ഭൂതേഭ്യശ് ചാപി പഞ്ചഭ്യ ആപോ ഭൂതം മഹോദിതമ് താസാമ് ഉത്കൃഷ്ടമ് ഏതസ്മാദ് ഗൃഹാണേമം കമണ്ഡലുമ്
അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ വെള്ളം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണെന്ന് പറയുന്നു; അവയിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം—ഈ കമണ്ഡലു നീ എടുക്കൂ.
അത്ര യദ് വാരി ശോഭിഷ്ഠം പുണ്യം പാവനമ് ഏവ ച സ്പൃഷ്ട്വാ സ്മൃത്വാ ച ദൃഷ്ട്വാ ച ബ്രഹ്മന് പാപാദ് വിമോക്ഷ്യസേ
ഇവിടെ ഉള്ള വെള്ളം എത്ര മനോഹരവും പുണ്യവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണോ, അതിനെ സ്പർശിച്ചാലോ ഓർത്താലോ കണ്ടാലോ ബ്രഹ്മനേ, നീ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ മഹാദേവഃ പ്രാദാന് മമ കമണ്ഡലുമ് തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ ഭക്ത്യാ പ്രോചുഃ സുരേശ്വരമ് ആഹ്ലാദശ് ച മഹാംസ് തത്ര ജയശബ്ദോ വ്യവര്തത
അങ്ങനെ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞ്, എനിക്ക് കമണ്ഡലു നൽകി. പിന്നെ എല്ലാ ദേവതകളും ഭക്തിയോടെ ദേവന്മാരുടെ നാഥനോടു വന്ദിച്ചു. അവിടെ വലിയ സന്തോഷവും ജയഘോഷവും ഉയർന്നു.
ദേവോത്സവേ മാതുര് അജഃ പദാഗ്രം സമീക്ഷ്യ പാപാത് പതിതത്വമ് ആപ പ്രാദാത് കൃപാലുഃ സ്മരണാത് പവിത്രാം ഗങ്ഗാം പിതാ പുണ്യകമണ്ഡലുസ്ഥാമ്
ദേവതകളുടെ ഉത്സവത്തിൽ, ജനനമില്ലാത്തവൻ തന്റെ അമ്മയുടെ പാദങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ പാപത്തിൽ വീണു. കരുണയാൽ, അവന്റെ അച്ഛൻ ഓർമ്മിച്ചാൽ ശുദ്ധമാവുന്ന ഗംഗയെ, പുണ്യകമണ്ഡലിൽ പാർക്കുന്നവളെ, അവനു നൽകി.
കമണ്ഡലുസ്ഥിതാ ദേവീ തവ പുണ്യവിവര്ധിനീ യഥാ മര്ത്യം ഗതാ നാഥ തന് മേ വിസ്തരതോ വദ
കമണ്ഡലിൽ പാർക്കുന്ന ദേവി, നിന്റെ പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവളാണ്. ആ ദേവി എങ്ങനെ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് എത്തിയെന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറയൂ, പ്രഭോ.
ബലിര് നാമ മഹാദൈത്യോ ദേവാരിര് അപരാജിതഃ ധര്മേണ യശസാ ചൈവ പ്രജാസംരക്ഷണേന ച
ബലി എന്ന മഹാദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവും ജയിക്കാനാവാത്തവനും. ധർമ്മത്തിലും യശസ്സിലും ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും അവൻ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
ഗുരുഭക്ത്യാ ച സത്യേന വീര്യേണ ച ബലേന ച ത്യാഗേന ക്ഷമയാ ചൈവ ത്രൈലോക്യേ നോപമീയതേ
ഗുരുഭക്തിയും സത്യവും വീര്യവും ബലവും ത്യാഗവും ക്ഷമയും കൊണ്ടു, അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഉപമയില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
തസ്യര്ദ്ധിമ് ഉന്നതാം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാശ് ചിന്താപരായണാഃ മിഥഃ സമൂചുര് അമരാ ജേഷ്യാമോ വൈ കഥം ബലിമ്
അവന്റെ ഐശ്വര്യം ഉയരുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ വിഷമിച്ചു. അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'നാം എങ്ങനെ ബലിയെ ജയിക്കും?'
തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു ത്രൈലോക്യം ഹതകണ്ടകമ് നാരയോ വ്യാധയോ വാപി നാധയോ വാ കഥംചന
അവൻ മൂന്ന് ലോകവും ഭരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അകറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. എവിടെയും ശത്രുക്കളോ രോഗങ്ങളോ ദാരിദ്ര്യങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
അനാവൃഷ്ടിര് അധര്മോ വാ നാസ്തിശബ്ദോ ന ദുര്ജനഃ സ്വപ്നേ ഽപി നൈവ ദൃശ്യേത ബലൌ രാജ്യം പ്രശാസതി
അവിടെ വരൾച്ചയോ അധർമ്മമോ നാസ്തികതയുടെ സംസാരമോ ദുഷ്ടന്മാരോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ബലി രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും അത്തരം കാര്യങ്ങൾ കണ്ടിരുന്നില്ല.
തസ്യോന്നതിശരൈര് ഭഗ്നാഃ കീര്തിഖഡ്ഗദ്വിധാകൃതാഃ തസ്യാജ്ഞാശക്തിഭിന്നാങ്ഗാ ദേവാഃ ശര്മ ന ലേഭിരേ
അവന്റെ അഹങ്കാരഭാണങ്ങൾ തകർന്നു, പ്രശസ്തിയുടെ വാൾ ഒടിഞ്ഞു പോയി; അവന്റെ ആജ്ഞയുടെയും ശക്തിയുടെയും അടിയേറ്റ് ദേവന്മാർക്ക് എങ്ങും സമാധാനം കിട്ടിയില്ല.
തതഃ സംമന്ത്രയാമ് ആസുഃ കൃത്വാ മാത്സര്യമ് അഗ്രതഃ തദ്യശോഗ്നിപ്രദീപ്താങ്ഗാ വിഷ്ണും ജഗ്മുഃ സുവിഹ്വലാഃ
പിന്നീട്, അസൂയയെ വിട്ടുവിട്ട് അവർ ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചു; അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ ജ്വാലയിൽ ദേഹങ്ങൾ കത്തിയ അവർ, അതിയായി വിഷമിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ആര്താഃ സ്മ ഗതസത്ത്വാഃ സ്മ ശങ്ഖചക്രഗദാധര അസ്മദര്ഥേ ഭവാന് നിത്യമ് ആയുധാനി ബിഭര്തി ച
നാം ദു:ഖിതരായി, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനേ, ഞങ്ങളുടെ خاطرത്തിനായി നീ എപ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനല്ലേ.
ത്വയി നാഥേ ജഗന്നാഥ അസ്മാകം ദുഃഖമ് ഈദൃശമ് ത്വാം തു പ്രണമതീ വാണീ കഥം ദൈത്യം നമസ്യതി
നീ ലോകത്തിന്റെ നാഥനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്ക് ഇങ്ങനെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുമോ? ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ നിന്നെ വണങ്ങുമ്പോൾ, ദാനവനെ എങ്ങനെ ആദരിക്കും?
മനസാ കര്മണാ വാചാ ത്വാമ് ഏവ ശരണം ഗതാഃ ത്വദങ്ഘ്രിശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
മനസ്സിലും, പ്രവർത്തിയിലും, വാക്കിലും ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
യജാമസ് ത്വാം മഹായജ്ഞൈര് വദാമോ വാഗ്ഭിര് അച്യുത ത്വദേകശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നാം വലിയ യാഗങ്ങൾ നടത്തി നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു, അച്യുതനേ; നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ത്വദ്വീര്യമ് ആശ്രിതാ നിത്യം ദേവാഃ സേന്ദ്രപുരോഗമാഃ ത്വയാ ദത്തം പദം പ്രാപ്യ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും നിന്റെ വീര്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ നൽകിയ സ്ഥാനത്തിൽ എത്തിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
സ്രഷ്ടാ ത്വം ബ്രഹ്മമൂര്ത്യാ തു വിഷ്ണുര് ഭൂത്വാ തു രക്ഷസി സംഹര്താ രുദ്രശക്ത്യാ ത്വം കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടാവും, വിഷ്ണുവായി രക്ഷകനും, രുദ്രശക്തിയാൽ സംഹാരകനും ആകുന്നു; അങ്ങനെ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ഐശ്വര്യം കാരണം ലോകേ വിനൈശ്വര്യം തു കിം ഫലമ് ഹതൈശ്വര്യാഃ സുരേശാന കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ലോകത്തിൽ ഐശ്വര്യമാണ് കാരണമെങ്കിൽ, അതില്ലാതിരിക്കാൻ എന്ത് പ്രയോജനം? ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവനാഥാ, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
അനാദിസ് ത്വം ജഗദ്ധാതര് അനന്തസ് ത്വം ജഗദ്ഗുരുഃ അന്തവന്തമ് അമും ശത്രും കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ആദിയില്ലാത്തവനും ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, അനന്തനും സർവ്വലോകഗുരുവും ആകുന്നു; അതിനാൽ, അവസാനമുള്ള ശത്രുവായ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
തവൈശ്വര്യേണ പുഷ്ടാങ്ഗാ ജിത്വാ ത്രൈലോക്യമ് ഓജസാ സ്ഥിരാഃ സ്യാമഃ സുരേശാന കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിൽ ശക്തി പ്രാപിച്ച്, നിന്റെ വീര്യത്തിൽ മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ച്, സ്ഥിരതയോടെ നില്ക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദേവനാഥാ; അങ്ങനെ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ഇത്യ് ഏതദ് ഏവ വചനം ശ്രുത്വാ ദൈതേയസൂദനഃ ഉവാച സര്വാന് അമരാന് ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധയേ
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവനാശകനായ ഭഗവാൻ, ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി അവരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു.
മദ്ഭക്തോ ഽസൌ ബലിര് ദൈത്യോ ഹ്യ് അവധ്യോ ഽസൌ സുരാസുരൈഃ യഥാ ഭവന്തോ മത്പോഷ്യാസ് തഥാ പോഷ്യോ ബലിര് മമ
അവൻ ദാനവനായ ബലി എന്റെ ഭക്തനാണ്; ദേവന്മാരാലോ അസുരന്മാരാലോ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ എങ്ങനെ എന്റെ പോഷണം ആണോ, അതുപോലെ ബലിയും എന്റെ പോഷണത്തിലാണ്.
വിനാ തു സംഗരം ദേവാ ഹത്വാ രാജ്യം ത്രിവിഷ്ടപേ ബലിം നിബധ്യ മന്ത്രോക്ത്യാ രാജ്യം വഃ പ്രദദാമ്യ് അഹമ്
യുദ്ധം ഇല്ലാതെ, ദേവന്മാരേ, ഞാൻ മന്ത്രശക്തിയാൽ ബലിയെ ബന്ധിച്ച്, അവനെ സംഹരിച്ച്, സ്വർഗ്ഗരാജ്യം നിങ്ങൾക്കു നൽകാം.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സുരഗണാഃ സംജഗ്മുര് ദിവമ് ഏവ ഹി ഭഗവാന് അപി ദേവേശോ ഹ്യ് അദിത്യാ ഗര്ഭമ് ആവിശത്
അങ്ങനെ എന്നു സമ്മതിച്ച ദേവസംഘങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ഭഗവാൻ ദേവനാഥനും അദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഉത്പദ്യമാനേ തു ഉത്സവാശ് ച ബഭൂവിരേ ജാതോ ഽസൌ വാമനോ ബ്രഹ്മന് യജ്ഞേശോ യജ്ഞപൂരുഷഃ
അവിടെ ജനനം നടക്കുമ്പോൾ ഉത്സവങ്ങൾ നടന്നു; വാമനൻ ആയി, യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥനും യജ്ഞപുരുഷനുമായി അവൻ ജനിച്ചു, ബ്രഹ്മണേ.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ ബ്രഹ്മന് ഹയമേധായ ദീക്ഷിതഃ ബലിര് ബലവതാം ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിമുഖ്യൈഃ സമാഹിതഃ
അതേസമയം, ബ്രഹ്മണേ, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബലി, അശ്വമേധയാഗത്തിനായി ദീക്ഷിതനായി, പ്രധാന ഋഷിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടു.
പുരോധസാ ച ശുക്രേണ വേദവേദാങ്ഗവേദിനാ മഖേ തസ്മിന് വര്തമാനേ യജമാനേ ബലൌ തഥാ
വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിഞ്ഞ ശുക്രാചാര്യൻ പുരോഹിതനായി, ആ യാഗത്തിൽ ബലിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആര്ത്വിജ്യ ഋഷിമുഖ്യേ തു ശുക്രേ തത്ര പുരോധസി ഹവിര്ഭാഗാര്ഥമ് ആസന്നദേവഗന്ധര്വപന്നഗേ
യാഗത്തിനായുള്ള ഹോമങ്ങൾക്കായി പ്രധാന വേദിപുരോഹിതനായ ശുക്രൻ അവിടെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും നാഗന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി ഹാജരായി നിന്നു.
ദീയതാം ഭുജ്യതാം പൂജാ ക്രിയതാം ച പൃഥക് പൃഥക് പരിപൂര്ണം പുനഃ പൂര്ണമ് ഏവം വാക്യേ പ്രവര്തതി
നൽകുക, അനുഭവിക്കുക, ഓരോരുത്തർക്കും വേർതിരിച്ച് പൂജ ചെയ്യുക — എല്ലാം പൂർണ്ണമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.