യദൈവ ഗൌതമോ വിപ്രോ ദദാതി ച ജുഹോതി ച തദൈവാപ്യ് അയനം സ്വര്ഗേ സുരാണാമ് അപി നാന്യതഃ
ഗൗതമൻ മഹർഷി യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുമ്പോഴും ദാനം നൽകുമ്പോഴും അതേ സമയത്താണ് ദേവന്മാർക്ക് സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര സാധ്യമാകുന്നത്; വേറെ വഴിയില്ല.
ദേവലോകേ ഽപി മര്ത്യേ വാ ശ്രൂയതേ ഗൌതമോ മുനിഃ ഹോതാ ദാതാ ച ഭോക്താ ച സ ഏവേതി ജനാ വിദുഃ
ദേവലോകത്തോ ഭൂമിയിലോ ആയാലും, ഗൗതമൻ മഹർഷി യജ്ഞികനും ദാനിയും അനുഭവിക്കുന്നവനും എന്നറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാവരും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയുന്നു.
തച് ഛ്രുത്വാ മുനയഃ സര്വേ നാനാശ്രമനിവാസിനഃ ഗൌതമാശ്രമമ് ആപൃച്ഛന്ന് ആഗച്ഛന്തസ് തപോധനാഃ
ഇത് കേട്ട ശേഷം വിവിധ ആശ്രമങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന എല്ലാ മഹർഷിമാരും തപസിൽ സമ്പന്നരായവർ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വിടപറയാൻ എത്തിയർന്നു.
തേഷാം മുനീനാം സര്വേഷാമ് ആഗതാനാം സ ഗൌതമഃ ശിഷ്യവത് പുത്രവദ് ഭക്ത്യാ പിതൃവത് പോഷകോ ഽഭവത്
അവിടെ എത്തിയ എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും ഗൗതമൻ ഭക്തിയോടെ ശിഷ്യരെപ്പോലെയും പുത്രനെപ്പോലെയും പിതാവിനെപ്പോലെയും സംരക്ഷിച്ചു.
യസ്യ യഥേപ്സിതം കാമം യഥായോഗ്യം യഥാക്രമമ് യഥാനുരൂപം സര്വേഷാം ശുശ്രൂഷാമ് അകരോന് മുനിഃ
ആർക്കെന്താണ് ആവശ്യം, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ, ക്രമത്തിൽ, അവരവർക്കു അനുയോജ്യമായി മഹർഷി ഗൗതമൻ എല്ലാവരെയും സേവിച്ചു.
ആജ്ഞയാ ഗൌതമസ്യാസന്ന് ഓഷധ്യോ ലോകമാതരഃ ആരാധിതാഃ പുനസ് തേന ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ഗൗതമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ ഔഷധികൾക്കും ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമൊപ്പമൊക്കെ വീണ്ടും പൂജ നടത്തി.
ജായന്തേ ച തദൌഷധ്യോ ലൂയന്തേ ച തദൈവ ഹി സംപത്സ്യന്തേ തദോപ്യന്തേ ഗൌതമസ്യ തപോബലാത്
അവ ഔഷധികൾ അന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അന്നാണ് ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നത്, അന്നാണ് സമ്പന്നമാകുന്നത് — ഇതൊക്കെയും ഗൗതമന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ.
സര്വാഃ സമൃദ്ധയസ് തസ്യ സംസിധ്യന്തേ മനോഗതാഃ പ്രത്യഹം വക്തി വിനയാദ് ഗൌതമസ് ത്വ് ആഗതാന് മുനീന്
ഗൗതമന്റെ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ച എല്ലാ ആശംസകളും സമൃദ്ധിയായി നിറവേറുന്നു; ദിവസേനയുമെത്തുന്ന മഹർഷിമാരെ വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു.
പുത്രവച് ഛിഷ്യവച് ചൈവ പ്രേഷ്യവത് കരവാണി കിമ് പിതൃവത് പോഷയാമ് ആസ സംവത്സരഗണാന് ബഹൂന്
പുത്രനെപ്പോലെയോ ശിഷ്യനെപ്പോലെയോ സേവകനെപ്പോലെയോ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു എന്ത് ചെയ്യണം? വർഷങ്ങളോളം അവരെ പിതാവിനെപ്പോലെ പോഷിച്ചു.
ഏവം വസത്സു മുനിഷു ത്രൈലോക്യേ ഖ്യാതിര് ആശ്രയാത് തതോ വിനായകഃ പ്രാഹ മാതരം ഭ്രാതരം ജയാമ്
മഹർഷിമാർ അവിടെ താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഗൗതമന്റെ പ്രശസ്തി മൂന്നു ലോകത്തിലും വ്യാപിച്ചു; അപ്പോൾ വിനായകൻ അമ്മയോടും സഹോദരനോടും ജയയോടും പറഞ്ഞു.
ദേവാനാം സദനേ മാതര് ഗീയതേ ഗൌതമോ ദ്വിജഃ യന് ന സാധ്യം സുരഗണൈര് ഗൌതമഃ കൃതവാന് ഇതി
അമ്മേ, ദേവലോകത്തിൽ ഗൗതമൻ ബ്രാഹ്മണൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു: 'ദേവന്മാർക്ക് സാധിക്കാത്തത് ഗൗതമൻ ചെയ്തു' എന്നാണ് അവർ പറയുന്നത്.
ഏവം ശ്രുതം മയാ ദേവി ബ്രാഹ്മണസ്യ തപോബലമ് സ വിപ്രശ് ചാലയേദ് ഏനാം മാതര് ഗങ്ഗാം ജടാഗതാമ്
ദേവി, ബ്രാഹ്മണന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ആ മഹർഷിക്ക് ഈ ജടയിൽ വസിക്കുന്ന ഗംഗയെ നീക്കാൻ കഴിയും, അമ്മേ.
തപസാ വാന്യതോ വാപി പൂജയിത്വാ ത്രിലോചനമ് സ ഏവ ച്യാവയേദ് ഏനാം ജടാസ്ഥാം മേ പിതൃപ്രിയാമ്
തപസ്സിലൂടെയോ മറ്റുവഴികളിലൂടെയോ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനെ പൂജിച്ച ശേഷം, അപ്പന്റെ പ്രിയയായ അവളെ ജടയിൽ നിന്ന് നീക്കാൻ ആ മഹർഷിക്ക് മാത്രം കഴിയും.
തത്ര നീതിര് വിധാതവ്യാ താം വിപ്രോ യാചയേദ് യഥാ തത്പ്രഭാവാത് സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ശിരസോ ഽവതരത്യ് അപി
ഇവിടെ ഒരു മാർഗ്ഗം ആലോചിക്കണം; ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവളോട് അപേക്ഷിക്കട്ടെ, അങ്ങനെ അവന്റെ ശക്തിയാൽ ആ മഹാനദി തലയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ മാതരം ഭ്രാത്രാ ജയയാ സഹ വിഘ്നരാട് ജഗാമ ഗൌതമോ യത്ര ബ്രഹ്മസൂത്രധരഃ കൃശഃ
ഇങ്ങനെ അമ്മയോടും സഹോദരനോടും ജയയോടും പറഞ്ഞ്, വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപൻ ബ്രഹ്മസൂത്രം ധരിച്ച ക്ഷീണിച്ച ഗൗതമൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
വസന് കതിപയാഹഃസു ഗൌതമാശ്രമമണ്ഡലേ ഉവാച ബ്രാഹ്മണാന് സര്വാംസ് തത്ര തത്ര ച വിഘ്നരാട്
കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ച ശേഷം, വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപൻ അവിടെയുള്ള എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരോടും സംസാരിച്ചു.
ഗച്ഛാമഃ സ്വമ് അധിഷ്ഠാനമ് ആശ്രമാണി ശുചീനി ച പുഷ്ടാഃ സ്മ ഗൌതമാന്നേന പൃച്ഛാമോ ഗൌതമം മുനിമ്
നമുക്ക് നമ്മുടെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും വിശുദ്ധമായ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കും പോകാം; ഗൗതമന്റെ അന്നം കഴിച്ച് നാം പോഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നമുക്ക് മഹർഷി ഗൗതമനോട് ചോദിക്കാം.
ഇതി സംമന്ത്ര്യ പൃച്ഛന്തി മുനയോ മുനിസത്തമാഃ സ താന് നിവാരയാമ് ആസ സ്നേഹബുദ്ധ്യാ മുനീന് പൃഥക്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് മഹർഷിമാർ ഗൗതമനോട് ചോദിച്ചു; എന്നാൽ ഗൗതമൻ സ്നേഹപൂർവ്വം ഓരോരുത്തരെയും തണുപ്പിച്ചു.
കൃതാഞ്ജലിഃ സവിനയമ് ആസധ്വമ് ഇഹ ചൈവ ഹി യുഷ്മച്ചരണശുശ്രൂഷാം കരോമി മുനിപുംഗവാഃ
കൈകൂപ്പി വിനയപൂർവ്വം ഞാൻ ഇവിടെ ഇരുന്നു, മഹാനായ മുനിമാരുടെ പാദങ്ങളിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു.
ശുശ്രൂഷൌ പുത്രവന് നിത്യം മയി തിഷ്ഠതി നോചിതമ് ഭവതാം ഭൂമിദേവാനാമ് ആശ്രമാന്തരസേവനമ്
പുത്രനെപ്പോലെ നിങ്ങളെ സേവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എപ്പോഴും എന്റെ മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ഭൂമിയിലെ ദൈവസ്വരൂപരായ മഹർഷിമാരെ വിട്ട് മറ്റെല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും പോകുന്നത് എനിക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
ഇദമ് ഏവാശ്രമം പുണ്യം സര്വേഷാമ് ഇതി മേ മതിഃ അലമ് അന്യേന മുനയ ആശ്രമേണ ഗതേന വാ
എല്ലാവർക്കും ഈ ആശ്രമം തന്നെയാണ് പുണ്യമായത് എന്നതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം; മറ്റേതെങ്കിലും ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല, മഹർഷിമാരേ.
ഇതി ശ്രുത്വാ മുനേര് വാക്യം വിഘ്നകൃത്യമ് അനുസ്മരന് ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര് ഭൂത്വാ ബ്രാഹ്മണാന് സ ഗണാധിപഃ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് തടസ്സം ഓർത്തു, സംഘങ്ങളുടെ നായകൻ കൈകൂപ്പി ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
അന്നക്രീതാ വയം കിം നോ നിവാരയത ഗൌതമഃ സാമ്നാ നൈവ വയം ശക്താ ഗന്തും സ്വം സ്വം നിവേശനമ്
നാം അന്നം വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്; ഗൗതമാ, നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങളെ തടയുന്നത്? സാന്ത്വനവാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല.
നായമ് അര്ഹതി ദണ്ഡം വാ ഉപകാരീ ദ്വിജോത്തമഃ തസ്മാദ് ബുദ്ധ്യാ വ്യവസ്യാമി തത് സര്വൈര് അനുമന്യതാമ്
ഈ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനല്ല, കാരണം ഇദ്ദേഹം ഉപകാരിയായവനാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി തീരുമാനിക്കുന്നു—എല്ലാവരും ഇതിൽ സമ്മതിക്കണം.
തതഃ സര്വേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ ക്രിയതാമ് ഇത്യ് അനുബ്രുവന് ഏതസ്യ തൂപകാരായ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അപ്പോൾ എല്ലാ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, 'അങ്ങനെ ചെയ്യുക' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഈയാളുടെ ഉപകാരത്തിനായി ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
ബ്രാഹ്മണാനാം ച സര്വേഷാം ശ്രേയോ യത് സ്യാത് തഥാ കുരു ബ്രാഹ്മണാനാം വചഃ ശ്രുത്വാ മേനേ വാക്യം ഗണാധിപഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഏറ്റവും നല്ലത് എന്താണോ അതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടാണ് സംഘങ്ങളുടെ നായകൻ ആ വാക്ക് പരിഗണിച്ചത്.
ക്രിയതേ ഗുണരൂപം യദ് ഗൌതമസ്യ വിശേഷതഃ
എന്ത് ചെയ്യുകയാണെങ്കിലും ഗൗതമന്റെ ഗുണങ്ങളോടും സ്വഭാവത്തോടും ഒത്തിരിക്കാൻ വേണം, പ്രത്യേകിച്ചും.
അനുമാന്യ ദ്വിജാന് സര്വാന് പുനഃ പുനര് ഉദാരധീഃ സ്വയം ച ബ്രാഹ്മണോ ഭൂത്വാ പ്രണമ്യ ബ്രാഹ്മണാന് പുനഃ മാതുര് മതേ സ്ഥിതോ വിദ്വാഞ് ജയാം പ്രാഹ ഗണേശ്വരഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും സമ്മതം വീണ്ടും വീണ്ടും തേടി, മഹാത്മാവ് സ്വയം ബ്രാഹ്മണനായി വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു; അമ്മയുടെ ഉപദേശത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ജ്ഞാനിയാകുന്ന സംഘനാഥൻ ജയയോട് പറഞ്ഞു.
യഥാ നാന്യോ വിജാനീതേ തഥാ കുരു ശുഭാനനേ ഗോരൂപധാരിണീ ഗച്ഛ ഗൌതമോ യത്ര തിഷ്ഠതി
മറ്റാരും അറിയാതെപോലെ നീ ചെയ്യണം, സുന്ദരിയേ; പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഗൗതമൻ താമസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോവൂ.
ശാലീന് ഖാദ വിനാശ്യാഥ വികാരം കുരു ഭാമിനി കൃതേ പ്രഹാരേ ഹുംകാരേ പ്രേക്ഷിതേ ചാപി കിംചന പത ദീനം സ്വനം കൃത്വാ ന മ്രിയസ്വ ന ജീവ ച
അവിടെ അരി കഴിച്ച് അതിനെ നശിപ്പിക്കുകയും മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യു, ഭാമിനി; അടിക്കുമ്പോഴും, ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോഴും, നോക്കുമ്പോഴും, ദു:ഖകരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി വീഴുക; മരിക്കരുത്, ജീവിച്ചും ഇരിക്കരുത്.