ദാനവാസ് ത്വം തഥാ യക്ഷാസ് ത്വം ദൈത്യാഃ സമരുദ്ഗണാഃ സിദ്ധാശ് ചാപ്സരസോ നാഗാ ഗന്ധര്വാസ് ത്വം സചാരണാഃ
നീ ദാനവരും, യക്ഷന്മാരും, ദൈത്യരും മരുത്ഗണങ്ങളും ആണ്. നീ സിദ്ധന്മാരും, അപ്സരസ്സുകളും, നാഗന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, ചരണമാരും ആണ്.
പിതരോ വാലഖില്യാശ് ച പ്രജാനാം പതയോ ഽച്യുത മുനയസ് ത്വമ് ഋഷിഗണാസ് ത്വമ് അശ്വിനൌ നിശാചരാഃ
നീ പിതാക്കന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും സൃഷ്ടികളുടെ അധിപന്മാരും അച്യുതനുമാണ്. നീ മുനിമാരും, ഋഷിഗണങ്ങളും, അശ്വിനികളും, രാത്രിവാസികളും ആണ്.
അന്യാശ് ച ജാതയസ് ത്വം ഹി യത് കിംചിജ് ജീവസംജ്ഞിതമ് കിം ചാത്ര ബഹുനോക്തേന ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബഗോചരമ്
നീ മറ്റു എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമാണ്—ജീവൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാം. ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതെന്താണ്? ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാം നീ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച ത്വം ജഗത് സചരാചരമ് യത് തേ രൂപം പരം ദേവ കൂടസ്ഥമ് അചലം ധ്രുവമ്
നീ ഭൂതകാലവും, വരുംകാലവും, ഭാവിയുമാണ്. നീ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും ഉള്ള ലോകം മുഴുവനുമാണ്. ദേവനേ, നിന്റെ പരമരൂപം മാറ്റമില്ലാത്തതും അചലവും സ്ഥിരവുമാണ്.
ബ്രഹ്മാദ്യാസ് തന് ന ജാനന്തി കഥമ് അന്യേ ഽല്പമേധസഃ ദേവ ശുദ്ധസ്വഭാവോ ഽസി നിത്യസ് ത്വം പ്രകൃതേഃ പരഃ
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും ഇതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിയുന്നില്ല; പിന്നെ കുറച്ച് ബുദ്ധിയുള്ളവർക്ക് എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും? ദേവാ, നീ ശുദ്ധസ്വഭാവനും ശാശ്വതനും പ്രകൃതിക്കു അതീതനുമാണ്.
അവ്യക്തഃ ശാശ്വതോ ഽനന്തഃ സര്വവ്യാപീ മഹേശ്വരഃ ത്വമ് ആകാശഃ പരഃ ശാന്തോ അജസ് ത്വം വിഭുര് അവ്യയഃ
നീ അദൃശ്യനും ശാശ്വതനും അനന്തനും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മഹാദേവനും ആകാശത്തേക്കാൾ ഉന്നതനും ശാന്തനും ജനനമില്ലാത്തവനും സർവ്വശക്തനും നശിക്കാത്തവനും ആകുന്നു.
ഏവം ത്വാം നിര്ഗുണം സ്തോതും കഃ ശക്നോതി നിരഞ്ജനമ് സ്തുതോ ഽസി യന് മയാ ദേവ വികലേനാല്പചേതസാ തത് സര്വം ദേവദേവേശ ക്ഷന്തുമ് അര്ഹസി ചാവ്യയ
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനെയും കളങ്കമില്ലാത്തവനെയും ഇങ്ങനെ ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുക? ദേവാ, എന്റെ ബുദ്ധി പരിമിതവും അപൂർണ്ണവുമാണെങ്കിലും ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിച്ചതെല്ലാം, ദേവദേവാ, നീ ക്ഷമിക്കണമേ, അക്ഷയനേ.
ഇത്ഥം സ്തുതസ് തദാ തേന മാര്കണ്ഡേയേന ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രീതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ
ഇങ്ങനെ മാർകണ്ഡേയൻ അന്നപ്പോൾ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, സന്തോഷത്തോടെ ഭഗവാൻ മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
ബ്രൂഹി കാമം മുനിശ്രേഷ്ഠ യത് തേ മനസി വര്തതേ ദദാമി സര്വം വിപ്രര്ഷേ മത്തോ യദ് അഭിവാഞ്ഛസി
മഹർഷിയേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണ് ആഗ്രഹം ഉള്ളത്, അതെല്ലാം പറയു. ബ്രാഹ്മണരിലേറെ മഹാനായ സന്യാസിനേ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് എന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം.
ശ്രുത്വാ സ വചനം വിപ്രാഃ ശിശോസ് തസ്യ മഹാത്മനഃ ഉവാച പരമപ്രീതോ മുനിസ് തദ്ഗതമാനസഃ
ആ മഹാത്മാവായ ബാലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അതിൽ മനസ്സു മുഴുവൻ ആകെയുള്ള മുനി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛാമി ദേവ ത്വാം മായാം വൈ തവ ചോത്തമാമ് ത്വത്പ്രസാദാച് ച ദേവേശ സ്മൃതിര് ന പരിഹീയതേ
ദേവാ, ഞാൻ നിന്നെയും നിന്റെ പരമമായ മായയെയും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദേവദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ സ്മരണം ഒരിക്കലും നഷ്ടപ്പെടരുതേ.
ദ്രുതമ് അന്തഃ ശരീരേണ സതതം പര്യവര്തിതമ് ഇച്ഛാമി പുണ്ഡരീകാക്ഷ ജ്ഞാതും ത്വാമ് അഹമ് അവ്യയമ്
പുണ്ടരികാക്ഷാ, ശരീരത്തിനകത്ത് എപ്പോഴും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അക്ഷയനായ നിന്നെ ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇഹ ഭൂത്വാ ശിശുഃ സാക്ഷാത് കിം ഭവാന് അവതിഷ്ഠതേ പീത്വാ ജഗദ് ഇദം സര്വമ് ഏതദ് ആഖ്യാതുമ് അര്ഹസി
ഇവിടെ നേരിട്ട് ബാലനായി ജനിച്ച ശേഷം, നീ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആഗിരണം ചെയ്തിട്ടും എങ്ങനെ ഇവിടെ തുടരുന്നു? ഇതെല്ലാം നീ വിശദമായി പറയണം.
കിമര്ഥം ച ജഗത് സര്വം ശരീരസ്ഥം തവാനഘ കിയന്തം ച ത്വയാ കാലമ് ഇഹ സ്ഥേയമ് അരിംദമ
പാപരഹിതനേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ ശരീരത്തിനകത്ത് എങ്ങിനെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്? ശത്രുനാശകനേ, നീ എത്രകാലം ഇവിടെ തുടരാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു?
ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛാമി ദേവേശ ബ്രൂഹി സര്വമ് അശേഷതഃ ത്വത്തഃ കമലപത്ത്രാക്ഷ വിസ്തരേണ യഥാതഥമ് മഹദ് ഏതദ് അചിന്ത്യം ച യദ് അഹം ദൃഷ്ടവാന് പ്രഭോ
ദേവദേവാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം മുഴുവൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഒന്നും മറക്കാതെ നീ പറയണം. കമലനയനാ, ഞാൻ കണ്ട ഈ മഹത്തായ അതിശയകരമായ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് നീ സത്യസന്ധമായി വിശദമായി പറയണം.
ഇത്യ് ഉക്തഃ സ തദാ തേന ദേവദേവോ മഹാദ്യുതിഃ സാന്ത്വയന് സ തദാ വാക്യമ് ഉവാച വദതാം വരഃ
അപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദേവദേവൻ മഹാതേജസ്സോടെ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കാമം ദേവാശ് ച മാം വിപ്ര നഹി ജാനന്തി തത്ത്വതഃ തവ പ്രീത്യാ പ്രവക്ഷ്യാമി യഥേദം വിസൃജാമ്യ് അഹമ്
ബ്രാഹ്മണാ, ദേവന്മാർക്കു പോലും എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയില്ല. പക്ഷേ, നിനക്ക് ഞാൻ സ്നേഹമുള്ളതിനാൽ എങ്ങനെ ഞാൻ ഈ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു എന്ന് വിശദമായി പറയും.
പിതൃഭക്തോ ഽസി വിപ്രര്ഷേ മാമ് ഏവ ശരണം ഗതഃ തതോ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മി തേ സാക്ഷാദ് ബ്രഹ്മചര്യം ച തേ മഹത്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ പിതൃഭക്തനും എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിച്ചവനും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഞാൻ നേരിട്ട് നിന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായത്; നിന്റെ ബ്രഹ്മചര്യവും മഹത്താണ്.
ആപോ നാരാ ഇതി പുരാ സംജ്ഞാകര്മ കൃതം മയാ തേന നാരായണോ ഽസ്മ്യ് ഉക്തോ മമ താസ് ത്വ് അയനം സദാ
പണ്ടുകാലത്ത് ഞാൻ വെള്ളത്തിന് 'നാരാ' എന്ന പേരും അർത്ഥവും നൽകി. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് നാരായണൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്; ആ വെള്ളം എപ്പോഴും എന്റെ ആവാസസ്ഥലമാണ്.
അഹം നാരായണോ നാമ പ്രഭവഃ ശാശ്വതോ ഽവ്യയഃ വിധാതാ സര്വഭൂതാനാം സംഹര്താ ച ദ്വിജോത്തമ
ഞാൻ നാരായണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ശാശ്വതനും അക്ഷയനും സകലഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും സംഹാരകനുമാണ്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
അഹം വിഷ്ണുര് അഹം ബ്രഹ്മാ ശക്രശ് ചാപി സുരാധിപഃ അഹം വൈശ്രവണോ രാജാ യമഃ പ്രേതാധിപസ് തഥാ
ഞാനാണ് വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനും, വൈശ്രവണൻ രാജാവും, യമനും പ്രേതാധിപനും.
അഹം ശിവശ് ച സോമശ് ച കശ്യപശ് ച പ്രജാപതിഃ അഹം ധാതാ വിധാതാ ച യജ്ഞശ് ചാഹം ദ്വിജോത്തമ
ഞാനാണ് ശിവനും സോമനും, കശ്യപനും പ്രജാപതിയും, ധാതാവും വിധാതാവും, യജ്ഞവും ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
അഗ്നിര് ആസ്യം ക്ഷിതിഃ പാദൌ ചന്ദ്രാദിത്യൌ ച ലോചനേ ദ്യൌര് മൂര്ധാ ഖം ദിശഃ ശ്രോത്രേ തഥാപഃ സ്വേദസംഭവാഃ
എന്റെ വായാണ് അഗ്നി, കാലുകൾ ഭൂമി, കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും; തല ആകാശം, ശരീരം അന്തരീക്ഷം, ചെവികൾ ദിശകൾ, വിയർപ്പിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം ഉണ്ടാകുന്നത്.
സദിശം ച നഭഃ കായോ വായുര് മനസി മേ സ്ഥിതഃ മയാ ക്രതുശതൈര് ഇഷ്ടം ബഹുഭിശ് ചാപ്തദക്ഷിണൈഃ
ദിശകളും അന്തരീക്ഷവും എന്റെ ശരീരമായിരിക്കുന്നു, വായു എന്റെ മനസ്സിൽ പാർക്കുന്നു; അനേകം യാഗങ്ങൾ വലിയ ദാനങ്ങളോടെ എനിക്ക് അർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
യജന്തേ വേദവിദുഷോ മാം ദേവയജനേ സ്ഥിതമ് പൃഥിവ്യാം ക്ഷത്രിയേന്ദ്രാശ് ച പാര്ഥിവാഃ സ്വര്ഗകാങ്ക്ഷിണഃ
വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ ദൈവിക യാഗങ്ങളിൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും ഭരണാധികാരികളും എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
യജന്തേ മാം തഥാ വൈശ്യാഃ സ്വര്ഗലോകജിഗീഷവഃ ചതുഃസമുദ്രപര്യന്താം മേരുമന്ദരഭൂഷണാമ്
അതു പോലെ തന്നെ, സ്വർഗ്ഗലോകം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാരും, നാലു സമുദ്രങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, മേരു, മന്ദര തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ അലങ്കാരമായ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
ശേഷോ ഭൂത്വാഹമ് ഏകോ ഹി ധാരയാമി വസുംധരാമ് വാരാഹം രൂപമ് ആസ്ഥായ മമേയം ജഗതീ പുരാ
ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രമായി ശേഷനായി ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നു; പുരാതനകാലത്ത് വരാഹസ്വരൂപം ധരിച്ച് ഈ ലോകം എന്റെ ആയിരുന്നു.
മജ്ജമാനാ ജലേ വിപ്ര വീര്യേണാസ്മി സമുദ്ധൃതാ അഗ്നിശ് ച വാഡവോ വിപ്ര ഭൂത്വാഹം ദ്വിജസത്തമ
ജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ഭൂമിയെ ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ ഉയർത്തി; മഹർഷേ, ഞാൻ വാഡവാഗ്നിയായി വെള്ളം കുടിച്ചു.
പിബാമ്യ് അപഃ സമാവിഷ്ടസ് താശ് ചൈവ വിസൃജാമ്യ് അഹമ് ബ്രഹ്മ വക്ത്രം ഭുജൌ ക്ഷത്രമ് ഊരൂ മേ സംശ്രിതാ വിശഃ
വെള്ളം നിറഞ്ഞാൽ ഞാൻ അതു കുടിക്കുന്നു, പിന്നെ വീണ്ടും വിട്ടു വിടുന്നു; ബ്രാഹ്മണർ എന്റെ വായാണ്, ക്ഷത്രിയർ കൈകളും, വൈശ്യർ എന്റെ തോളിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പാദൌ ശൂദ്രാ ഭവന്തീമേ വിക്രമേണ ക്രമേണ ച ഋഗ്വേദഃ സാമവേദശ് ച യജുര്വേദസ് ത്വ് അഥര്വണഃ
ശൂദ്രർ എന്റെ കാലുകളായി മാറുന്നു, ക്രമത്തിലും ശക്തിയിലും; ഋഗ്വേദം, സാമവേദം, യജുര്വേദം, അതർവ്വവേദം—