യസ്മിന് കാലേ സുരേശസ്യ ഉമാ പത്ന്യ് അഭവത് പ്രിയാ തസ്മിന്ന് ഏവാഭവദ് ഗങ്ഗാ പ്രിയാ ശംഭോര് മഹാമതേ
ദേവതകളുടെ നാഥനായ ശിവന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി ഉമാ ആയ സമയത്ത് തന്നെ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഗംഗയും ശംഭുവിന്റെ പ്രിയയായി.
മമ ദോഷാപനോദായ ചിന്തയാനഃ ശിവസ് തദാ ഉമയാ സഹിതഃ ശ്രീമാന് ദേവീം പ്രേക്ഷ്യ വിശേഷതഃ
എന്റെ പാപങ്ങൾ നീക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ശിവൻ ഉമയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ദേവിയെ പ്രത്യേകമായി കണ്ട് അനുഗ്രഹിച്ചു.
രസവൃത്തൌ സ്ഥിതോ യസ്മാന് നിര്മമേ രസമ് ഉത്തമമ് രസികത്വാത് പ്രിയത്വാച് ച സ്ത്രൈണത്വാത് പാവനത്വതഃ
അവൻ രസത്തിന്റെ സാരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു കൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രസം സൃഷ്ടിച്ചു. രസസ്നേഹവും, പ്രിയത്വവും, സ്ത്രീകളോടുള്ള ആസക്തിയും, വിശുദ്ധിയും അതിന് കാരണം ആയിരുന്നു.
സര്വാഭ്യോ ഹ്യ് അധികപ്രീതിര് ഗങ്ഗാഭൂദ് ദ്വിജസത്തമ സൈവോദ്ഭൂതാ ജടാമാര്ഗാത് കസ്മിംശ്ചിത് കാരണാന്തരേ സ തു സംഗോപയാമ് ആസ ഗങ്ഗാം ശംഭുര് ജടാഗതാമ്
എല്ലാവരിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രിയപ്പെട്ടവളായി ഗംഗാ മാറി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. മറ്റൊരു കാരണത്താൽ അവൾ ജടാമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നു. ശംഭു അവളെ തന്റെ ജടയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചു.
ശിരസാ ച ധൃതാം ജ്ഞാത്വാ ന ശശാക ഉമാ തദാ സോഢും ബ്രഹ്മഞ് ജടാജൂടേ സ്ഥിതാം ദൃഷ്ട്വാ പുനഃ പുനഃ
അവളെ തലയിൽ വച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഉമയ്ക്ക്, ബ്രഹ്മാ, അവളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജടയിൽ കാണാൻ സഹിക്കാനായില്ല.
അമര്ഷേണ ഭവം ഗോരീ പ്രേരയസ്വേത്യ് അഭാഷത നൈവാസൌ പ്രൈരയച് ഛംഭൂ രസികോ രസമ് ഉത്തമമ്
കോപത്തോടെ ഗൗരി ഭവനോട് പറഞ്ഞു: 'അവളെ വിട്ടയക്കൂ.' പക്ഷേ രസസ്നേഹിയായ ശംഭു ആ ഉത്തമരസം വിട്ടയക്കാൻ സമ്മതിച്ചില്ല.
ജടാസ്വ് ഏവ തദാ ദേവീം ഗോപായന്തം വിമൃശ്യ സാ വിനായകം ജയാം സ്കന്ദം രഹോ വചനമ് അബ്രവീത്
അവൻ ദേവിയെ ജടയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവൾ രഹസ്യമായി വിനായകനോടും ജയയോടും സ്കന്ദനോടും സംസാരിച്ചു.
നൈവായം ത്രിദശേശാനോ ഗങ്ഗാം ത്യജതി കാമുകഃ സാപി പ്രിയാ ശിവസ്യാദ്യ കഥം ത്യജതി താം പ്രിയാമ്
ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ, ഗംഗയോട് ആസക്തനായവൻ, അവളെ വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല. ശിവന് പ്രിയങ്കരിയായ അവളും ഇന്നിവളെ വിട്ടുപോകാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ഏവം വിമൃശ്യ ബഹുശോ ഗൌരീ ചാഹ വിനായകമ്
ഇങ്ങനെ പലതവണ ആലോചിച്ചശേഷം, ഗൗരി വിനായകനോട് പറഞ്ഞു.
ന ദേവൈര് നാസുരൈര് യക്ഷൈര് ന സിദ്ധൈര് ഭവതാപി ച ന രാജഭിര് അഥാന്യൈര് വാ ന ഗങ്ഗാം ത്യജതി പ്രഭുഃ
ദേവന്മാരാലോ, അസുരന്മാരാലോ, യക്ഷന്മാരാലോ, സിദ്ധന്മാരാലോ, നിന്നാൽ പോലും, രാജാക്കന്മാരോ മറ്റാരാലോ ഈ പ്രഭു ഗംഗയെ വിട്ടൊഴിയാൻ കഴിയില്ല.
പുനസ് തപ്സ്യാമി വാ ഗത്വാ ഹിമവന്തം നഗോത്തമമ് അഥവാ ബ്രാഹ്മണൈഃ പുണ്യൈസ് തപോഭിര് ഹതകല്മഷൈഃ
ഞാൻ വീണ്ടും തപസ്സു ചെയ്യാം, അല്ലെങ്കിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പർവ്വതമായ ഹിമവാനിലേക്ക് പോകാം, അല്ലെങ്കിൽ പാപരഹിതരായ പുണ്യശാലികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം തപസ്സു ചെയ്യാം.
തൈര് വാ ജടാസ്ഥിതാ ഗങ്ഗാ പ്രാര്ഥിതാ ഭുവമ് ആപ്നുയാത്
അവർ പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ, ജടയിൽ പാർക്കുന്ന ഗംഗാ ഭൂമിയിൽ എത്താൻ കഴിയും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ മാതൃവാക്യം മാതരം പ്രാഹ വിഘ്നരാട് ഭ്രാത്രാ സ്കന്ദേന ജയയാ സംമന്ത്ര്യേഹ ച യുജ്യതേ
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു: 'സഹോദരനായ സ്കന്ദനോടും ജയയോടും ചേർന്ന് ആലോചിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്.'
തത് കുര്മോ മസ്തകാദ് ഗങ്ഗാം യഥാ ത്യജതി മേ പിതാ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ ബ്രഹ്മന്ന് അനാവൃഷ്ടിര് അജായത
നമ്മൾ അച്ഛൻ തലയിൽ നിന്ന് ഗംഗയെ വിട്ടയയ്ക്കുന്ന വിധം പ്രവർത്തിക്കാം. അതിനിടയിൽ, ബ്രഹ്മാ, ഒരു വരൾച്ച ഉണ്ടായി.
ദ്വിര് ദ്വാദശ സമാ മര്ത്യേ സര്വപ്രാണിഭയാവഹാ തതോ വിനഷ്ടമ് അഭവജ് ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
രണ്ടു പന്ത്രണ്ടു വർഷം മനുഷ്യരിൽ ഭയം വിതറി, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഭയമുണ്ടാക്കി, പിന്നെ ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതുമായ ലോകം നശിച്ചു.
വിനാ തു ഗൌതമം പുണ്യമ് ആശ്രമം സര്വകാമദമ് സ്രഷ്ടുകാമഃ പുരാ പുത്ര സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം തഥാ
പുണ്യമുള്ള എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ഗൗതമന്റെ ആശ്രമം ഒഴികെ, മകനേ, അപ്പോഴത്തെ സൃഷ്ടാവായ ഞാൻ ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതുമായ സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
കൃതോ യജ്ഞോ മയാ പൂര്വം സ ദേവയജനോ ഗിരിഃ മന്നാമാ തത്ര വിഖ്യാതസ് തതോ ബ്രഹ്മഗിരിഃ സദാ
ഞാൻ മുമ്പ് ഒരു യജ്ഞം നടത്തി, അതൊരു ദൈവിക യജ്ഞമായിരുന്നു. ആ പർവ്വതം എന്റെ പേരിൽ പ്രശസ്തിയായി, അതിനാൽ അത് എപ്പോഴും ബ്രഹ്മഗിരി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തമ് ആശ്രിത്യ നഗശ്രേഷ്ഠം സര്വദാസ്തേ സ ഗൌതമഃ തസ്യാശ്രമേ മഹാപുണ്യേ ശ്രേഷ്ഠേ ബ്രഹ്മഗിരൌ ശുഭേ
ആ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠത്തിൽ ഗൗതമൻ എപ്പോഴും പാർക്കുന്നു. അതിലെ മഹാപുണ്യമുള്ള ആശ്രമത്തിൽ, ഉത്തമമായ ശുഭപ്രദമായ ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ, അവൻ വസിക്കുന്നു.
ആധയോ വ്യാധയോ വാപി ദുര്ഭിക്ഷം വാപ്യ് അവര്ഷണമ് ഭയശോകൌ ച ദാരിദ്ര്യം ന ശ്രൂയന്തേ കദാചന
അവിടെ ദു:ഖങ്ങളോ, രോഗങ്ങളോ, ക്ഷാമമോ, വരൾച്ചയോ, ഭയമോ, ദു:ഖമോ, ദാരിദ്ര്യമോ ഒരിക്കലും കേൾക്കാറില്ല.
തദാശ്രമം വിനാന്യത്ര ഹവ്യം വാ കവ്യമ് ഏവ ച നാസ്തി പുത്ര തഥാ ദാതാ ഹോതാ യഷ്ടാ തഥൈവ ച
ആ ആശ്രമം ഒഴികെ, മകനേ, മറ്റൊരിടത്തും ഹവിയോ പിതൃകർമ്മങ്ങളോ ഇല്ല. അവിടെ ദാനിയും ഹോതാവും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും ഇല്ല.
യദൈവ ഗൌതമോ വിപ്രോ ദദാതി ച ജുഹോതി ച തദൈവാപ്യ് അയനം സ്വര്ഗേ സുരാണാമ് അപി നാന്യതഃ
ഗൗതമൻ മഹർഷി യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുമ്പോഴും ദാനം നൽകുമ്പോഴും അതേ സമയത്താണ് ദേവന്മാർക്ക് സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര സാധ്യമാകുന്നത്; വേറെ വഴിയില്ല.
ദേവലോകേ ഽപി മര്ത്യേ വാ ശ്രൂയതേ ഗൌതമോ മുനിഃ ഹോതാ ദാതാ ച ഭോക്താ ച സ ഏവേതി ജനാ വിദുഃ
ദേവലോകത്തോ ഭൂമിയിലോ ആയാലും, ഗൗതമൻ മഹർഷി യജ്ഞികനും ദാനിയും അനുഭവിക്കുന്നവനും എന്നറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാവരും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയുന്നു.
തച് ഛ്രുത്വാ മുനയഃ സര്വേ നാനാശ്രമനിവാസിനഃ ഗൌതമാശ്രമമ് ആപൃച്ഛന്ന് ആഗച്ഛന്തസ് തപോധനാഃ
ഇത് കേട്ട ശേഷം വിവിധ ആശ്രമങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന എല്ലാ മഹർഷിമാരും തപസിൽ സമ്പന്നരായവർ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വിടപറയാൻ എത്തിയർന്നു.
തേഷാം മുനീനാം സര്വേഷാമ് ആഗതാനാം സ ഗൌതമഃ ശിഷ്യവത് പുത്രവദ് ഭക്ത്യാ പിതൃവത് പോഷകോ ഽഭവത്
അവിടെ എത്തിയ എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും ഗൗതമൻ ഭക്തിയോടെ ശിഷ്യരെപ്പോലെയും പുത്രനെപ്പോലെയും പിതാവിനെപ്പോലെയും സംരക്ഷിച്ചു.
യസ്യ യഥേപ്സിതം കാമം യഥായോഗ്യം യഥാക്രമമ് യഥാനുരൂപം സര്വേഷാം ശുശ്രൂഷാമ് അകരോന് മുനിഃ
ആർക്കെന്താണ് ആവശ്യം, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ, ക്രമത്തിൽ, അവരവർക്കു അനുയോജ്യമായി മഹർഷി ഗൗതമൻ എല്ലാവരെയും സേവിച്ചു.
ആജ്ഞയാ ഗൌതമസ്യാസന്ന് ഓഷധ്യോ ലോകമാതരഃ ആരാധിതാഃ പുനസ് തേന ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ഗൗതമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ ഔഷധികൾക്കും ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമൊപ്പമൊക്കെ വീണ്ടും പൂജ നടത്തി.
ജായന്തേ ച തദൌഷധ്യോ ലൂയന്തേ ച തദൈവ ഹി സംപത്സ്യന്തേ തദോപ്യന്തേ ഗൌതമസ്യ തപോബലാത്
അവ ഔഷധികൾ അന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അന്നാണ് ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നത്, അന്നാണ് സമ്പന്നമാകുന്നത് — ഇതൊക്കെയും ഗൗതമന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ.
സര്വാഃ സമൃദ്ധയസ് തസ്യ സംസിധ്യന്തേ മനോഗതാഃ പ്രത്യഹം വക്തി വിനയാദ് ഗൌതമസ് ത്വ് ആഗതാന് മുനീന്
ഗൗതമന്റെ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ച എല്ലാ ആശംസകളും സമൃദ്ധിയായി നിറവേറുന്നു; ദിവസേനയുമെത്തുന്ന മഹർഷിമാരെ വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു.
പുത്രവച് ഛിഷ്യവച് ചൈവ പ്രേഷ്യവത് കരവാണി കിമ് പിതൃവത് പോഷയാമ് ആസ സംവത്സരഗണാന് ബഹൂന്
പുത്രനെപ്പോലെയോ ശിഷ്യനെപ്പോലെയോ സേവകനെപ്പോലെയോ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു എന്ത് ചെയ്യണം? വർഷങ്ങളോളം അവരെ പിതാവിനെപ്പോലെ പോഷിച്ചു.
ഏവം വസത്സു മുനിഷു ത്രൈലോക്യേ ഖ്യാതിര് ആശ്രയാത് തതോ വിനായകഃ പ്രാഹ മാതരം ഭ്രാതരം ജയാമ്
മഹർഷിമാർ അവിടെ താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഗൗതമന്റെ പ്രശസ്തി മൂന്നു ലോകത്തിലും വ്യാപിച്ചു; അപ്പോൾ വിനായകൻ അമ്മയോടും സഹോദരനോടും ജയയോടും പറഞ്ഞു.