പരമേഷ്ഠിസുതാ വിപ്രാ മേരുസാവര്ണ്യതാം ഗതാഃ ദക്ഷസ്യൈതേ ഹി ദൌഹിത്രാഃ പ്രിയായാസ് തനയാ നൃപാഃ
പരമേഷ്ഠിയുടെ പുത്രന്മാർ, മെരുസാവർണ്യമായവരും, ദക്ഷന്റെ പ്രിയപുത്രിയായി ജനിച്ചവളുടെ മക്കളായ രാജാക്കന്മാരുമാണ്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
മഹതാ തപസാ യുക്താ മേരുപൃഷ്ഠേ മഹൌജസഃ രുചേഃ പ്രജാപതേഃ പുത്രോ രൌച്യോ നാമ മനുഃ സ്മൃതഃ
വലിയ തപസ്സും ശക്തിയും ഉള്ളവൻ, മെരുപർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ, പ്രജാപതി രുചിയുടെ പുത്രനായ രൗചി എന്ന മനുവാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ഭൂത്യാം ചോത്പാദിതോ ദേവ്യാം ഭൌത്യോ നാമ രുചേഃ സുതഃ അനാഗതാശ് ച സപ്തൈതേ കല്പേ ഽസ്മിന് മനവഃ സ്മൃതാഃ
ഭൂതി ദേവിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച രുചിയുടെ പുത്രൻ ഭൗതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; ഈ ഏഴു മനുക്കളും ഈ കല്പത്തിൽ വരാനിരിക്കുന്നവരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തൈര് ഇയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സപത്തനാ പൂര്ണം യുഗസഹസ്രം തു പരിപാല്യാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവർ ഈ മുഴുവൻ ഭൂമി, ഏഴു ദ്വീപുകളും നഗരങ്ങളുമടക്കം, ആയിരം യുഗങ്ങൾ മുഴുവൻ സംരക്ഷിക്കും.
പ്രജാപതിശ് ച തപസാ സംഹാരം തേഷു നിത്യശഃ യുഗാനി സപ്തതിസ് താനി സാഗ്രാണി കഥിതാനി ച
പ്രജാപതി തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവരിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ലയവും സൃഷ്ടിയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ആ എഴുപത് യുഗങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളും ചേർത്ത് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കൃതത്രേതാദിയുക്താനി മനോര് അന്തരമ് ഉച്യതേ ചതുര്ദശൈതേ മനവഃ കഥിതാഃ കീര്തിവര്ധനാഃ
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം തുടങ്ങിയ യുഗങ്ങൾ ചേർന്ന കാലം ഓരോ മനുവിന്റെയും ഇടവേളയാകുന്നു. ഈ പതിനാലു മനുക്കൾ മഹത്വം നിറഞ്ഞവരായി ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വേദേഷു സപുരാണേഷു സര്വേഷു പ്രഭവിഷ്ണവഃ പ്രജാനാം പതയോ വിപ്രാ ധന്യമ് ഏഷാം പ്രകീര്തനമ്
വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും, മഹാശക്തിയുള്ളവരേ, ജനങ്ങളുടെ അധിപന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇവരെക്കുറിച്ചുള്ള സ്തുതി ശ്രേയസ്കരമായതാണ്.
മന്വന്തരേഷു സംഹാരാഃ സംഹാരാന്തേഷു സംഭവാഃ ന ശക്യതേ ഽന്തസ് തേഷാം വൈ വക്തും വര്ഷശതൈര് അപി
മനുവിന്റെ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ലയങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു, ആ ലയങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും സൃഷ്ടിയും. അവയുടെ അവസാനം നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും പറയാൻ കഴിയില്ല.
വിസര്ഗസ്യ പ്രജാനാം വൈ സംഹാരസ്യ ച ഭോ ദ്വിജാഃ മന്വന്തരേഷു സംഹാരാഃ ശ്രൂയന്തേ ദ്വിജസത്തമാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, പ്രജകളുടെ സൃഷ്ടിയും ലയവും, മനുവിന്റെ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ലയങ്ങളും, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇതെല്ലാം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
സശേഷാസ് തത്ര തിഷ്ഠന്തി ദേവാഃ സപ്തര്ഷിഭിഃ സഹ തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രുതേന ച സമന്വിതാഃ
അവിടെ ദേവന്മാർയും ഏഴു മഹർഷിമാരും തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും വിജ്ഞാനവും കൊണ്ട് സമ്പന്നരായി ശേഷിക്കുന്നു.
പൂര്ണേ യുഗസഹസ്രേ തു കല്പോ നിഃശേഷ ഉച്യതേ തത്ര ഭൂതാനി സര്വാണി ദഗ്ധാന്യ് ആദിത്യരശ്മിഭിഃ
ആയിരം യുഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായാൽ, ആ കല്പം മുഴുവനും അവസാനിക്കുന്നു. അപ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ വെന്തുപോകുന്നു.
ബ്രഹ്മാണമ് അഗ്രതഃ കൃത്വാ സഹാദിത്യഗണൈര് ദ്വിജാഃ പ്രവിശന്തി സുരശ്രേഷ്ഠം ഹരിനാരായണം പ്രഭുമ്
ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ആദിത്യരോടൊപ്പം, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവർ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹരിനാരായണനിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
സ്രഷ്ടാരം സര്വഭൂതാനാം കല്പാന്തേഷു പുനഃ പുനഃ അവ്യക്തഃ ശാശ്വതോ ദേവസ് തസ്യ സര്വമ് ഇദം ജഗത്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും സ്രഷ്ടാവ്, ഓരോ കല്പാവസാനത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും, അവ്യക്തനും ശാശ്വതനും ആയ ദേവനാണ്. ഈ ലോകം മുഴുവനും അവനാണ്.
അത്ര വഃ കീര്തയിഷ്യാമി മനോര് വൈവസ്വതസ്യ വൈ വിസര്ഗം മുനിശാര്ദൂലാഃ സാംപ്രതസ്യ മഹാദ്യുതേഃ
മുനിമാരിൽ സിംഹമേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ വൈവസ്വത മനുവിന്റെ, ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ മഹത്വമുള്ള സൃഷ്ടിയെ നിങ്ങൾക്കായി വിവരിക്കാം.
അത്ര വംശപ്രസങ്ഗേന കഥ്യമാനം പുരാതനമ് യത്രോത്പന്നോ മഹാത്മാ സ ഹരിര് വൃഷ്ണികുലേ പ്രഭുഃ
വംശപരമ്പരയുടെ ഭാഗമായി ഇവിടെ പറയുന്ന പുരാതനകഥയിൽ, മഹാത്മാവായ ഹരി, വൃഷ്ണി വംശത്തിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിവസ്വാന് കശ്യപാജ് ജജ്ഞേ ദാക്ഷായണ്യാം ദ്വിജോത്തമാഃ തസ്യ ഭാര്യാഭവത് സംജ്ഞാ ത്വാഷ്ട്രീ ദേവീ വിവസ്വതഃ
വിവസ്വാൻ കശ്യപനും ദക്ഷയുടെ മകളായ ദാക്ഷായണിയിലും നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ. വിവസ്വാന്റെ ഭാര്യ ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകളായ ദേവിയായ സംജ്ഞയായിരുന്നു.
സുരേശ്വരീതി വിഖ്യാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു ഭാവിനീ സാ വൈ ഭാര്യാ ഭഗവതോ മാര്തണ്ഡസ്യ മഹാത്മനഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സുരേശ്വരിയായി അറിയപ്പെടുന്ന അവൾ, മഹാത്മാവായ മാർതാണ്ഡന്റെ ഭാര്യയായി വിധിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
ഭര്തൃരൂപേണ നാതുഷ്യദ് രൂപയൌവനശാലിനീ സംജ്ഞാ നാമ സുതപസാ സുദീപ്തേന സമന്വിതാ
സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉള്ളവളായിരുന്നെങ്കിലും ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ സംതൃപ്തിയുണ്ടായില്ല. സംജ്ഞ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവൾ വലിയ തപസ്സും പ്രകാശവും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
ആദിത്യസ്യ ഹി തദ് രൂപം മണ്ഡലസ്യ സുതേജസാ ഗാത്രേഷു പരിദഗ്ധം വൈ നാതികാന്തമ് ഇവാഭവത്
സൂര്യന്റെ അത്യന്തം തെളിഞ്ഞ രൂപം അവളുടെ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ ദഹനമുണ്ടാക്കി, അതിനാൽ അതു അത്ര ആകർഷകമായിരുന്നില്ല.
ന ഖല്വ് അയം മൃതോ ഽണ്ഡസ്യ ഇതി സ്നേഹാദ് അഭാഷത അജാനന് കാശ്യപസ് തസ്മാന് മാര്തണ്ഡ ഇതി ചോച്യതേ
സ്നേഹത്താൽ, 'ഇവൻ മുട്ടിൽ നിന്ന് മരിച്ചവൻ അല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു. അതറിയാതെ കശ്യപൻ അതിനാൽ മാർതാണ്ഡൻ എന്നു വിളിച്ചു.
തേജസ് ത്വ് അഭ്യധികം തസ്യ നിത്യമ് ഏവ വിവസ്വതഃ യേനാതിതാപയാമ് ആസ ത്രീംല് ലോകാന് കശ്യപാത്മജഃ
വിവസ്വാന്റെ തേജസ് എപ്പോഴും അതിക്രമമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് കശ്യപന്റെ മകൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചത്.
ത്രീണ്യ് അപത്യാനി ഭോ വിപ്രാഃ സംജ്ഞായാം തപതാം വരഃ ആദിത്യോ ജനയാമ് ആസ കന്യാം ദ്വൌ ച പ്രജാപതീ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: ഒരു മകൾ, രണ്ടു പുത്രന്മാർ, അവർ പ്രജാപതിമാരാണ്.
മനുര് വൈവസ്വതഃ പൂര്വം ശ്രാദ്ധദേവഃ പ്രജാപതിഃ യമശ് ച യമുനാ ചൈവ യമജൌ സംബഭൂവതുഃ
വൈവസ്വതന്റെ മകൻ മനു, മുമ്പ് ശ്രാദ്ധദേവൻ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്; പ്രജാപതിയായ യമനും യമുനയും ഇരട്ടകളായി ജനിച്ചു.
ശ്യാമവര്ണം തു തദ് രൂപം സംജ്ഞാ ദൃഷ്ട്വാ വിവസ്വതഃ അസഹന്തീ തു സ്വാം ഛായാം സവര്ണാം നിര്മമേ തതഃ
വൈവസ്വതന്റെ കറുത്ത വർണ്ണം കണ്ടപ്പോൾ, സംജ്ഞ, അതു സഹിക്കാനാവാതെ, തനിക്കു തുല്യമായ ഒരു നിഴൽ രൂപം സൃഷ്ടിച്ചു.
മായാമയീ തു സാ സംജ്ഞാ തസ്യാം ഛായാസമുത്ഥിതാമ് പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതാ ഭൂത്വാ ഛായാ സംജ്ഞാം ദ്വിജോത്തമാഃ
മായാമയിയായ സംജ്ഞ, തനിൽ നിന്നു നിഴലിനെ സൃഷ്ടിച്ചു; കൈകൂപ്പി വിനീതയായി നിഴൽ സംജ്ഞയോട് അടുക്കി നിന്നു.
ഉവാച കിം മയാ കാര്യം കഥയസ്വ ശുചിസ്മിതേ സ്ഥിതാസ്മി തവ നിര്ദേശേ ശാധി മാം വരവര്ണിനി
'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ദയവായി പറയൂ, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ. ഞാൻ നിന്റെ കല്പന കാത്ത് നിൽക്കുന്നു; എന്നെ ഉപദേശിക്കൂ, സുന്ദരിയേ.' എന്നു അവൾ പറഞ്ഞു.
അഹം യാസ്യാമി ഭദ്രം തേ സ്വമ് ഏവ ഭവനം പിതുഃ ത്വയൈവ ഭവനേ മഹ്യം വസ്തവ്യം നിര്വിശങ്കയാ
'ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു; നിനക്ക് ഭയം ഇല്ലാതെ എന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ താമസിക്കണം.'
ഇമൌ ച ബാലകൌ മഹ്യം കന്യാ ചേയം സുമധ്യമാ സംഭാവ്യാസ് തേ ന ചാഖ്യേയമ് ഇദം ഭഗവതേ ക്വചിത്
'ഈ രണ്ടു കുട്ടികളും ഈ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടിയും എന്റെവരാണ്; നീ അവരെ ശ്രദ്ധിക്കണം, പക്ഷേ ഇതൊരിക്കലും ഭർത്താവിനോട് വെളിപ്പെടുത്തരുത്.'
ആ കചഗ്രഹണാദ് ദേവി ആ ശാപാന് നൈവ കര്ഹിചിത് ആഖ്യാസ്യാമി നമസ് തുഭ്യം ഗച്ഛ ദേവി യഥാസുഖമ്
'ദേവിയേ, നീയെന്തെങ്കിലും ശാപം ലഭിക്കുകയോ, മുടി പിടിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നതുവരെ ഞാൻ ഇതൊരിക്കലും പറയില്ല. നമസ്കാരം, ദേവിയേ, ഇഷ്ടം പോലെ പോകൂ.'
സമാദിശ്യ സവര്ണാം തു തഥേത്യ് ഉക്താ തയാ ച സാ ത്വഷ്ടുഃ സമീപമ് അഗമദ് വ്രീഡിതേവ തപസ്വിനീ
ഇങ്ങനെ സവർണ്ണയെ ഉപദേശിച്ച്, അവളുടെ സമ്മതം വാങ്ങി, സംജ്ഞ ലജ്ജയും വ്രതവും ഉള്ളവളായി ത്വഷ്ടാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.