വടസാഗരയോര് മധ്യേ യഃ സ്മരേത് പുരുഷോത്തമമ് തേ ഽപി തത്ര നരാ യാന്തി യേ മൃതാഃ പുരുഷോത്തമേ
വടവൃക്ഷത്തിന്റെയും സമുദ്രത്തിന്റെയും ഇടയിൽ പുരുഷോത്തമനെ ഓർക്കുന്നവർ, അവിടPURUSHOTTAMAയിൽ മരിക്കുന്നവർ, അവർക്കും ആ സ്ഥലം ലഭിക്കും.
തേ ഽപി തത്ര പരം സ്ഥാനം യാന്തി നാസ്ത്യ് അത്ര സംശയഃ ഏവം മയാ മുനിശ്രേഷ്ഠാ വിഷ്ണുലോകഃ സനാതനഃ സര്വാനന്ദകരഃ പ്രോക്തോ ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദഃ
അവർക്കും അവിടെയുള്ള പരമസ്ഥാനം ലഭിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. മഹർഷിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ വിധത്തിൽ ഞാൻ ശാശ്വതമായ, എല്ലാ ആനന്ദവും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന വിഷ്ണുലോകത്തെ വിവരിച്ചു.
ബഹ്വാശ്ചര്യസ് ത്വയാ പ്രോക്തോ വിഷ്ണുലോകോ ജഗത്പതേ നിത്യാനന്ദകരഃ ശ്രീമാന് ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദഃ
ലോകപതിയേ, നിങ്ങൾ വിവരണ ചെയ്ത വിഷ്ണുലോകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ശാശ്വതാനന്ദം നൽകുന്നതും, മഹിമയുള്ളതും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്.
ക്ഷേത്രം ച ദുര്ലഭം ലോകേ കീര്തിതം പുരുഷോത്തമമ് ത്യക്ത്വാ യത്ര നരോ ദേഹം യാതി സാലോക്യതാം ഹരേഃ
ലോകത്തിൽ ദുർലഭമായ പുരുഷോത്തമം എന്ന ക്ഷേത്രം പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവിടെ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ഹരിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
സമ്യക് ക്ഷേത്രസ്യ മാഹാത്മ്യം ത്വയാ സമ്യക് പ്രകീര്തിതമ് യത്ര സ്വദേഹസംത്യാഗാദ് വിഷ്ണുലോകം വ്രജേന് നരഃ
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം നിങ്ങൾ സമ്പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിച്ചു; അവിടെ സ്വന്തം ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
അഹോ മോക്ഷസ്യ മാര്ഗോ ഽയം ദേഹത്യാഗസ് ത്വയോദിതഃ നരാണാമ് ഉപകാരായ പുരുഷാഖ്യേ ന സംശയഃ
അയ്യോ, മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴി ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കലാണെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു; പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു ഉപകാരമാകുന്നതാണ്, സംശയമില്ല.
അനായാസേന ദേവേശ ദേഹം ത്യക്ത്വാ നരോത്തമാഃ തസ്മിന് ക്ഷേത്രേ പരം വിഷ്ണോഃ പദം യാന്തി നിരാമയമ്
ദേവതകളുടെ അധിപതിയേ, അത്രയും കഷ്ടമില്ലാതെ, ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഉത്തമന്മാർ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമമായ, രോഗരഹിതമായ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കും.
ശ്രുത്വാ ക്ഷേത്രസ്യ മാഹാത്മ്യം വിസ്മയോ നോ മഹാന് അഭൂത് പ്രയാഗപുഷ്കരാദീനി ക്ഷേത്രാണ്യ് ആയതനാനി ച
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് അത്ര വലിയ അത്ഭുതം തോന്നിയില്ല; പ്രയാഗം, പുഷ്കരം തുടങ്ങിയ മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും—
പൃഥിവ്യാം സര്വതീര്ഥാനി സരിതശ് ച സരാംസി ച ന തഥാ താനി സര്വാണി പ്രശംസസി സുരോത്തമ
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും നദികളും തടാകങ്ങളും നീ അത്രയും പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായവനേ.
യഥാ പ്രശംസസി ക്ഷേത്രം പുരുഷാഖ്യം പുനഃ പുനഃ ജ്ഞാതോ ഽസ്മാഭിര് അഭിപ്രായസ് തവേദാനീം പിതാമഹ
പുനർപുനർ നീ പുരുഷം എന്ന പേരിലുള്ള ക്ഷേത്രത്തെ മാത്രം പ്രശംസിക്കുന്നതിന്റെ അർത്ഥം ഞങ്ങൾക്കിപ്പോൾ മനസ്സിലായി, പിതാമഹനേ.
യേന പ്രശംസസി ക്ഷേത്രം മുക്തിദം പുരുഷോത്തമമ് പുരുഷാഖ്യസമം നൂനം ക്ഷേത്രം നാസ്തി മഹീതലേ തേന ത്വം വിബുധശ്രേഷ്ഠ പ്രശംസസി പുനഃ പുനഃ
മോക്ഷം നൽകുന്ന പുരുഷോത്തമം എന്ന ക്ഷേത്രത്തെ നീ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിക്കുന്നത്, ഭൂമിയിൽ അതിനോട് തുല്യമായ മറ്റൊന്നുമില്ലെന്നതിനാലാണ്, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
സത്യം സത്യം മുനിശ്രേഷ്ഠാ ഭവദ്ഭിഃ സമുദാഹൃതമ് പുരുഷാഖ്യസമം ക്ഷേത്രം നാസ്ത്യ് അത്ര പൃഥിവീതലേ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്, ഭൂമിയിൽ പുരുഷം എന്ന ക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ല.
സന്തി യാനി തു തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യ് ആയതനാനി ച താനി ശ്രീപുരുഷാഖ്യസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
എത്രയോ പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളും വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും, അവയ്ക്ക് ശ്രീപുരുഷം എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒന്ന് പോലും തുല്യമല്ല.
യഥാ സര്വേശ്വരോ വിഷ്ണുഃ സര്വലോകോത്തമോത്തമഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
എങ്ങനെ വിഷ്ണു എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഉത്തമനാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ആദിത്യാനാം യഥാ വിഷ്ണുഃ ശ്രേഷ്ഠത്വേ സമുദാഹൃതഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ആദിത്യന്മാരിൽ വിഷ്ണുവിനെ പോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
നക്ഷത്രാണാം യഥാ സോമഃ സരസാം സാഗരോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
നക്ഷത്രങ്ങളിൽ സോമനും ജലങ്ങളിൽ സമുദ്രവും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
വസൂനാം പാവകോ യദ്വദ് രുദ്രാണാം ശംകരോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
വസുക്കളിൽ പാവകനും രുദ്രന്മാരിൽ ശങ്കരനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണോ യദ്വദ് വൈനതേയശ് ച പക്ഷിണാമ് തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
വർണ്ണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണനും പക്ഷികളിൽ വിനതേയനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ശിഖരിണാം യഥാ മേരുഃ പര്വതാനാം ഹിമാലയഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
കുന്നുകളിൽ മേരുവും പർവതങ്ങളിൽ ഹിമാലയവും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രമദാനാം യഥാ ലക്ഷ്മീഃ സരിതാം ജാഹ്നവീ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
സ്ത്രീകളിൽ ലക്ഷ്മിയും നദികളിൽ ജാഹ്നവിയും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഐരാവതോ ഗജേന്ദ്രാണാം മഹര്ഷീണാം ഭൃഗുര് യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ആനകളിൽ ഐരാവതവും മഹർഷികളിൽ ഭൃഗുവും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സേനാനീനാം യഥാ സ്കന്ദഃ സിദ്ധാനാം കപിലോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
സേനാനായകരിൽ സ്കന്ദനും സിദ്ധന്മാരിൽ കപിലനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഉച്ചൈഃശ്രവാ യഥാശ്വാനാം കവീനാമ് ഉശനാ കവിഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
കുതിരകളിൽ ഉച്ചൈശ്രവസ്സും കവിളുകളിൽ ഉശനാസും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
മുനീനാം ച യഥാ വ്യാസഃ കുബേരോ യക്ഷരക്ഷസാമ് തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മഹർഷികളിൽ വ്യാസനും യക്ഷരക്ഷസുകളിൽ കുബേരനും എങ്ങനെ ഉത്തമന്മാരാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഇന്ദ്രിയാണാം മനോ യദ്വദ് ഭൂതാനാമ് അവനീ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ മനസ്സും സകലഭൂതങ്ങളിൽ ഭൂമിയും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
അശ്വത്ഥഃ സര്വവൃക്ഷാണാം പവനഃ പ്ലവതാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
മരങ്ങളിൽ അശ്വത്തവും ചലിക്കുന്നവയിൽ വായുവും എങ്ങനെ ഉത്തമങ്ങളാണോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഭൂഷണാനാം തു സര്വേഷാം യഥാ ചൂഡാമണിര് ദ്വിജാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളിലും മുകളിലുള്ളത് ചൂടാമണിയാണെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം പുരുഷോത്തമം തന്നെയാണ്.
ഗന്ധര്വാണാം ചിത്രരഥഃ ശസ്ത്രാണാം കുലിശോ യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
ഗന്ധർവന്മാരിൽ ചിത്രരഥൻ പ്രധാനനാണെന്നതുപോലെ, ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം മുകളിലാണല്ലോ, അങ്ങനെ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
അകാരഃ സര്വവര്ണാനാം ഗായത്രീ ഛന്ദസാം യഥാ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
അക്ഷരങ്ങളിൽ 'അ' എന്നതുപോലും, ഛന്ദസ്സുകളിൽ ഗായത്രീപോലും, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
സര്വാങ്ഗേഭ്യോ യഥാ ശ്രേഷ്ഠമ് ഉത്തമാങ്ഗം ദ്വിജോത്തമാഃ തഥാ സമസ്തതീര്ഥാനാം വരിഷ്ഠം പുരുഷോത്തമമ്
എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും തലയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്നപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുരുഷോത്തമം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.