അരുന്ധതീ യഥാ സ്ത്രീണാം സതീനാം ശ്രേഷ്ഠതാം ഗതാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
സ്ത്രീകളിൽ അരുന്ധതിയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയെന്നതുപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
യഥാ സമസ്തവിദ്യാനാം മോക്ഷവിദ്യാ പരാ സ്മൃതാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ വിദ്യകളിലും മോക്ഷവിദ്യയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്നു പറയുന്നതുപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
മനുഷ്യാണാം യഥാ രാജാ ധേനൂനാമ് അപി കാമധുക് തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മനുഷ്യരിൽ രാജാവും, പശുക്കളിൽ കാമധേനുവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
സുവര്ണം സര്വരത്നാനാം സര്പാണാം വാസുകിര് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
രത്നങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണം, പാമ്പുകളിൽ വാസുകി എന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രഹ്ലാദഃ സര്വദൈത്യാനാം രാമഃ ശസ്ത്രഭൃതാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ദൈത്യന്മാരിൽ പ്രഹ്ലാദനും, ആയുധധാരികളിൽ രാമനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഝഷാണാം മകരോ യദ്വന് മൃഗാണാം മൃഗരാഡ് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ജലജീവികളിൽ മകരവും, മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സമുദ്രാണാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠഃ ക്ഷീരോദഃ സരിതാം പതിഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
സമുദ്രങ്ങളിൽ പാൽക്കടലും, നദികളിൽ പ്രധാനനവനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
വരുണോ യാദസാം യദ്വദ് യമഃ സംയമിനാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ജലജീവികളിൽ വരുണനും, നിയന്ത്രകരിൽ യമനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ദേവര്ഷീണാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠോ നാരദോ മുനിസത്തമാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ദേവർഷിമാരിൽ നാരദൻ പ്രധാനനാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ധാതൂനാം കാഞ്ചനം യദ്വത് പവിത്രാണാം ച ദക്ഷിണാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ലോഹങ്ങളിൽ പൊന്നും, ശുദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ദക്ഷിണയും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രജാപതിര് യഥാ ദക്ഷ ഋഷീണാം കശ്യപോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷനും, ഋഷിമാരിൽ കശ്യപനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഗ്രഹാണാം ഭാസ്കരോ യദ്വന് മന്ത്രാണാം പ്രണവോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഗ്രഹങ്ങളിൽ സൂര്യനും, മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രണവവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
അശ്വമേധസ് തു യജ്ഞാനാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠഃ പ്രകീര്തിതഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രം ച തദ് ദ്വിജോത്തമാഃ
യജ്ഞങ്ങളിൽ അശ്വമേധം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ആ ക్షേത്രം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഓഷധീനാം യഥാ ധാന്യം തൃണേഷു തൃണരാഡ് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാമ് ഉത്തമം പുരുഷോത്തമമ്
ഔഷധികളിൽ ധാന്യവും, പുല്ലുകളിൽ പ്രധാനപുല്ലും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
യഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ധര്മഃ സംസാരതാരകഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
എങ്ങനെയോ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ധർമ്മം മനുഷ്യനെ ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ആ പരമപുരുഷനാണ്.
സര്വേഷാം ചൈവ തീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച ദ്വിജോത്തമാഃ ജപഹോമവ്രതാനാം ച തപോദാനഫലാനി ച
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ജപങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ ഇതാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ന തത് പശ്യാമി ഭോ വിപ്രാ യത് തേന സദൃശം ഭുവി കിം ചാത്ര ബഹുനോക്തേന ഭാഷിതേന പുനഃ പുനഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ അതിനോട് തുല്യമായത് ഒന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; വീണ്ടും വീണ്ടും അതേ കാര്യം പറയേണ്ടതെന്ത്?
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം ക്ഷേത്രം തത് പരമം മഹത് പുരുഷാഖ്യം സകൃദ് ദൃഷ്ട്വാ സാഗരാമ്ഭഃസമാപ്ലുതമ്
സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, വീണ്ടും സത്യമാണ്; ആ സ്ഥലം അത്യന്തം മഹത്തായതാണ്. ഒരിക്കൽ പോലും പുരുഷോത്തമനെന്ന പേരിലുള്ള ആ സ്ഥലത്തെ കണ്ടാൽ, ഒരാൾ സമുദ്രത്തിൽ മുഴുകിയതുപോലെ ശുദ്ധനാകും.
ബ്രഹ്മവിദ്യാം സകൃജ് ജ്ഞാത്വാ ഗര്ഭവാസോ ന വിദ്യതേ ഹരേഃ സംനിഹിതേ സ്ഥാന ഉത്തമേ പുരുഷോത്തമേ
ബ്രഹ്മവിദ്യ ഒരിക്കൽ അറിഞ്ഞാൽ, വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലുള്ള ഉത്തമമായ പുരുഷോത്തമസ്ഥലത്തിൽ.
സംവത്സരമ് ഉപാസീത മാസമാത്രമ് അഥാപി വാ തേന ജപ്തം ഹുതം തേന തേന തപ്തം തപോ മഹത്
അവിടെ ഒരു വർഷം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മാസം പോലും ഉപാസന ചെയ്യണം; അവിടെ ജപിച്ചതും ഹോമം നടത്തിയതും വലിയ തപസ്സുകൾ ചെയ്തതും എല്ലാം അതിനാണ്.
സ യാതി പരമം സ്ഥാനം യത്ര യോഗേശ്വരോ ഹരിഃ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാന് വിചിത്രാംശ് ച ദേവയോഷിത്സമന്വിതഃ
അവൻ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കും, അവിടെ യോഗേശ്വരനായ ഹരി വസിക്കുന്നു; ദേവയുവതികളോടൊപ്പം色色മായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം.
കല്പാന്തേ പുനര് ആഗത്യ മര്ത്യലോകേ നരോത്തമഃ ജായതേ യോഗിനാം വിപ്രാ ജ്ഞാനജ്ഞേയോദ്യതോ ഗൃഹേ
ഒരു കല്പം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും മനുഷ്യലോകത്ത് വരുമ്പോൾ, ആ ശ്രേഷ്ഠപുരുഷൻ യോഗികളും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ആയ കുടുംബത്തിൽ, ജ്ഞാനത്തിനും അതിന്റെ അഭ്യസനത്തിനും സമർപ്പിതനായി ജനിക്കും.
സംപ്രാപ്യ വൈഷ്ണവം യോഗം ഹരേഃ സ്വച്ഛന്ദതാം വ്രജേത് കല്പവൃക്ഷസ്യ രാമസ്യ കൃഷ്ണസ്യ ഭദ്രയാ സഹ
വൈഷ്ണവയോഗം പ്രാപിച്ചശേഷം, ഹരിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം അവൻ നേടും; കല്പവൃക്ഷവും രാമനും കൃഷ്ണനും ഭദ്രയോടൊപ്പം.
മാര്കണ്ഡേയേന്ദ്രദ്യുമ്നസ്യ മാഹാത്മ്യം മാധവസ്യ ച സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ മാഹാത്മ്യം സാഗരസ്യ വിധിഃ ക്രമാത്
മാർകണ്ഡേയനും ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനും മാധവന്റെയും സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിന്റെയും മഹത്വവും, സമുദ്രത്തിന്റെ നിയമവും ക്രമമായി.
മാര്ജനസ്യ യഥാകാലേ ഭാഗീരഥ്യാഃ സമാഗമമ് സര്വമ് ഏതന് മയാ ഖ്യാതം യത് പരം ശ്രോതുമ് ഇച്ഛഥ
ശുദ്ധീകരണത്തിന് യോജിച്ച സമയവും, ഭഗീരഥിയുമായി സംഗമവും—നിങ്ങൾക്ക് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പരമമായതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസ്യ മാഹാത്മ്യമ് ഏതച് ച കഥിതം മയാ സര്വാശ്ചര്യം സമാഖ്യാതം രഹസ്യം പുരുഷോത്തമമ് പുരാണം പരമം ഗുഹ്യം ധന്യം സംസാരമോചനമ്
ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറഞ്ഞു; അത്ഭുതങ്ങളൊക്കെയും വിവരിച്ചു; പുരുഷോത്തമന്റെ രഹസ്യവും, പുരാതനവും, പരമഗുഹ്യവും, ധന്യവും, സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നതുമായത്.
നഹി നസ് തൃപ്തിര് അസ്തീഹ ശൃണ്വതാം തീര്ഥവിസ്തരമ് പുനര് ഏവ പരം ഗുഹ്യം വക്തുമ് അര്ഹസ്യ് അശേഷതഃ പരം തീര്ഥസ്യ മാഹാത്മ്യം സര്വതീര്ഥോത്തമോത്തമമ്
തീർത്ഥങ്ങളുടെ വിശാലതയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും തൃപ്തിയില്ല; അതിനാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പരമരഹസ്യവും മഹത്വവും വീണ്ടും മുഴുവനായി പറയണം.
ഇമമ് ഏവ പുരാ പ്രശ്നം പൃഷ്ടോ ഽസ്മി ദ്വിജസത്തമാഃ നാരദേന പ്രയത്നേന തദാ തം പ്രോക്തവാന് അഹമ്
ഈ ചോദ്യം തന്നെ പുരാതനകാലത്ത് നാരദൻ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ എന്നോട് ചോദിച്ചിരുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; അപ്പോൾ ഞാൻ അവനോട് വിശദീകരിച്ചു.
തപസോ യജ്ഞദാനാനാം തീര്ഥാനാം പാവനം സ്മൃതമ് സര്വം ശ്രുതം മയാ ത്വത്തോ ജഗദ്യോനേ ജഗത്പതേ
തപസ്സിനും യജ്ഞത്തിനും ദാനങ്ങൾക്കും, തീർത്ഥങ്ങൾ ശുദ്ധികരണമെന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവേ, ഈ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് കേട്ടു.
കിയന്തി സന്തി തീര്ഥാനി സ്വര്ഗമര്ത്യരസാതലേ സര്വേഷാമ് ഏവ തീര്ഥാനാം സര്വദാ കിം വിശിഷ്യതേ
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും എത്ര തീർത്ഥങ്ങളുണ്ട്? അവയിലൊക്കെയും എപ്പോഴും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് ഏതാണ്?