ഏവമ് ഉക്ത്വാ സ ഭഗവാന് ഉമയാ സഹിതഃ ശിവഃ മമാനുകമ്പയാ ചൈവ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഉമയോടൊപ്പം ശിവൻ, എന്നോടുള്ള കരുണ കൊണ്ടും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി,
ഏതച് ചകാര ലോകേശഃ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ പാപിനാം പാപമോക്ഷായ ഭൂമിര് ആപോ ഭവിഷ്യതി
ഇതെല്ലാം ലോകനാഥൻ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്തു, നാരദാ; പാപികൾക്ക് പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാനായി ഭൂമി വെള്ളമാകും.
തയോശ് ച സാരസര്വസ്വമ് ആഹരിഷ്യാമി പാവനമ് ഏവം നിശ്ചിത്യ ഭഗവാംസ് തയോഃ സാരം സമാഹരത്
അവരിൽ ഇരുവരിൽ നിന്നുമുള്ള ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ സാരം എടുക്കണമെന്ന് ഭഗവാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവ് അവരിൽ നിന്നുള്ള സാരവും ശേഖരിച്ചു.
ഭൂമിം കമണ്ഡലും കൃത്വാ തത്രാപഃ സംനിവേശ്യ ച പാവമാന്യാദിഭിഃ സൂക്തൈര് അഭിമന്ത്ര്യ ച യത്നതഃ
ഭൂമിയെ ഒരു കമണ്ഡലമായി രൂപപ്പെടുത്തി, അതിൽ വെള്ളം നിറച്ചു. പാവമാന്യാദി മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് അതിനെ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ശുദ്ധീകരിച്ചു.
ത്രിജഗത്പാവനീം ശക്തിം തത്ര സസ്മാര പാപഹാ മാമ് ഉവാച സ ലോകേശോ ഗൃഹാണേമം കമണ്ഡലുമ്
അവിടെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയെ ഓർത്തു. ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ കമണ്ഡലു നീ എടുക്കൂ.'
ആപോ വൈ മാതരോ ദേവ്യോ ഭൂമിര് മാതാ തഥാപരാ സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാനാം ഹേതുത്വമ് ഉഭയോഃ സ്ഥിതമ്
വെള്ളം ദേവമാതാക്കളാണ്; ഭൂമി മറ്റൊരു മാതാവാണ്. സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും നാശവും ഇവ രണ്ടിലും നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
അത്ര പ്രതിഷ്ഠിതോ ധര്മോ ഹ്യ് അത്ര യജ്ഞഃ സനാതനഃ അത്ര ഭുക്തിശ് ച മുക്തിശ് ച സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം തഥാ
ഇവിടെ തന്നെ ധർമ്മം നിലകൊള്ളുന്നു; ഇവിടെ ശാശ്വതമായ യജ്ഞവും ഉണ്ട്. അനുഭവവും മോക്ഷവും, ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതും എല്ലാം ഇവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്.
സ്മരണാന് മാനസം പാപം വചനാദ് വാചികം തഥാ സ്നാനപാനാഭിഷേകാച് ച പ്രണശ്യത്യ് അപി കായികമ്
ഓർക്കുന്നതിലൂടെ മനസ്സിലെ പാപം നശിക്കും; വാക്കിലൂടെ വാക്കിന്റെ പാപം; സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോഴും കുടിക്കുമ്പോഴും അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോഴും ശരീരത്തിലെ പാപവും അകറ്റപ്പെടും.
ഏതദ് ഏവാമൃതം ലോകേ നൈതസ്മാത് പാവനം പരമ് മയാഭിമന്ത്രിതം ബ്രഹ്മന് ഗൃഹാണേമം കമണ്ഡലുമ്
ലോകത്തിൽ ഇതാണ് അമൃതം; ഇതിൽക്കാൾ വിശുദ്ധമായത് ഒന്നുമില്ല. ഞാൻ ഇതിനെ മന്ത്രിച്ച് ശുദ്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നു, ബ്രഹ്മനേ—ഈ കമണ്ഡലു നീ എടുക്കൂ.
അത്രത്യം വാരി യഃ കശ്ചിത് സ്മരേദ് അപി പഠേദ് അപി സ സര്വകാമാന് ആപ്നോതി ഗൃഹാണേമം കമണ്ഡലുമ്
ഇവിടെ ഉള്ള വെള്ളത്തെ ആരെങ്കിലും ഓർക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും—ഈ കമണ്ഡലു നീ എടുക്കൂ.
ഭൂതേഭ്യശ് ചാപി പഞ്ചഭ്യ ആപോ ഭൂതം മഹോദിതമ് താസാമ് ഉത്കൃഷ്ടമ് ഏതസ്മാദ് ഗൃഹാണേമം കമണ്ഡലുമ്
അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ വെള്ളം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണെന്ന് പറയുന്നു; അവയിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം—ഈ കമണ്ഡലു നീ എടുക്കൂ.
അത്ര യദ് വാരി ശോഭിഷ്ഠം പുണ്യം പാവനമ് ഏവ ച സ്പൃഷ്ട്വാ സ്മൃത്വാ ച ദൃഷ്ട്വാ ച ബ്രഹ്മന് പാപാദ് വിമോക്ഷ്യസേ
ഇവിടെ ഉള്ള വെള്ളം എത്ര മനോഹരവും പുണ്യവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണോ, അതിനെ സ്പർശിച്ചാലോ ഓർത്താലോ കണ്ടാലോ ബ്രഹ്മനേ, നീ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ മഹാദേവഃ പ്രാദാന് മമ കമണ്ഡലുമ് തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ ഭക്ത്യാ പ്രോചുഃ സുരേശ്വരമ് ആഹ്ലാദശ് ച മഹാംസ് തത്ര ജയശബ്ദോ വ്യവര്തത
അങ്ങനെ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞ്, എനിക്ക് കമണ്ഡലു നൽകി. പിന്നെ എല്ലാ ദേവതകളും ഭക്തിയോടെ ദേവന്മാരുടെ നാഥനോടു വന്ദിച്ചു. അവിടെ വലിയ സന്തോഷവും ജയഘോഷവും ഉയർന്നു.
ദേവോത്സവേ മാതുര് അജഃ പദാഗ്രം സമീക്ഷ്യ പാപാത് പതിതത്വമ് ആപ പ്രാദാത് കൃപാലുഃ സ്മരണാത് പവിത്രാം ഗങ്ഗാം പിതാ പുണ്യകമണ്ഡലുസ്ഥാമ്
ദേവതകളുടെ ഉത്സവത്തിൽ, ജനനമില്ലാത്തവൻ തന്റെ അമ്മയുടെ പാദങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ പാപത്തിൽ വീണു. കരുണയാൽ, അവന്റെ അച്ഛൻ ഓർമ്മിച്ചാൽ ശുദ്ധമാവുന്ന ഗംഗയെ, പുണ്യകമണ്ഡലിൽ പാർക്കുന്നവളെ, അവനു നൽകി.
കമണ്ഡലുസ്ഥിതാ ദേവീ തവ പുണ്യവിവര്ധിനീ യഥാ മര്ത്യം ഗതാ നാഥ തന് മേ വിസ്തരതോ വദ
കമണ്ഡലിൽ പാർക്കുന്ന ദേവി, നിന്റെ പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവളാണ്. ആ ദേവി എങ്ങനെ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് എത്തിയെന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറയൂ, പ്രഭോ.
ബലിര് നാമ മഹാദൈത്യോ ദേവാരിര് അപരാജിതഃ ധര്മേണ യശസാ ചൈവ പ്രജാസംരക്ഷണേന ച
ബലി എന്ന മഹാദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവും ജയിക്കാനാവാത്തവനും. ധർമ്മത്തിലും യശസ്സിലും ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും അവൻ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
ഗുരുഭക്ത്യാ ച സത്യേന വീര്യേണ ച ബലേന ച ത്യാഗേന ക്ഷമയാ ചൈവ ത്രൈലോക്യേ നോപമീയതേ
ഗുരുഭക്തിയും സത്യവും വീര്യവും ബലവും ത്യാഗവും ക്ഷമയും കൊണ്ടു, അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഉപമയില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
തസ്യര്ദ്ധിമ് ഉന്നതാം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാശ് ചിന്താപരായണാഃ മിഥഃ സമൂചുര് അമരാ ജേഷ്യാമോ വൈ കഥം ബലിമ്
അവന്റെ ഐശ്വര്യം ഉയരുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ വിഷമിച്ചു. അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'നാം എങ്ങനെ ബലിയെ ജയിക്കും?'
തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു ത്രൈലോക്യം ഹതകണ്ടകമ് നാരയോ വ്യാധയോ വാപി നാധയോ വാ കഥംചന
അവൻ മൂന്ന് ലോകവും ഭരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അകറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. എവിടെയും ശത്രുക്കളോ രോഗങ്ങളോ ദാരിദ്ര്യങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
അനാവൃഷ്ടിര് അധര്മോ വാ നാസ്തിശബ്ദോ ന ദുര്ജനഃ സ്വപ്നേ ഽപി നൈവ ദൃശ്യേത ബലൌ രാജ്യം പ്രശാസതി
അവിടെ വരൾച്ചയോ അധർമ്മമോ നാസ്തികതയുടെ സംസാരമോ ദുഷ്ടന്മാരോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ബലി രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും അത്തരം കാര്യങ്ങൾ കണ്ടിരുന്നില്ല.
തസ്യോന്നതിശരൈര് ഭഗ്നാഃ കീര്തിഖഡ്ഗദ്വിധാകൃതാഃ തസ്യാജ്ഞാശക്തിഭിന്നാങ്ഗാ ദേവാഃ ശര്മ ന ലേഭിരേ
അവന്റെ അഹങ്കാരഭാണങ്ങൾ തകർന്നു, പ്രശസ്തിയുടെ വാൾ ഒടിഞ്ഞു പോയി; അവന്റെ ആജ്ഞയുടെയും ശക്തിയുടെയും അടിയേറ്റ് ദേവന്മാർക്ക് എങ്ങും സമാധാനം കിട്ടിയില്ല.
തതഃ സംമന്ത്രയാമ് ആസുഃ കൃത്വാ മാത്സര്യമ് അഗ്രതഃ തദ്യശോഗ്നിപ്രദീപ്താങ്ഗാ വിഷ്ണും ജഗ്മുഃ സുവിഹ്വലാഃ
പിന്നീട്, അസൂയയെ വിട്ടുവിട്ട് അവർ ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചു; അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ ജ്വാലയിൽ ദേഹങ്ങൾ കത്തിയ അവർ, അതിയായി വിഷമിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ആര്താഃ സ്മ ഗതസത്ത്വാഃ സ്മ ശങ്ഖചക്രഗദാധര അസ്മദര്ഥേ ഭവാന് നിത്യമ് ആയുധാനി ബിഭര്തി ച
നാം ദു:ഖിതരായി, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനേ, ഞങ്ങളുടെ خاطرത്തിനായി നീ എപ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനല്ലേ.
ത്വയി നാഥേ ജഗന്നാഥ അസ്മാകം ദുഃഖമ് ഈദൃശമ് ത്വാം തു പ്രണമതീ വാണീ കഥം ദൈത്യം നമസ്യതി
നീ ലോകത്തിന്റെ നാഥനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്ക് ഇങ്ങനെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുമോ? ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ നിന്നെ വണങ്ങുമ്പോൾ, ദാനവനെ എങ്ങനെ ആദരിക്കും?
മനസാ കര്മണാ വാചാ ത്വാമ് ഏവ ശരണം ഗതാഃ ത്വദങ്ഘ്രിശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
മനസ്സിലും, പ്രവർത്തിയിലും, വാക്കിലും ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
യജാമസ് ത്വാം മഹായജ്ഞൈര് വദാമോ വാഗ്ഭിര് അച്യുത ത്വദേകശരണാഃ സന്തഃ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നാം വലിയ യാഗങ്ങൾ നടത്തി നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു, അച്യുതനേ; നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം പ്രാപിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ത്വദ്വീര്യമ് ആശ്രിതാ നിത്യം ദേവാഃ സേന്ദ്രപുരോഗമാഃ ത്വയാ ദത്തം പദം പ്രാപ്യ കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും നിന്റെ വീര്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ നൽകിയ സ്ഥാനത്തിൽ എത്തിച്ചവരായി, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
സ്രഷ്ടാ ത്വം ബ്രഹ്മമൂര്ത്യാ തു വിഷ്ണുര് ഭൂത്വാ തു രക്ഷസി സംഹര്താ രുദ്രശക്ത്യാ ത്വം കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടാവും, വിഷ്ണുവായി രക്ഷകനും, രുദ്രശക്തിയാൽ സംഹാരകനും ആകുന്നു; അങ്ങനെ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
ഐശ്വര്യം കാരണം ലോകേ വിനൈശ്വര്യം തു കിം ഫലമ് ഹതൈശ്വര്യാഃ സുരേശാന കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
ലോകത്തിൽ ഐശ്വര്യമാണ് കാരണമെങ്കിൽ, അതില്ലാതിരിക്കാൻ എന്ത് പ്രയോജനം? ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവനാഥാ, ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?
അനാദിസ് ത്വം ജഗദ്ധാതര് അനന്തസ് ത്വം ജഗദ്ഗുരുഃ അന്തവന്തമ് അമും ശത്രും കഥം ദൈത്യം നമേമഹി
നീ ആദിയില്ലാത്തവനും ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, അനന്തനും സർവ്വലോകഗുരുവും ആകുന്നു; അതിനാൽ, അവസാനമുള്ള ശത്രുവായ ദാനവനെ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കും?