ഐരാവതോ ഗജേന്ദ്രാണാം മഹര്ഷീണാം ഭൃഗുര് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ആനകളിൽ ഐരാവതവും മഹർഷികളിൽ ഭൃഗുവും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സേനാനീനാം യഥാ സ്കന്ദഃ സിദ്ധാനാം കപിലോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
സേനാനായകരിൽ സ്കന്ദനും സിദ്ധന്മാരിൽ കപിലനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഉച്ചൈഃശ്രവാ യഥാശ്വാനാം കവീനാമ് ഉശനാ കവിഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
കുതിരകളിൽ ഉച്ചൈശ്രവസ്സും കവിളുകളിൽ ഉശനാസും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
മുനീനാം ച യഥാ വ്യാസഃ കുബേരോ യക്ഷരക്ഷസാമ് തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മഹർഷികളിൽ വ്യാസനും യക്ഷരക്ഷസുകളിൽ കുബേരനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഇന്ദ്രിയാണാം മനോ യദ്വദ് ഭൂതാനാമ് അവനീ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ മനസ്സും സകലഭൂതങ്ങളിൽ ഭൂമിയും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
അശ്വത്ഥഃ സര്വവൃക്ഷാണാം പവനഃ പ്ലവതാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മരങ്ങളിൽ അശ്വത്തവും ചലിക്കുന്നവയിൽ വായുവും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഭൂഷണാനാം തു സര്വേഷാം യഥാ ചൂഡാമണിര് ദ്വിജാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളിലും മുകളിലുള്ളത് ചൂടാമണിയാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം പുരുഷോത്തമം തന്നെയാണ്.
ഗന്ധര്വാണാം ചിത്രരഥഃ ശസ്ത്രാണാം കുലിശോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഗന്ധർവന്മാരിൽ ചിത്രരഥൻ പ്രധാനനാണെന്നതുപോലെ, ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം മുകളിലാണല്ലോ, അങ്ങനെ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
അകാരഃ സര്വവര്ണാനാം ഗായത്രീ ഛന്ദസാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
അക്ഷരങ്ങളിൽ 'അ' എന്നതുപോലും, ഛന്ദസ്സുകളിൽ ഗായത്രീപോലും, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
സര്വാങ്ഗേഭ്യോ യഥാ ശ്രേഷ്ഠമ് ഉത്തമാങ്ഗം ദ്വിജോത്തമാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും തലയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
അരുന്ധതീ യഥാ സ്ത്രീണാം സതീനാം ശ്രേഷ്ഠതാം ഗതാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
സ്ത്രീകളിൽ അരുന്ധതിയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയെന്നതുപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
യഥാ സമസ്തവിദ്യാനാം മോക്ഷവിദ്യാ പരാ സ്മൃതാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ വിദ്യകളിലും മോക്ഷവിദ്യയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്നു പറയുന്നതുപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
മനുഷ്യാണാം യഥാ രാജാ ധേനൂനാമ് അപി കാമധുക് തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മനുഷ്യരിൽ രാജാവും, പശുക്കളിൽ കാമധേനുവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
സുവര്ണം സര്വരത്നാനാം സര്പാണാം വാസുകിര് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
രത്നങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണം, പാമ്പുകളിൽ വാസുകി എന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രഹ്ലാദഃ സര്വദൈത്യാനാം രാമഃ ശസ്ത്രഭൃതാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ദൈത്യന്മാരിൽ പ്രഹ്ലാദനും, ആയുധധാരികളിൽ രാമനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഝഷാണാം മകരോ യദ്വന് മൃഗാണാം മൃഗരാഡ് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ജലജീവികളിൽ മകരവും, മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സമുദ്രാണാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠഃ ക്ഷീരോദഃ സരിതാം പതിഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
സമുദ്രങ്ങളിൽ പാൽക്കടലും, നദികളിൽ പ്രധാനനവനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
വരുണോ യാദസാം യദ്വദ് യമഃ സംയമിനാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ജലജീവികളിൽ വരുണനും, നിയന്ത്രകരിൽ യമനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ദേവര്ഷീണാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠോ നാരദോ മുനിസത്തമാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ദേവർഷിമാരിൽ നാരദൻ പ്രധാനനാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ധാതൂനാം കാഞ്ചനം യദ്വത് പവിത്രാണാം ച ദക്ഷിണാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ലോഹങ്ങളിൽ പൊന്നും, ശുദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ദക്ഷിണയും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രജാപതിര് യഥാ ദക്ഷ ഋഷീണാം കശ്യപോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷനും, ഋഷിമാരിൽ കശ്യപനും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഗ്രഹാണാം ഭാസ്കരോ യദ്വന് മന്ത്രാണാം പ്രണവോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഗ്രഹങ്ങളിൽ സൂര്യനും, മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രണവവും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
അശ്വമേധസ് തു യജ്ഞാനാം യഥാ ശ്രേഷ്ഠഃ പ്രകീര്തിതഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രം ച തദ് ദ്വിജോത്തമാഃ
യജ്ഞങ്ങളിൽ അശ്വമേധം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ആ ക్షേത്രം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
ഓഷധീനാം യഥാ ധാന്യം തൃണേഷു തൃണരാഡ് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാമ് ഉത്തമം പുരുഷോത്തമമ്
ഔഷധികളിൽ ധാന്യവും, പുല്ലുകളിൽ പ്രധാനപുല്ലും പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
യഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ധര്മഃ സംസാരതാരകഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം ശ്രേഷ്ഠം തത് പുരുഷോത്തമമ്
എങ്ങനെയോ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ധർമ്മം മനുഷ്യനെ ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ആ പരമപുരുഷനാണ്.
സര്വേഷാം ചൈവ തീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച ദ്വിജോത്തമാഃ ജപഹോമവ്രതാനാം ച തപോദാനഫലാനി ച
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ജപങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ ഇതാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ന തത് പശ്യാമി ഭോ വിപ്രാ യത് തേന സദൃശം ഭുവി കിം ചാത്ര ബഹുനോക്തേന ഭാഷിതേന പുനഃ പുനഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ അതിനോട് തുല്യമായത് ഒന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; വീണ്ടും വീണ്ടും അതേ കാര്യം പറയേണ്ടതെന്ത്?
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം ക്ഷേത്രം തത് പരമം മഹത് പുരുഷാഖ്യം സകൃദ് ദൃഷ്ട്വാ സാഗരാമ്ഭഃസമാപ്ലുതമ്
സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, വീണ്ടും സത്യമാണ്; ആ സ്ഥലം അത്യന്തം മഹത്തായതാണ്. ഒരിക്കൽ പോലും പുരുഷോത്തമനെന്ന പേരിലുള്ള ആ സ്ഥലത്തെ കണ്ടാൽ, ഒരാൾ സമുദ്രത്തിൽ മുഴുകിയതുപോലെ ശുദ്ധനാകും.
ബ്രഹ്മവിദ്യാം സകൃജ് ജ്ഞാത്വാ ഗര്ഭവാസോ ന വിദ്യതേ ഹരേഃ സംനിഹിതേ സ്ഥാന ഉത്തമേ പുരുഷോത്തമേ
ബ്രഹ്മവിദ്യ ഒരിക്കൽ അറിഞ്ഞാൽ, വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലുള്ള ഉത്തമമായ പുരുഷോത്തമസ്ഥലത്തിൽ.
സംവത്സരമ് ഉപാസീത മാസമാത്രമ് അഥാപി വാ തേന ജപ്തം ഹുതം തേന തേന തപ്തം തപോ മഹത്
അവിടെ ഒരു വർഷം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മാസം പോലും ഉപാസന ചെയ്യണം; അവിടെ ജപിച്ചതും ഹോമം നടത്തിയതും വലിയ തപസ്സുകൾ ചെയ്തതും എല്ലാം അതിനാണ്.