ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛാമി ദേവ ത്വാം മായാം വൈ തവ ചോത്തമാമ് ത്വത്പ്രസാദാച് ച ദേവേശ സ്മൃതിര് ന പരിഹീയതേ
ദേവാ, ഞാൻ നിന്നെയും നിന്റെ പരമമായ മായയെയും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദേവദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ സ്മരണം ഒരിക്കലും നഷ്ടപ്പെടരുതേ.
ദ്രുതമ് അന്തഃ ശരീരേണ സതതം പര്യവര്തിതമ് ഇച്ഛാമി പുണ്ഡരീകാക്ഷ ജ്ഞാതും ത്വാമ് അഹമ് അവ്യയമ്
പുണ്ടരികാക്ഷാ, ശരീരത്തിനകത്ത് എപ്പോഴും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അക്ഷയനായ നിന്നെ ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇഹ ഭൂത്വാ ശിശുഃ സാക്ഷാത് കിം ഭവാന് അവതിഷ്ഠതേ പീത്വാ ജഗദ് ഇദം സര്വമ് ഏതദ് ആഖ്യാതുമ് അര്ഹസി
ഇവിടെ നേരിട്ട് ബാലനായി ജനിച്ച ശേഷം, നീ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആഗിരണം ചെയ്തിട്ടും എങ്ങനെ ഇവിടെ തുടരുന്നു? ഇതെല്ലാം നീ വിശദമായി പറയണം.
കിമര്ഥം ച ജഗത് സര്വം ശരീരസ്ഥം തവാനഘ കിയന്തം ച ത്വയാ കാലമ് ഇഹ സ്ഥേയമ് അരിംദമ
പാപരഹിതനേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ ശരീരത്തിനകത്ത് എങ്ങിനെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്? ശത്രുനാശകനേ, നീ എത്രകാലം ഇവിടെ തുടരാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു?
ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛാമി ദേവേശ ബ്രൂഹി സര്വമ് അശേഷതഃ ത്വത്തഃ കമലപത്ത്രാക്ഷ വിസ്തരേണ യഥാതഥമ് മഹദ് ഏതദ് അചിന്ത്യം ച യദ് അഹം ദൃഷ്ടവാന് പ്രഭോ
ദേവദേവാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം മുഴുവൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഒന്നും മറക്കാതെ നീ പറയണം. കമലനയനാ, ഞാൻ കണ്ട ഈ മഹത്തായ അതിശയകരമായ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് നീ സത്യസന്ധമായി വിശദമായി പറയണം.
ഇത്യ് ഉക്തഃ സ തദാ തേന ദേവദേവോ മഹാദ്യുതിഃ സാന്ത്വയന് സ തദാ വാക്യമ് ഉവാച വദതാം വരഃ
അപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദേവദേവൻ മഹാതേജസ്സോടെ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കാമം ദേവാശ് ച മാം വിപ്ര നഹി ജാനന്തി തത്ത്വതഃ തവ പ്രീത്യാ പ്രവക്ഷ്യാമി യഥേദം വിസൃജാമ്യ് അഹമ്
ബ്രാഹ്മണാ, ദേവന്മാർക്കു പോലും എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയില്ല. പക്ഷേ, നിനക്ക് ഞാൻ സ്നേഹമുള്ളതിനാൽ എങ്ങനെ ഞാൻ ഈ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു എന്ന് വിശദമായി പറയും.
പിതൃഭക്തോ ഽസി വിപ്രര്ഷേ മാമ് ഏവ ശരണം ഗതഃ തതോ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മി തേ സാക്ഷാദ് ബ്രഹ്മചര്യം ച തേ മഹത്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ പിതൃഭക്തനും എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിച്ചവനും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഞാൻ നേരിട്ട് നിന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായത്; നിന്റെ ബ്രഹ്മചര്യവും മഹത്താണ്.
ആപോ നാരാ ഇതി പുരാ സംജ്ഞാകര്മ കൃതം മയാ തേന നാരായണോ ഽസ്മ്യ് ഉക്തോ മമ താസ് ത്വ് അയനം സദാ
പണ്ടുകാലത്ത് ഞാൻ വെള്ളത്തിന് 'നാരാ' എന്ന പേരും അർത്ഥവും നൽകി. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് നാരായണൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്; ആ വെള്ളം എപ്പോഴും എന്റെ ആവാസസ്ഥലമാണ്.
അഹം നാരായണോ നാമ പ്രഭവഃ ശാശ്വതോ ഽവ്യയഃ വിധാതാ സര്വഭൂതാനാം സംഹര്താ ച ദ്വിജോത്തമ
ഞാൻ നാരായണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ശാശ്വതനും അക്ഷയനും സകലഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും സംഹാരകനുമാണ്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
അഹം വിഷ്ണുര് അഹം ബ്രഹ്മാ ശക്രശ് ചാപി സുരാധിപഃ അഹം വൈശ്രവണോ രാജാ യമഃ പ്രേതാധിപസ് തഥാ
ഞാനാണ് വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനും, വൈശ്രവണൻ രാജാവും, യമനും പ്രേതാധിപനും.
അഹം ശിവശ് ച സോമശ് ച കശ്യപശ് ച പ്രജാപതിഃ അഹം ധാതാ വിധാതാ ച യജ്ഞശ് ചാഹം ദ്വിജോത്തമ
ഞാനാണ് ശിവനും സോമനും, കശ്യപനും പ്രജാപതിയും, ധാതാവും വിധാതാവും, യജ്ഞവും ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
അഗ്നിര് ആസ്യം ക്ഷിതിഃ പാദൌ ചന്ദ്രാദിത്യൌ ച ലോചനേ ദ്യൌര് മൂര്ധാ ഖം ദിശഃ ശ്രോത്രേ തഥാപഃ സ്വേദസംഭവാഃ
എന്റെ വായാണ് അഗ്നി, കാലുകൾ ഭൂമി, കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും; തല ആകാശം, ശരീരം അന്തരീക്ഷം, ചെവികൾ ദിശകൾ, വിയർപ്പിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം ഉണ്ടാകുന്നത്.
സദിശം ച നഭഃ കായോ വായുര് മനസി മേ സ്ഥിതഃ മയാ ക്രതുശതൈര് ഇഷ്ടം ബഹുഭിശ് ചാപ്തദക്ഷിണൈഃ
ദിശകളും അന്തരീക്ഷവും എന്റെ ശരീരമായിരിക്കുന്നു, വായു എന്റെ മനസ്സിൽ പാർക്കുന്നു; അനേകം യാഗങ്ങൾ വലിയ ദാനങ്ങളോടെ എനിക്ക് അർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
യജന്തേ വേദവിദുഷോ മാം ദേവയജനേ സ്ഥിതമ് പൃഥിവ്യാം ക്ഷത്രിയേന്ദ്രാശ് ച പാര്ഥിവാഃ സ്വര്ഗകാങ്ക്ഷിണഃ
വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ ദൈവിക യാഗങ്ങളിൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും ഭരണാധികാരികളും എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
യജന്തേ മാം തഥാ വൈശ്യാഃ സ്വര്ഗലോകജിഗീഷവഃ ചതുഃസമുദ്രപര്യന്താം മേരുമന്ദരഭൂഷണാമ്
അതു പോലെ തന്നെ, സ്വർഗ്ഗലോകം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാരും, നാലു സമുദ്രങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, മേരു, മന്ദര തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ അലങ്കാരമായ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
ശേഷോ ഭൂത്വാഹമ് ഏകോ ഹി ധാരയാമി വസുംധരാമ് വാരാഹം രൂപമ് ആസ്ഥായ മമേയം ജഗതീ പുരാ
ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രമായി ശേഷനായി ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നു; പുരാതനകാലത്ത് വരാഹസ്വരൂപം ധരിച്ച് ഈ ലോകം എന്റെ ആയിരുന്നു.
മജ്ജമാനാ ജലേ വിപ്ര വീര്യേണാസ്മി സമുദ്ധൃതാ അഗ്നിശ് ച വാഡവോ വിപ്ര ഭൂത്വാഹം ദ്വിജസത്തമ
ജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ഭൂമിയെ ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ ഉയർത്തി; മഹർഷേ, ഞാൻ വാഡവാഗ്നിയായി വെള്ളം കുടിച്ചു.
പിബാമ്യ് അപഃ സമാവിഷ്ടസ് താശ് ചൈവ വിസൃജാമ്യ് അഹമ് ബ്രഹ്മ വക്ത്രം ഭുജൌ ക്ഷത്രമ് ഊരൂ മേ സംശ്രിതാ വിശഃ
വെള്ളം നിറഞ്ഞാൽ ഞാൻ അതു കുടിക്കുന്നു, പിന്നെ വീണ്ടും വിട്ടു വിടുന്നു; ബ്രാഹ്മണർ എന്റെ വായാണ്, ക്ഷത്രിയർ കൈകളും, വൈശ്യർ എന്റെ തോളിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പാദൌ ശൂദ്രാ ഭവന്തീമേ വിക്രമേണ ക്രമേണ ച ഋഗ്വേദഃ സാമവേദശ് ച യജുര്വേദസ് ത്വ് അഥര്വണഃ
ശൂദ്രർ എന്റെ കാലുകളായി മാറുന്നു, ക്രമത്തിലും ശക്തിയിലും; ഋഗ്വേദം, സാമവേദം, യജുര്വേദം, അതർവ്വവേദം—
മത്തഃ പ്രാദുര്ഭവന്ത്യ് ഏതേ മാമ് ഏവ പ്രവിശന്തി ച യതയഃ ശാന്തിപരമാ യതാത്മാനോ ബുഭുത്സവഃ
ഇവയെല്ലാം എന്നിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, പിന്നെ എന്നിലേക്കാണ് ലയിക്കുന്നത്; ശാന്തിയിൽ മനസ്സുള്ള, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്ന, ജ്ഞാനമാനസിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സന്യാസികൾ എന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.
കാമക്രോധദ്വേഷമുക്താ നിഃസങ്ഗാ വീതകല്മഷാഃ സത്ത്വസ്ഥാ നിരഹംകാരാ നിത്യമ് അധ്യാത്മകോവിദാഃ
ആഗ്രഹം, കോപം, ദ്വേഷം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, അസക്തരായി, പാപരഹിതരായി, സത്വഗുണത്തിൽ നിലകൊണ്ട, അഹങ്കാരമില്ലാതെ, എപ്പോഴും ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായി—
മാമ് ഏവ സതതം വിപ്രാശ് ചിന്തയന്ത ഉപാസതേ അഹം സംവര്തകോ ജ്യോതിര് അഹം സംവര്തകോ ഽനലഃ
ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും എന്നെ ചിന്തിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു; ഞാൻ സംവർത്തകാഗ്നിയാണ്, ഞാൻ സംവർത്തകജ്യോതിസാണ്.
അഹം സംവര്തകഃ സൂര്യസ് ത്വ് അഹം സംവര്തകോ ഽനിലഃ താരാരൂപാണി ദൃശ്യന്തേ യാന്യ് ഏതാനി നഭസ്തലേ
ഞാനാണ് സംവർത്തകസൂര്യൻ, ഞാൻ സംവർത്തകവായുവാണ്; ആകാശത്ത് കാണുന്ന എല്ലാ നക്ഷത്രരൂപങ്ങളും—
മമ വൈ രോമകൂപാണി വിദ്ധി ത്വം ദ്വിജസത്തമ രത്നാകരാഃ സമുദ്രാശ് ച സര്വ ഏവ ചതുര്ദിശഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും, നാലു ദിശകളിലുമുള്ള നിധികളും എന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളാണ് എന്നു നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
വസനം ശയനം ചൈവ നിലയം ചൈവ വിദ്ധി മേ കാമഃ ക്രോധശ് ച ഹര്ഷശ് ച ഭയം മോഹസ് തഥൈവ ച
എന്റെ ആഗ്രഹം, കോപം, സന്തോഷം, ഭയം, മോഹം എന്നിവയാണ് എന്റെ വസ്ത്രം, കിടക്ക, വാസസ്ഥലം എന്നിവയുടെ രൂപങ്ങൾ എന്നു നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
മമൈവ വിദ്ധി രൂപാണി സര്വാണ്യ് ഏതാനി സത്തമ പ്രാപ്നുവന്തി നരാ വിപ്ര യത് കൃത്വാ കര്മ ശോഭനമ്
സർവ്വം എന്റെ രൂപങ്ങളാണ് എന്നു നീ മനസ്സിലാക്കണം; നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താൽ മനുഷ്യർ അവയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
സത്യം ദാനം തപശ് ചോഗ്രമ് അഹിംസാം സര്വജന്തുഷു മദ്വിധാനേന വിഹിതാ മമ ദേഹവിചാരിണഃ
സത്യം, ദാനം, കഠിനമായ തപസ്, എല്ലാ ജീവികളോടും അഹിംസ—ഇവയെല്ലാം എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എന്റെ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മയാഭിഭൂതവിജ്ഞാനാശ് ചേഷ്ടയന്തി ന കാമതഃ സമ്യഗ് വേദമ് അധീയാനാ യജന്തോ വിവിധൈര് മഖൈഃ
എന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ജ്ഞാനം ഉള്ളവർ ആഗ്രഹപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാറില്ല; ശരിയായി വേദം പഠിച്ച് വിവിധ യാഗങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നവർ—
ശാന്താത്മാനോ ജിതക്രോധാഃ പ്രാപ്നുവന്തി ദ്വിജാതയഃ പ്രാപ്തും ശക്യോ ന ചൈവാഹം നരൈര് ദുഷ്കൃതകര്മഭിഃ
ശാന്തമായ മനസ്സും, കോപം ജയിച്ചവരും ആയ ദ്വിജന്മാർ എന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു; ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക് എന്നെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയില്ല.