തസ്യോന്നതിശരൈര് ഭഗ്നാഃ കീര്തിഖഡ്ഗദ്വിധാകൃതാഃ തസ്യാജ്ഞാശക്തിഭിന്നാങ്ഗാ ദേവാഃ ശര്മ ന ലേഭിരേ
അവന്റെ അഹങ്കാരഭാണങ്ങൾ തകർന്നു, പ്രശസ്തിയുടെ വാൾ ഒടിഞ്ഞു പോയി; അവന്റെ ആജ്ഞയുടെയും ശക്തിയുടെയും അടിയേറ്റ് ദേവന്മാർക്ക് എങ്ങും സമാധാനം കിട്ടിയില്ല.
തതഃ സംമന്ത്രയാമ് ആസുഃ കൃത്വാ മാത്സര്യമ് അഗ്രതഃ തദ്യശോഗ്നിപ്രദീപ്താങ്ഗാ വിഷ്ണും ജഗ്മുഃ സുവിഹ്വലാഃ
പിന്നീട്, അസൂയയെ വിട്ടുവിട്ട് അവർ ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചു; അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ ജ്വാലയിൽ ദേഹങ്ങൾ കത്തിയ അവർ, അതിയായി വിഷമിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ആര്താഃ സ്മ ഗതസത്ത്വാഃ സ്മ ശങ്ഖചക്രഗദാധര അസ്മദര്ഥേ ഭവാന് നിത്യമ് ആയുധാനി ബിഭര്തി ച
നാം ദു:ഖിതരായി, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനേ, ഞങ്ങളുടെ خاطرത്തിനായി നീ എപ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനല്ലേ.
ത്വയി നാഥേ ജഗന്നാഥ അസ്മാകം ദുഃഖമ് ഈദൃശമ് ത്വാം തു പ്രണമതീ വാണീ കഥം ദൈത്യം നമസ്യതി
നീ ലോകത്തിന്റെ നാഥനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്ക് ഇങ്ങനെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുമോ? ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ നിന്നെ വണങ്ങുമ്പോൾ, ദാനവനെ എങ്ങനെ ആദരിക്കും?
മനസാ കര്മണാ വാചാ ത്വാമ് ഏവ ശരണം ഗതാഃ ത്വദങ്ഘ്രിശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
മനസ്സിലും, പ്രവർത്തിയിലും, വാക്കിലും ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
യജാമസ് ത്വാം മഹായജ്ഞൈര് വദാമോ വാഗ്ഭിര് അച്യുത ത്വദേകശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നാം വലിയ യാഗങ്ങൾ നടത്തി നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു, അച്യുതനേ; നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ത്വദ്വീര്യമ് ആശ്രിതാ നിത്യം ദേവാഃ സേന്ദ്രപുരോഗമാഃ ത്വയാ ദത്തം പദം പ്രാപ്യ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും നിന്റെ വീര്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ നൽകിയ സ്ഥാനത്തിൽ എത്തിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
സ്രഷ്ടാ ത്വം ബ്രഹ്മമൂര്ത്യാ തു വിഷ്ണുര് ഭൂത്വാ തു രക്ഷസി സംഹര്താ രുദ്രശക്ത്യാ ത്വം കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടാവും, വിഷ്ണുവായി രക്ഷകനും, രുദ്രശക്തിയാൽ സംഹാരകനും ആകുന്നു; അങ്ങനെ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ഐശ്വര്യം കാരണം ലോകേ വിനൈശ്വര്യം തു കിം ഫലമ് ഹതൈശ്വര്യാഃ സുരേശാന കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ലോകത്തിൽ ഐശ്വര്യമാണ് കാരണമെങ്കിൽ, അതില്ലാതിരിക്കാൻ എന്ത് പ്രയോജനം? ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവനാഥാ, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
അനാദിസ് ത്വം ജഗദ്ധാതര് അനന്തസ് ത്വം ജഗദ്ഗുരുഃ അന്തവന്തമ് അമും ശത്രും കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ആദിയില്ലാത്തവനും ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, അനന്തനും സർവ്വലോകഗുരുവും ആകുന്നു; അതിനാൽ, അവസാനമുള്ള ശത്രുവായ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
തവൈശ്വര്യേണ പുഷ്ടാങ്ഗാ ജിത്വാ ത്രൈലോക്യമ് ഓജസാ സ്ഥിരാഃ സ്യാമഃ സുരേശാന കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിൽ ശക്തി പ്രാപിച്ച്, നിന്റെ വീര്യത്തിൽ മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ച്, സ്ഥിരതയോടെ നില്ക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദേവനാഥാ; അങ്ങനെ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ഇത്യ് ഏതദ് ഏവ വചനം ശ്രുത്വാ ദൈതേയസൂദനഃ ഉവാച സര്വാന് അമരാന് ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധയേ
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവനാശകനായ ഭഗവാൻ, ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി അവരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു.
മദ്ഭക്തോ ഽസൌ ബലിര് ദൈത്യോ ഹ്യ് അവധ്യോ ഽസൌ സുരാസുരൈഃ യഥാ ഭവന്തോ മത്പോഷ്യാസ് തഥാ പോഷ്യോ ബലിര് മമ
അവൻ ദാനവനായ ബലി എന്റെ ഭക്തനാണ്; ദേവന്മാരാലോ അസുരന്മാരാലോ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ എങ്ങനെ എന്റെ പോഷണം ആണോ, അതുപോലെ ബലിയും എന്റെ പോഷണത്തിലാണ്.
വിനാ തു സംഗരം ദേവാ ഹത്വാ രാജ്യം ത്രിവിഷ്ടപേ ബലിം നിബധ്യ മന്ത്രോക്ത്യാ രാജ്യം വഃ പ്രദദാമ്യ് അഹമ്
യുദ്ധം ഇല്ലാതെ, ദേവന്മാരേ, ഞാൻ മന്ത്രശക്തിയാൽ ബലിയെ ബന്ധിച്ച്, അവനെ സംഹരിച്ച്, സ്വർഗ്ഗരാജ്യം നിങ്ങൾക്കു നൽകാം.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സുരഗണാഃ സംജഗ്മുര് ദിവമ് ഏവ ഹി ഭഗവാന് അപി ദേവേശോ ഹ്യ് അദിത്യാ ഗര്ഭമ് ആവിശത്
അങ്ങനെ എന്നു സമ്മതിച്ച ദേവസംഘങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ഭഗവാൻ ദേവനാഥനും അദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഉത്പദ്യമാനേ തു ഉത്സവാശ് ച ബഭൂവിരേ ജാതോ ഽസൌ വാമനോ ബ്രഹ്മന് യജ്ഞേശോ യജ്ഞപൂരുഷഃ
അവിടെ ജനനം നടക്കുമ്പോൾ ഉത്സവങ്ങൾ നടന്നു; വാമനൻ ആയി, യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥനും യജ്ഞപുരുഷനുമായി അവൻ ജനിച്ചു, ബ്രഹ്മണേ.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ ബ്രഹ്മന് ഹയമേധായ ദീക്ഷിതഃ ബലിര് ബലവതാം ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിമുഖ്യൈഃ സമാഹിതഃ
അതേസമയം, ബ്രഹ്മണേ, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബലി, അശ്വമേധയാഗത്തിനായി ദീക്ഷിതനായി, പ്രധാന ഋഷിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടു.
പുരോധസാ ച ശുക്രേണ വേദവേദാങ്ഗവേദിനാ മഖേ തസ്മിന് വര്തമാനേ യജമാനേ ബലൌ തഥാ
വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിഞ്ഞ ശുക്രാചാര്യൻ പുരോഹിതനായി, ആ യാഗത്തിൽ ബലിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആര്ത്വിജ്യ ഋഷിമുഖ്യേ തു ശുക്രേ തത്ര പുരോധസി ഹവിര്ഭാഗാര്ഥമ് ആസന്നദേവഗന്ധര്വപന്നഗേ
യാഗത്തിനായുള്ള ഹോമങ്ങൾക്കായി പ്രധാന വേദിപുരോഹിതനായ ശുക്രൻ അവിടെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും നാഗന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി ഹാജരായി നിന്നു.
ദീയതാം ഭുജ്യതാം പൂജാ ക്രിയതാം ച പൃഥക് പൃഥക് പരിപൂര്ണം പുനഃ പൂര്ണമ് ഏവം വാക്യേ പ്രവര്തതി
നൽകുക, അനുഭവിക്കുക, ഓരോരുത്തർക്കും വേർതിരിച്ച് പൂജ ചെയ്യുക — എല്ലാം പൂർണ്ണമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
ശനൈസ് തദ്ദേശമ് അഭ്യാഗാദ് വാമനഃ സാമഗായനഃ യജ്ഞവാടമ് അനുപ്രാപ്തോ വാമനശ് ചിത്രകുണ്ഡലഃ
സാമഗാനങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട് വാമനൻ ആ സ്ഥലത്തെത്തുകയും, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച് യാഗശാലയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രശംസമാനസ് തം യജ്ഞം വാമനം പ്രേക്ഷ്യ ഭാര്ഗവഃ ബ്രഹ്മരൂപധരം ദേവം വാമനം ദൈത്യസൂദനമ്
വാമനനെ കണ്ടു ആ യാഗത്തെ പ്രശംസിച്ച ഭാർഗവൻ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായ ദൈവത്തെയും ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനെയും തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ദാതാരം യജ്ഞതപസാം ഫലം ഹന്താരം രക്ഷസാമ് ജ്ഞാത്വാ ത്വരന്ന് അഥോവാച രാജാനം ഭൂരിതേജസമ്
ദാനത്തിന്റെയും യാഗതപസ്സിന്റെ ഫലത്തിന്റെയും ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനെയും ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭാർഗവൻ, അതിവേഗം മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ജേതാരം ക്ഷത്രധര്മേണ ദാതാരം ഭക്തിതോ ധനമ് ബലിം ബലവതാം ശ്രേഷ്ഠം സഭാര്യം ദീക്ഷിതം മഖേ
ക്ഷത്രിയന്റെ ധർമ്മം പാലിച്ച് ജയിക്കുന്നവനും ഭക്തിയോടെ ധനം നൽകുന്നവനും ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബലി ഭാര്യയോടൊപ്പം യാഗത്തിൽ ദീക്ഷയെടുത്തു.
ധ്യായന്തം യജ്ഞപുരുഷമ് ഉത്സൃജന്തം ഹവിഃ പൃഥക് തമ് ആഹ ഭൃഗുശാര്ദൂലഃ ശുക്രഃ പരമബുദ്ധിമാന്
യാഗപുരുഷനെ ധ്യാനിച്ച് ഹോമങ്ങൾ വേർതിരിച്ച് അർപ്പിക്കുന്നവനോട് ഭൃഗുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള ശുക്രൻ പറഞ്ഞു.
യോ ഽസൌ തവ മഖം പ്രാപ്തോ ബ്രാഹ്മണോ വാമനാകൃതിഃ നാസൌ വിപ്രോ ബലേ സത്യം യജ്ഞേശോ യജ്ഞവാഹനഃ
നിന്റെ യാഗത്തിൽ വാമനസ്വരൂപത്തിൽ എത്തിയ ബ്രാഹ്മണൻ സത്യത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ അല്ല, ബലിയേ; അവൻ യാഗത്തിന്റെ നാഥനും യാഗഭാരവാഹകനുമാണ്.
ശിശുസ് ത്വാം യാചിതും പ്രാപ്തോ നൂനം ദേവഹിതായ ഹി മയാ ച സഹ സംമന്ത്ര്യ പശ്ചാദ് ദേയം ത്വയാ പ്രഭോ
ദേവന്മാർക്ക് ഗുണം ചെയ്യാൻ ഒരു ബാലൻ നിന്നോട് ചോദിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; എന്നോടൊപ്പം ആലോചിച്ചശേഷം ദാനം നൽകണം, പ്രഭോ.
ബലിസ് തു ഭാര്ഗവം പ്രാഹ പുരോധസമ് അരിംദമഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ബലി പുരോഹിതനായ ഭാർഗവനോട് പറഞ്ഞു.
ധന്യോ ഽഹം മമ യജ്ഞേശോ ഗൃഹമ് ആയാതി മൂര്തിമാന് ആഗത്യ യാചതേ കിംചിത് കിം മന്ത്ര്യമ് അവശിഷ്യതേ
എനിക്ക് ഭാഗ്യമുണ്ട്; യാഗനാഥൻ തന്നെ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്നു. വന്ന് എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കുമ്പോൾ ഇനി എന്താണ് ആലോചിക്കാനുള്ളത്?
ഏവമ് ഉക്ത്വാ സഭാര്യോ ഽസൌ ശുക്രേണ ച പുരോധസാ ജഗാമ യത്ര വിപ്രേന്ദ്രോ വാമനോ ഽദിതിനന്ദനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാര്യയോടൊപ്പം പുരോഹിതനായ ശുക്രനെയും കൂട്ടി ബലി, അദിതിയുടെ പുത്രനായ വാമനൻ ഇരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.