പ്രതപ്തഹേമസംകാശം തരുണാദിത്യസംനിഭമ് പുരമധ്യേ ഹരേര് ഭാതി മന്ദിരം രത്നഭൂഷിതമ്
ഹരിയുടെ നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ, ഉജ്ജ്വലമായ പൊന്നുപോലെയും, പുതുവയസ്സുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെയും, രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു ക്ഷേത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു.
അനേകശതസാഹസ്രൈഃ പതാകൈഃ സമലംകൃതമ് യോജനായുതവിസ്തീര്ണം ഹേമപ്രാകാരവേഷ്ടിതമ്
അത് അനേകം ലക്ഷക്കണക്കിന് പതാകകൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പത്തുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതിയുള്ളതും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മതിലുകൾ ചുറ്റിയതുമാണ്.
നാനാവര്ണൈര് ധ്വജൈശ് ചിത്രൈഃ കല്പിതൈഃ സുമനോഹരൈഃ വിഭാതി ശാരദോ യദ്വന് നക്ഷത്രൈഃ സഹ ചന്ദ്രമാഃ
വിവിധ നിറത്തിലുള്ള മനോഹരമായ പതാകകൾകൊണ്ട് അണിഞ്ഞതും, അതിശയകരമായ കാഴ്ചയുമാണ്; ശരത്കാലത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ ഭംഗി.
ചതുര്ദ്വാരം സുവിസ്തീര്ണം കഞ്ചുകിഭിഃ സുരക്ഷിതമ് പുരസപ്തകസംയുക്തം മഹോത്സേകം മനോഹരമ്
നാലു വിശാലമായ വാതിലുകളും, കാവൽക്കാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുമായ, ഏഴു നഗരങ്ങൾ ചേർന്നതുമായ, മഹത്തായ ആകർഷണീയമായ നഗരമാണ്.
പ്രഥമം കാഞ്ചനം തത്ര ദ്വിതീയം മരകതൈര് യുതമ് ഇന്ദ്രനീലം തൃതീയം തു മഹാനീലം തതഃ പരമ്
ആദ്യത്തെ നഗരം പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളതും, രണ്ടാമത്തേത് പച്ചമണികളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, മൂന്നാമത്തേത് നീലമണിയാൽ നിർമ്മിച്ചതും, നാലാമത്തേത് വലിയ നീലക്കല്ലുകൊണ്ടുള്ളതുമാണ്.
പുരം തു പഞ്ചമം ദീപ്തം പദ്മരാഗമയം പുരമ് ഷഷ്ഠം വജ്രമയം വിപ്രാ വൈദൂര്യം സപ്തമം പുരമ്
അഞ്ചാമത്തെ നഗരം പടുമാണിക്യത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതും, ആറാമത്തേത് വജ്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതും, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഏഴാമത്തെ നഗരം വൈഡൂര്യത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതുമാണ്.
നാനാരത്നമയൈര് ഹേമപ്രവാലാങ്കുരഭൂഷിതൈഃ സ്തമ്ഭൈര് അദ്ഭുതസംകാശൈര് ഭാതി തദ് ഭവനം മഹത്
വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ളതും, പൊന്നും പവഴയിലുമുള്ള കൊമ്പുകൾ അണിഞ്ഞതുമായ, അത്ഭുതകരമായ തൂണുകൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച മഹത്തായ ആ ഭവനം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദൃശ്യന്തേ തത്ര സിദ്ധാശ് ച ഭാസയന്തി ദിശോ ദശ പൌര്ണമാസ്യാം സനക്ഷത്രോ യഥാ ഭാതി നിശാകരഃ
അവിടെ സിദ്ധന്മാരെ കാണാം; അവർ പത്ത് ദിശകളും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. പൗർണ്ണമിയിലെ നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അവരുടെ ഭാവം.
ആരൂഢസ് തത്ര ഭഗവാന് സലക്ഷ്മീകോ ജനാര്ദനഃ പീതാമ്ബരധരഃ ശ്യാമഃ ശ്രീവത്സലക്ഷ്മസംയുതഃ
അവിടെ ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനൻ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഇരുന്നു, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചും, ഇരുണ്ട നിറത്തോടെയും, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം അണിഞ്ഞുമാണ്.
ജ്വലത് സുദര്ശനം ചക്രം ഘോരം സര്വാസ്ത്രനായകമ് ദധാര ദക്ഷിണേ ഹസ്തേ സര്വതേജോമയം ഹരിഃ
ഹരി തന്റെ വലതുകൈയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന, ഭയങ്കരമായ, എല്ലാ ആയുധങ്ങൾക്കും അദ്ധിപതിയായ, എല്ലാ പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ സുദർശനചക്രം കൈവശമുണ്ട്.
കുന്ദേന്ദുരജതപ്രഖ്യം ഹാരഗോക്ഷീരസംനിഭമ് ആദായ തം മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സവ്യഹസ്തേന കേശവഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേശവൻ ഇടതുകൈയിൽ കുന്ദപൂവിനും, ചന്ദ്രനും, പാലിനും സമാനമായ പ്രകാശമുള്ള ഒരു മാല അണിയുന്നു.
യസ്യ ശബ്ദേന സകലം സംക്ഷോഭം ജായതേ ജഗത് വിശ്രുതം പാഞ്ചജന്യേതി സഹസ്രാവര്തഭൂഷിതമ്
ആ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ മുഴുവൻ ലോകവും വിറയ്ക്കുന്നു; ആയിരം വളയങ്ങൾ അണിഞ്ഞ പ്രശസ്തമായ പാഞ്ചജന്യമാണ് അത്.
ദുഷ്കൃതാന്തകരീം രൌദ്രാം ദൈത്യദാനവനാശിനീമ് ജ്വലദ്വഹ്നിശിഖാകാരാം ദുഃസഹാം ത്രിദശൈര് അപി
അവൾ ക്രൂരയും ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നതുമായവളാണ്. ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്. തീയുടെ ജ്വാലപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതും, ദേവന്മാർക്കുപോലും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായവളാണ്.
കൌമോദകീം ഗദാം ചാസൌ ധൃതവാന് ദക്ഷിണേ കരേ വാമേ വിസ്ഫുരതി ഹ്യ് അസ്യ ശാര്ങ്ഗം സൂര്യസമപ്രഭമ്
അവൻ വലതുകൈയിൽ കൗമോദകി എന്ന ഗദയും ഇടതുകൈയിൽ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്ന ശാരംഗം എന്ന വില്ലും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശരൈര് ആദിത്യസംകാശൈര് ജ്വാലാമാലാകുലൈര് വരൈഃ യോ ഽസൌ സംഹരതേ ദേവസ് ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, തീയുടെ ജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ ദേവലോകത്തെയും സചരാചരമായ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു.
സര്വാനന്ദകരഃ ശ്രീമാന് സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ സര്വലോകഗുരുര് ദേവഃ സര്വൈര് ദേവൈര് നമസ്കൃതഃ
അവൻ എല്ലാവർക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ, മഹിമയുള്ളവൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഗുരുവും, എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന ദൈവവുമാണ്.
സഹസ്രമൂര്ധാ ദേവേശഃ സഹസ്രചരണേക്ഷണഃ സഹസ്രാഖ്യഃ സഹസ്രാങ്ഗഃ സഹസ്രഭുജവാന് പ്രഭുഃ
ദേവന്മാരുടെ നാഥന് ആയവൻ ആയിരം തലയും, ആയിരം കാലുകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും ഉളളവൻ. ആയിരം പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ആയിരം അവയവങ്ങളും ആയിരം കരങ്ങളും ഉള്ള പ്രഭുവാണ്.
സിംഹാസനഗതോ ദേവഃ പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണഃ വിദ്യുദ്വിസ്പഷ്ടസംകാശോ ജഗന്നാഥോ ജഗദ്ഗുരുഃ
ദൈവം സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരയിലപോലെ വിശാലമാണ്. മിന്നൽപോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനും ഗുരുവുമാണ്.
പരീതഃ സുരസിദ്ധൈശ് ച ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണൈഃ യക്ഷവിദ്യാധരൈര് നാഗൈര് മുനിസിദ്ധൈഃ സചാരണൈഃ
അവനെ ചുറ്റി ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും, ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും, യക്ഷന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, നാഗന്മാർ, മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഉണ്ട്.
സുപര്ണൈര് ദാനവൈര് ദൈത്യൈ രാക്ഷസൈര് ഗുഹ്യകിംനരൈഃ അന്യൈര് ദേവഗണൈര് ദിവ്യൈഃ സ്തൂയമാനോ വിരാജതേ
സുപർണ്ണന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗുഹ്യകർ, കിന്നരന്മാർ, മറ്റു ദിവ്യസംഘങ്ങൾ എന്നിവരുടെ സ്തുതികളാൽ അവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
തത്രസ്ഥാ സതതം കീര്തിഃ പ്രജ്ഞാ മേധാ സരസ്വതീ ബുദ്ധിര് മതിസ് തഥാ ക്ഷാന്തിഃ സിദ്ധിമൂര്തിസ് തഥാ ദ്യുതിഃ
അവിടെ എപ്പോഴും കീർത്തി, ജ്ഞാനം, ബുദ്ധി, സരസ്വതീ, വിവേകം, ചിന്ത, ക്ഷമ, സിദ്ധിയുടെ രൂപം, തേജസ് എന്നിവ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഗായത്രീ ചൈവ സാവിത്രീ മങ്ഗലാ സര്വമങ്ഗലാ പ്രഭാ മതിസ് തഥാ കാന്തിസ് തത്ര നാരായണീ സ്ഥിതാ
അവിടെ ഗായത്രി, സാവിത്രി, മംഗളാ, എല്ലാ മംഗളത്തിന്റെയും മൂലമായവൾ, പ്രകാശം, ചിന്ത, സൗന്ദര്യം, നാരായണി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ശ്രദ്ധാ ച കൌശികീ ദേവീ വിദ്യുത് സൌദാമിനീ തഥാ നിദ്രാ രാത്രിസ് തഥാ മായാ തഥാന്യാമരയോഷിതഃ
അവിടെ ശ്രദ്ധ, കൗശികി ദേവി, മിന്നൽ, സൗദാമിനി, ഉറക്കം, രാത്രി, മായ, മറ്റു ദിവ്യസ്ത്രികൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്.
വാസുദേവസ്യ സര്വാസ് താ ഭവനേ സംപ്രതിഷ്ഠിതാഃ അഥ കിം ബഹുനോക്തേന സര്വം തത്ര പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ഇവയെല്ലാം വാസുദേവന്റെ ഭവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; എല്ലാം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഘൃതാചീ മേനകാ രമ്ഭാ സഹജന്യാ തിലോത്തമാ ഉര്വശീ ചൈവ നിമ്ലോചാ തഥാന്യാ വാമനാ പരാ
ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, സഹജന്യ, തിലോത്തമ, ഉർവശി, നിമ്ലോചാ, കൂടാതെ ചെറിയവരും വലിയവരുമായ മറ്റു അപ്സരസുകളും അവിടെ ഉണ്ട്.
മന്ദോദരീ ച സുഭഗാ വിശ്വാചീ വിപുലാനനാ ഭദ്രാങ്ഗീ ചിത്രസേനാ ച പ്രമ്ലോചാ സുമനോഹരാ
മന്ദോദരി, ഭാഗ്യശാലിയായ വിശ്വാചി, വിശാലമുഖിയായ ഭദ്രാംഗി, ചിത്രസേന, പ്രമ്ലോചാ, മനോഹരമായ മറ്റു അപ്സരസുകളും അവിടെ ഉണ്ട്.
മുനിസംമോഹിനീ രാമാ ചന്ദ്രമധ്യാ ശുഭാനനാ സുകേശീ നീലകേശാ ച തഥാ മന്മഥദീപിനീ
മുനിമാരെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന രാമ, ചന്ദ്രമദ്ധ്യ എന്ന ശുഭമുഖി, സുകേശി, നീലകേശി, മന്മഥദീപിനി എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
അലമ്ബുഷാ മിശ്രകേശീ തഥാന്യാ മുഞ്ജികസ്ഥലാ ക്രതുസ്ഥലാ വരാങ്ഗീ ച പൂര്വചിത്തിസ് തഥാ പരാ
അലമ്പുഷ, മിശ്രകേശി, മുന്ജികസ്ഥല, ക്രതുസ്ഥല, മനോഹരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൾ, പൂർവചിത്തി, കൂടാതെ മറ്റു അപ്സരസുകളും അവിടെ ഉണ്ട്.
പരാവതീ മഹാരൂപാ ശശിലേഖാ ശുഭാനനാ ഹംസലീലാനുഗാമിന്യോ മത്തവാരണഗാമിനീ
പരാവതി എന്ന മഹാരൂപിണി, ശശിലേഖ എന്ന ശുഭമുഖി, ഹംസങ്ങളെപ്പോലെ സുന്ദരമായി നടക്കുന്നവരും, മദവായനകളെപ്പോലെ നടക്കുന്നവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
ബിമ്ബൌഷ്ഠീ നവഗര്ഭാ ച വിഖ്യാതാഃ സുരയോഷിതഃ ഏതാശ് ചാന്യാ അപ്സരസോ രൂപയൌവനഗര്വിതാഃ
ബിംബോഷ്ഠി, നവഗർഭ എന്ന പ്രശസ്തയായ ദിവ്യസ്ത്രികൾ, കൂടാതെ മറ്റുള്ള അപ്സരസുകളും അവരുടെ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നവരും അവിടെ ഉണ്ട്.