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപൻ അവിടെയുള്ള എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരോടും സംസാരിച്ചു.
ഗച്ഛാമഃ സ്വമ് അധിഷ്ഠാനമ് ആശ്രമാണി ശുചീനി ച പുഷ്ടാഃ സ്മ ഗൌതമാന്നേന പൃച്ഛാമോ ഗൌതമം മുനിമ്
നമുക്ക് നമ്മുടെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും വിശുദ്ധമായ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കും പോകാം; ഗൗതമന്റെ അന്നം കഴിച്ച് നാം പോഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നമുക്ക് മഹർഷി ഗൗതമനോട് ചോദിക്കാം.
ഇതി സംമന്ത്ര്യ പൃച്ഛന്തി മുനയോ മുനിസത്തമാഃ സ താന് നിവാരയാമ് ആസ സ്നേഹബുദ്ധ്യാ മുനീന് പൃഥക്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് മഹർഷിമാർ ഗൗതമനോട് ചോദിച്ചു; എന്നാൽ ഗൗതമൻ സ്നേഹപൂർവ്വം ഓരോരുത്തരെയും തണുപ്പിച്ചു.
കൃതാഞ്ജലിഃ സവിനയമ് ആസധ്വമ് ഇഹ ചൈവ ഹി യുഷ്മച്ചരണശുശ്രൂഷാം കരോമി മുനിപുംഗവാഃ
കൈകൂപ്പി വിനയപൂർവ്വം ഞാൻ ഇവിടെ ഇരുന്നു, മഹാനായ മുനിമാരുടെ പാദങ്ങളിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു.
ശുശ്രൂഷൌ പുത്രവന് നിത്യം മയി തിഷ്ഠതി നോചിതമ് ഭവതാം ഭൂമിദേവാനാമ് ആശ്രമാന്തരസേവനമ്
പുത്രനെപ്പോലെ നിങ്ങളെ സേവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എപ്പോഴും എന്റെ മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ഭൂമിയിലെ ദൈവസ്വരൂപരായ മഹർഷിമാരെ വിട്ട് മറ്റെല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും പോകുന്നത് എനിക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
ഇദമ് ഏവാശ്രമം പുണ്യം സര്വേഷാമ് ഇതി മേ മതിഃ അലമ് അന്യേന മുനയ ആശ്രമേണ ഗതേന വാ
എല്ലാവർക്കും ഈ ആശ്രമം തന്നെയാണ് പുണ്യമായത് എന്നതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം; മറ്റേതെങ്കിലും ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല, മഹർഷിമാരേ.
ഇതി ശ്രുത്വാ മുനേര് വാക്യം വിഘ്നകൃത്യമ് അനുസ്മരന് ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര് ഭൂത്വാ ബ്രാഹ്മണാന് സ ഗണാധിപഃ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് തടസ്സം ഓർത്തു, സംഘങ്ങളുടെ നായകൻ കൈകൂപ്പി ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
അന്നക്രീതാ വയം കിം നോ നിവാരയത ഗൌതമഃ സാമ്നാ നൈവ വയം ശക്താ ഗന്തും സ്വം സ്വം നിവേശനമ്
നാം അന്നം വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്; ഗൗതമാ, നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങളെ തടയുന്നത്? സാന്ത്വനവാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല.
നായമ് അര്ഹതി ദണ്ഡം വാ ഉപകാരീ ദ്വിജോത്തമഃ തസ്മാദ് ബുദ്ധ്യാ വ്യവസ്യാമി തത് സര്വൈര് അനുമന്യതാമ്
ഈ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനല്ല, കാരണം ഇദ്ദേഹം ഉപകാരിയായവനാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി തീരുമാനിക്കുന്നു—എല്ലാവരും ഇതിൽ സമ്മതിക്കണം.
തതഃ സര്വേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ ക്രിയതാമ് ഇത്യ് അനുബ്രുവന് ഏതസ്യ തൂപകാരായ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അപ്പോൾ എല്ലാ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, 'അങ്ങനെ ചെയ്യുക' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഈയാളുടെ ഉപകാരത്തിനായി ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
ബ്രാഹ്മണാനാം ച സര്വേഷാം ശ്രേയോ യത് സ്യാത് തഥാ കുരു ബ്രാഹ്മണാനാം വചഃ ശ്രുത്വാ മേനേ വാക്യം ഗണാധിപഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഏറ്റവും നല്ലത് എന്താണോ അതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടാണ് സംഘങ്ങളുടെ നായകൻ ആ വാക്ക് പരിഗണിച്ചത്.
ക്രിയതേ ഗുണരൂപം യദ് ഗൌതമസ്യ വിശേഷതഃ
എന്ത് ചെയ്യുകയാണെങ്കിലും ഗൗതമന്റെ ഗുണങ്ങളോടും സ്വഭാവത്തോടും ഒത്തിരിക്കാൻ വേണം, പ്രത്യേകിച്ചും.
അനുമാന്യ ദ്വിജാന് സര്വാന് പുനഃ പുനര് ഉദാരധീഃ സ്വയം ച ബ്രാഹ്മണോ ഭൂത്വാ പ്രണമ്യ ബ്രാഹ്മണാന് പുനഃ മാതുര് മതേ സ്ഥിതോ വിദ്വാഞ് ജയാം പ്രാഹ ഗണേശ്വരഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും സമ്മതം വീണ്ടും വീണ്ടും തേടി, മഹാത്മാവ് സ്വയം ബ്രാഹ്മണനായി വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു; അമ്മയുടെ ഉപദേശത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ജ്ഞാനിയാകുന്ന സംഘനാഥൻ ജയയോട് പറഞ്ഞു.
യഥാ നാന്യോ വിജാനീതേ തഥാ കുരു ശുഭാനനേ ഗോരൂപധാരിണീ ഗച്ഛ ഗൌതമോ യത്ര തിഷ്ഠതി
മറ്റാരും അറിയാതെപോലെ നീ ചെയ്യണം, സുന്ദരിയേ; പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഗൗതമൻ താമസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോവൂ.
ശാലീന് ഖാദ വിനാശ്യാഥ വികാരം കുരു ഭാമിനി കൃതേ പ്രഹാരേ ഹുംകാരേ പ്രേക്ഷിതേ ചാപി കിംചന പത ദീനം സ്വനം കൃത്വാ ന മ്രിയസ്വ ന ജീവ ച
അവിടെ അരി കഴിച്ച് അതിനെ നശിപ്പിക്കുകയും മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യു, ഭാമിനി; അടിക്കുമ്പോഴും, ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോഴും, നോക്കുമ്പോഴും, ദു:ഖകരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി വീഴുക; മരിക്കരുത്, ജീവിച്ചും ഇരിക്കരുത്.
തഥാ ചകാര വിജയാ വിഘ്നേശ്വരമതേ സ്ഥിതാ യത്രാസീദ് ഗൌതമോ വിപ്രോ ജയാ ഗോരൂപധാരിണീ
വിഘ്നേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച് ജയാ അങ്ങനെ ചെയ്തു; ഗൗതമൻ ബ്രാഹ്മണൻ താമസിച്ചിരുന്നിടത്ത് ജയാ പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു.
ജഗാമ ശാലീന് ഖാദന്തീ താം ദദര്ശ സ ഗൌതമഃ ഗാം ദൃഷ്ട്വാ വികൃതാം വിപ്രസ് താം തൃണേന ന്യവാരയത്
അവൾ അരി കഴിച്ചുകൊണ്ടു പോയി; ഗൗതമൻ അവളെ കണ്ടു, പശുവിന് രൂപം മാറിയതും കണ്ടു, പിന്നെ സന്യാസി അവളെ പുല്ലുകൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
നിവാര്യമാണാ സാ തേന സ്വനം കൃത്വാ പപാത ഗൌഃ തസ്യാം തു പതിതായാം ച ഹാഹാകാരോ മഹാന് അഭൂത്
അവൻ തടഞ്ഞപ്പോൾ പശു ദു:ഖകരമായ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി വീണു; അവൾ വീണപ്പോൾ വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദം അവിടെ ഉണ്ടായി.
സ്വനം ശ്രുത്വാ ച ദൃഷ്ട്വാ ച ഗൌതമസ്യ വിചേഷ്ടിതമ് വ്യഥിതാ ബ്രാഹ്മണാഃ പ്രാഹുര് വിഘ്നരാജപുരസ്കൃതാഃ
ശബ്ദം കേട്ടും ഗൗതമന്റെ പ്രവർത്തനം കണ്ടും ബ്രാഹ്മണന്മാർ വിഷമിച്ചു; അവരെ വിഘ്നരാജൻ നയിച്ചു.
ഇതോ ഗച്ഛാമഹേ സര്വേ ന സ്ഥാതവ്യം തവാശ്രമേ പുത്രവത് പോഷിതാഃ സര്വേ പൃഷ്ടോ ഽസി മുനിപുംഗവ
നാം എല്ലാവരും ഇവിടെ നിന്ന് പോകുന്നു; ഇനി നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. എല്ലാവരെയും പുത്രനെപ്പോലെ പോഷിച്ചു; മഹാനായ മുനിവേ, നിന്നോട് ചോദിച്ചു.
ഇതി ശ്രുത്വാ മുനിര് വാക്യം വിപ്രാണാം ഗച്ഛതാം തദാ വജ്രാഹത ഇവാസീത് സ വിപ്രാണാം പുരതോ ഽപതത്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ പോകുമ്പോൾ അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മুনি, വജ്രം കൊണ്ടു അടിച്ചപോലെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുന്നിൽ വീണു.
തമ് ഊചുര് ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ പശ്യേമാം പതിതാം ഭുവി രുദ്രാണാം മാതരം ദേവീം ജഗതാം പാവനീം പ്രിയാമ്
അവനെല്ലാം ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: ഈ ഭൂമിയിൽ വീണിരിക്കുന്ന, രുദ്രന്മാരുടെ അമ്മയായ ദേവിയെ, ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവളെ, നമ്മുക്ക് കാണാൻ അനുവദിക്കണം.
തീര്ഥദേവസ്വരൂപിണ്യാമ് അസ്യാം ഗവി വിധേര് ബലാത് പതിതായാം മുനിശ്രേഷ്ഠ ഗന്തവ്യമ് അവശിഷ്യതേ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, തീർത്ഥങ്ങളും ദേവന്മാരും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ പശു വിധിയുടെ ബലത്തിൽ ഇവിടെ വീണുപോയതുകൊണ്ട്, ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യേണ്ടതേയുള്ളൂ.
ചീര്ണം വ്രതം ക്ഷയം യാതി യഥാ വാസസ് ത്വദാശ്രമേ വയം നാന്യധനാ ബ്രഹ്മന് കേവലം തു തപോധനാഃ
ഒരു വ്രതം പൂർത്തിയായാൽ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമോ, അതുപോലെ തന്നെ, ബ്രാഹ്മണനേ, നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ താമസവും അവസാനിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾക്കു വേറെ ധനം ഒന്നുമില്ല, ഞങ്ങൾക്കുള്ളത് തപസ്സിന്റെ സമ്പത്താണ്.
വിപ്രാണാം പുരതഃ സ്ഥിത്വാ വിനീതഃ പ്രാഹ ഗൌതമഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുന്നിൽ വിനയത്തോടെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു.