ശ്വേതമാധവമ് ആലോക്യ സമീപേ മത്സ്യമാധവമ് ഏകാര്ണവജലേ പൂര്വം രോഹിതം രൂപമ് ആസ്ഥിതമ്
വെളുത്ത മാധവനെയും അതിന്റെ അടുത്ത് ചുവപ്പു മീനാകൃതിയിലുള്ള മാധവനെയും, ആദിയിലെ ആഴമുള്ള സമുദ്രജലത്തിൽ ഒരിക്കൽ രോഹിതം രൂപം ധരിച്ചവനെയും കണ്ടു.
വേദാനാം ഹരണാര്ഥായ രസാതലതലേ സ്ഥിതമ് ചിന്തയിത്വാ ക്ഷിതിം സമ്യക് തസ്മിന് സ്ഥാനേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
വേദങ്ങൾ തിരിച്ചു നേടാൻ രസാതലത്തിൽ നിലകൊണ്ടവൻ, ഭൂമിയെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ആ സ്ഥലത്ത് തന്നെ ഉറച്ചു നിന്നു.
ആദ്യാവതരണം രൂപം മാധവം മത്സ്യരൂപിണമ് പ്രണമ്യ പ്രണതോ ഭൂത്വാ സര്വദുഃഖാദ് വിമുച്യതേ
ആദ്യാവതാരമായ മീനരൂപിയായ മാധവനോട് ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ച് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
പ്രയാതി പരമം സ്ഥാനം യത്ര ദേവോ ഹരിഃ സ്വയമ് കാലേ പുനര് ഇഹായാതോ രാജാ സ്യാത് പൃഥിവീതലേ
അവൻ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കും; അവിടെ ദേവനായ ഹരി സ്വയം വസിക്കുന്നു. കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ അവൻ രാജാവാകും.
വത്സമാധവമ് ആസാദ്യ ദുരാധര്ഷോ ഭവേന് നരഃ ദാതാ ഭോക്താ ഭവേദ് യജ്വാ വൈഷ്ണവഃ സത്യസംഗരഃ
കാളയാകൃതിയിലുള്ള മാധവനെ സമീപിക്കുന്നവൻ ജയിക്കാനാവാത്തവനും, ദാനിയും, അനുഭവിക്കുന്നവനും, യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും, വിഷ്ണുഭക്തനും, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും ആകുന്നു.
യോഗം പ്രാപ്യ ഹരേഃ പശ്ചാത് തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത് മത്സ്യമാധവമാഹാത്മ്യം മയാ സംപരികീര്തിതമ് യം ദൃഷ്ട്വാ മുനിശാര്ദൂലാഃ സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത്
ഹരിയുമായി യോജനം പ്രാപിച്ച ശേഷം അവൻ മോക്ഷം നേടും. മീനരൂപിയായ മാധവന്റെ മഹത്വം ഞാൻ മുഴുവനായി പറഞ്ഞുതന്നു; അവനെ കണ്ടാൽ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
ഭഗവഞ് ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമോ മാര്ജനം വരുണാലയേ ക്രിയതേ സ്നാനദാനാദി തസ്യാശേഷഫലം വദ
ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ വരുൺലോകത്ത് നടത്തുന്ന ശുദ്ധീകരണത്തെക്കുറിച്ച്, അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയവയുടെ മുഴുവൻ ഫലവും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി അതിന്റെ സകല ഫലവും പറയൂ.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാ മാര്ജനസ്യ യഥാവിധി ഭക്ത്യാ തു തന്മനാ ഭൂത്വാ സംപ്രാപ്യ പുണ്യമ് ഉത്തമമ്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ യഥാവിധി കേൾക്കൂ; ഭക്തിയോടും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടും കൂടി അതു ചെയ്യുമ്പോൾ ഉത്തമമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
മാര്കണ്ഡേയഹ്രദേ സ്നാനം പൂര്വകാലേ പ്രശസ്യതേ ചതുര്ദശ്യാം വിശേഷേണ സര്വപാപപ്രണാശനമ്
മാർകണ്ടേയതീരത്തിൽ പഴയകാലത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രശംസനീയമാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ദശി ദിവസത്തിൽ, അത് എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
തദ്വത് സ്നാനം സമുദ്രസ്യ സര്വകാലം പ്രശസ്യതേ പൌര്ണമാസ്യാം വിശേഷേണ ഹയമേധഫലം ലഭേത്
അതുപോലെ സമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും എല്ലാകാലത്തും പ്രശംസനീയമാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് പൗർണമി ദിവസം, അശ്വമേധയജ്ഞഫലം ലഭിക്കും.
മാര്കണ്ഡേയം വടം കൃഷ്ണം രൌഹിണേയം മഹോദധിമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസരശ് ചൈവ പഞ്ചതീര്ഥീവിധിഃ സ്മൃതഃ
മാർകണ്ടേയവടം, കൃഷ്ണവൃക്ഷം, രൗഹിണേയവൃക്ഷം, മഹാസമുദ്രം, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നതടാകം — ഇവയെ അഞ്ചു തിര്ഥങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പൂര്ണിമാ ജ്യേഷ്ഠമാസസ്യ ജ്യേഷ്ഠാ ഋക്ഷം യദാ ഭവേത് തദാ ഗച്ഛേദ് വിശേഷേണ തീര്ഥരാജം പരം ശുഭമ്
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ പൗർണമി ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തിൽ വരുമ്പോൾ, അതിവിശേഷമായി ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തിര്ഥരാജിൽ പോകണം.
കായവാങ്മാനസൈഃ ശുദ്ധസ് തദ്ഭാവോ നാന്യമാനസഃ സര്വദ്വംദ്വവിനിര്മുക്തോ വീതരാഗോ വിമത്സരഃ
ദേഹവും വാക്കും മനസ്സും ശുദ്ധമാക്കി, മറ്റൊന്നും ചിന്തിക്കാതെ, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും വിട്ട്, രാഗരഹിതനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ആകണം.
കല്പവൃക്ഷവടം രമ്യം തത്ര സ്നാത്വാ ജനാര്ദനമ് പ്രദക്ഷിണം പ്രകുര്വീത ത്രിവാരം സുസമാഹിതഃ
ആ മനോഹരമായ കല്പവൃക്ഷവടത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം, ജനാർദ്ദനനെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
യം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ പാപാത് സപ്തജന്മസമുദ്ഭവാത് പുണ്യം ചാപ്നോതി വിപുലം ഗതിമ് ഇഷ്ടാം ച ഭോ ദ്വിജാഃ
അവനെ കണ്ടാൽ ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; വലിയ പുണ്യവും ഇഷ്ടമായ ഗതിയും, ദ്വിജന്മാരേ, ലഭിക്കും.
തസ്യ നാമാനി വക്ഷ്യാമി പ്രമാണം ച യുഗേ യുഗേ യഥാസംഖ്യം ച ഭോ വിപ്രാഃ കൃതാദിഷു യഥാക്രമമ്
അവന്റെ പേരുകളും ഓരോ യുഗത്തിൽ രൂപത്തിന്റെ അളവും, ക്രമമായി കൃതയുഗം മുതലുള്ള എണ്ണവും ഞാൻ പറയാം, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
വടം വടേശ്വരം കൃഷ്ണം പുരാണപുരുഷം ദ്വിജാഃ വടസ്യൈതാനി നാമാനി കീര്തിതാനി കൃതാദിഷു
വടം, വടേശ്വരൻ, കൃഷ്ണൻ, പുരാതനപുരുഷൻ — ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇവയാണ് വിവിധ യുഗങ്ങളിൽ വടത്തിന് പ്രസിദ്ധമായ പേരുകൾ.
യോജനം പാദഹീനം ച യോജനാര്ധം തദര്ധകമ് പ്രമാണം കല്പവൃക്ഷസ്യ കൃതാദൌ പരികീര്തിതമ്
ഒരു യോജനത്തിൽ പാദം കുറവ്, അർദ്ധയോജനവും അതിന്റെ പാതിയും — കൃതയുഗാരംഭത്തിൽ കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ അളവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യഥോക്തേന തു മന്ത്രേണ നമസ്കൃത്വാ തു തം വടമ് ദക്ഷിണാഭിമുഖോ ഗച്ഛേദ് ധന്വന്തരശതത്രയമ്
നിർദ്ദേശിച്ച മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആ വടവൃക്ഷത്തിന് മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ചു, ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് മൂവായിരം ധന്വന്തരി അളവ് ദൂരം മുന്നോട്ട് പോകണം.
യത്രാസൌ ദൃശ്യതേ വിഷ്ണുഃ സ്വര്ഗദ്വാരം മനോരമമ് സാഗരാമ്ഭഃസമാകൃഷ്ടം കാഷ്ഠം സര്വഗുണാന്വിതമ്
അവിടെ വിഷ്ണു ദർശനമാകുന്ന മനോഹരമായ സ്വർഗ്ഗദ്വാരം ഉണ്ട്; സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഒരു മരക്കഷ്ണം അവിടെ കാണാം.
പ്രണിപത്യ തതസ് തം ഭോഃ പരിപൂജ്യ തതഃ പുനഃ മുച്യതേ സര്വരോഗാദ്യൈസ് തഥാ പാപൈര് ഗ്രഹാദിഭിഃ
അവിടെ നമസ്കരിച്ചു, ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, എല്ലാ രോഗങ്ങളും പാപങ്ങളും ഗ്രഹാദി ദോഷങ്ങളും എല്ലാം വിട്ടു പോകുന്നു.
ഉഗ്രസേനം പുരാ ദൃഷ്ട്വാ സ്വര്ഗദ്വാരേണ സാഗരമ് ഗത്വാചമ്യ ശുചിസ് തത്ര ധ്യാത്വാ നാരായണം പരമ്
സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിൽ സമുദ്രത്തരികിൽ ഉഗ്രസേനനെ കണ്ടശേഷം, അവിടെ വെള്ളം കുടിച്ച് ശുദ്ധനായ്, പരമനായ നാരായണനെ ധ്യാനിക്കണം.
ന്യസേദ് അഷ്ടാക്ഷരം മന്ത്രം പശ്ചാദ് ധസ്തശരീരയോഃ ഓം നമോ നാരായണായേതി യം വദന്തി മനീഷിണഃ
ശേഷം, 'ഓം നമോ നാരായണായ' എന്ന അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം കൈയിലും ശരീരത്തിലും സ്ഥാപിക്കണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
കിം കാര്യം ബഹുഭിര് മന്ത്രൈര് മനോവിഭ്രമകാരകൈഃ ഓം നമോ നാരായണായേതി മന്ത്രഃ സര്വാര്ഥസാധകഃ
ബുദ്ധിയെ അലട്ടുന്ന അനവധി മന്ത്രങ്ങൾ എന്തിന്? 'ഓം നമോ നാരായണായ' എന്ന മന്ത്രം എല്ലാം ഫലിപ്പിക്കും.
ആപോ നരസ്യ സൂനുത്വാന് നാരാ ഇതീഹ കീര്തിതാഃ വിഷ്ണോസ് താസ് ത്വ് അയനം പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
ജലങ്ങൾ 'നാരാ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത് അവർ നരന്റെ പുത്രന്മാർ ആകയാൽ ആണ്; ആ ജലങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ആദ്യാവാസം ആയിരുന്നു, അതുകൊണ്ട് അവനെ നാരായണൻ എന്നു ഓർക്കുന്നു.
നാരായണപരാ വേദാ നാരായണപരാ ദ്വിജാഃ നാരായണപരാ യജ്ഞാ നാരായണപരാഃ ക്രിയാഃ
വേദങ്ങൾ നാരായണനിൽ ലയിക്കുന്നു; ദ്വിജന്മാർ നാരായണനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ; യജ്ഞങ്ങൾ നാരായണനോടാണ്; എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നാരായണനോടാണ്.
നാരായണപരാ പൃഥ്വീ നാരായണപരം ജലമ് നാരായണപരോ വഹ്നിര് നാരായണപരം നഭഃ
ഭൂമി നാരായണനോടാണ്; ജലം നാരായണനോടാണ്; അഗ്നി നാരായണനോടാണ്; ആകാശം നാരായണനോടാണ്.
നാരായണപരോ വായുര് നാരായണപരം മനഃ അഹംകാരശ് ച ബുദ്ധിശ് ച ഉഭേ നാരായണാത്മകേ
വായു നാരായണനോടാണ്; മനസ്സ് നാരായണനോടാണ്; അഹങ്കാരവും ബുദ്ധിയും രണ്ടും നാരായണസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച യത് കിംചിജ് ജീവസംജ്ഞിതമ് സ്ഥൂലം സൂക്ഷ്മം പരം ചൈവ സര്വം നാരായണാത്മകമ്
ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി, ജീവൻ എന്നൊക്കെയായി അറിയപ്പെടുന്ന എല്ലാം—സ്ഥൂലമായതും സൂക്ഷ്മമായതും പരമമായതും—എല്ലാം നാരായണസ്വരൂപമാണ്.
ശബ്ദാദ്യാ വിഷയാഃ സര്വേ ശ്രോത്രാദീനീന്ദ്രിയാണി ച പ്രകൃതിഃ പുരുഷശ് ചൈവ സര്വേ നാരായണാത്മകാഃ
ശബ്ദം മുതലായ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ, ശ്രവണാദി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും എല്ലാം നാരായണസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്.