മൃഗാഞ് ശാഖാമൃഗാന് സിംഹാന് വരാഹാന് സൃമരാഞ് ശശാന് ഗജാംശ് ചാന്യാംസ് തഥാ സത്ത്വാന് സോ ഽപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ മാൻ, കുരങ്ങ്, സിംഹം, പന്നി, കരടി, മുയൽ, ആന, മറ്റു ജീവികൾ എന്നിവയും അവന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി ഗ്രാമാശ് ച നഗരാണി ച കൃഷിഗോരക്ഷവാണിജ്യം ക്രയവിക്രയണം തഥാ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും, നഗരങ്ങളും, കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം, വാങ്ങലും വിൽപ്പനയും അവൻ കണ്ടു.
ശക്രാദീന് വിബുധാഞ് ശ്രേഷ്ഠാംസ് തഥാന്യാംശ് ച ദിവൌകസഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസോ യക്ഷാന് ഋഷീംശ് ചൈവ സനാതനാന്
അവൻ ഇന്ദ്രൻമുതൽ പ്രധാന ദേവന്മാരെയും, മറ്റ് ദിവ്യജന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, അപ്സരസുകളെയും, യക്ഷന്മാരെയും, പ്രാചീനമുനിമാരെയും കണ്ടു.
ദൈത്യദാനവസംഘാംശ് ച നാഗാംശ് ച മുനിസത്തമാഃ സിംഹികാതനയാംശ് ചൈവ യേ ചാന്യേ സുരശത്രവഃ
അവൻ ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സംഘങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, മഹാമുനിമാർ, സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാർ, മറ്റു ദേവശത്രുക്കളും കണ്ടു.
യത് കിംചിത് തേന ലോകേ ഽസ്മിന് ദൃഷ്ടപൂര്വം ചരാചരമ് അപശ്യത് സ തദാ സര്വം തസ്യ കുക്ഷൌ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഈ ലോകത്ത് മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുള്ള സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അപ്പോൾ അവൻ അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അഥവാ കിം ബഹൂക്തേന കീര്തിതേന പുനഃ പുനഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം യത് കിംചിത് സചരാചരമ്
ഇനി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ, സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂര്ലോകം ച ഭുവര്ലോകം സ്വര്ലോകം ച ദ്വിജോത്തമാഃ മഹര് ജനസ് തപഃ സത്യമ് അതലം വിതലം തഥാ
അവൻ ഭൂർലോകം, ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അതലം, വിതലം എന്നിവയും കണ്ടു.
പാതാലം സുതലം ചൈവ വിതലം ച രസാതലമ് മഹാതലം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡമ് അപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ പാതാളം, സുതലം, വിതലം, രസാതലം, മഹാതലം, ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്നിവയും അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അവ്യാഹതാ ഗതിസ് തസ്യ തദാഭൂദ് ദ്വിജസത്തമാഃ പ്രസാദാത് തസ്യ ദേവസ്യ സ്മൃതിലോപശ് ച നാഭവത്
അന്നേരം അവന്റെ സഞ്ചാരം എങ്ങും തടസ്സമില്ലാതെ നടന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ ദേവന്റെ കൃപയാൽ അവന് ഓർമ്മക്കുറവ് ഉണ്ടായില്ല.
ഭ്രമമാണസ് തദാ കുക്ഷൌ കൃത്സ്നം ജഗദ് ഇദം ദ്വിജാഃ നാന്തം ജഗാമ ദേഹസ്യ തസ്യ വിഷ്ണോഃ കദാചന
അപ്പോള് ഗര്ഭത്തില് സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്, ദ്വിജന്മാരേ, അവന് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല, ആ ശരീരത്തില് മുഴുവന് ലോകവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും.
യദാസൌ നാഗതശ് ചാന്തം തസ്യ ദേഹസ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ തദാ തം വരദം ദേവം ശരണം ഗതവാന് മുനിഃ
അവന് ആ ശരീരത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താനാവാതെ വന്നപ്പോള്, ദ്വിജന്മാരേ, അപ്പോള് ആ വരദനായ ദേവനില് ആശ്രയം തേടി ആ മുനി എത്തി.
തതോ ഽസൌ സഹസാ വിപ്രാ വായുവേഗേന നിഃസൃതഃ മഹാത്മനോ മുഖാത് തസ്യ വിവൃതാത് പുരുഷസ്യ സഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വിജന്മാരേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ തുറന്ന വായിലൂടെ കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ അവന് അപ്രത്യക്ഷമായി പുറത്തു വന്നു.
സ നിഷ്ക്രമ്യോദരാത് തസ്യ ബാലസ്യ മുനിസത്തമാഃ പുനശ് ചൈകാര്ണവാമ് ഉര്വീമ് അപശ്യജ് ജനവര്ജിതാമ്
അവന് ആ ബാലന്റെ വയറിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നശേഷം, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വീണ്ടും ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായ, മനുഷ്യരില്ലാത്ത ഭൂമിയെ അവന് കണ്ടു.
പൂര്വദൃഷ്ടം ച തം ദേവം ദദര്ശ ശിശുരൂപിണമ് ശാഖായാം വടവൃക്ഷസ്യ പര്യങ്കോപരി സംസ്ഥിതമ്
മുന്പ് കണ്ടതുപോലെ, ആ ദൈവത്തെ ബാലസ്വരൂപത്തിൽ, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ഒരു ശാഖയിൽ കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുന്നതായി അവന് വീണ്ടും കണ്ടു.
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ദേവം പീതവസ്ത്രം ചതുര്ഭുജമ് ജഗദ് ആദായ തിഷ്ഠന്തം പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണമ്
ശ്രീവത്സം അണിഞ്ഞുള്ള വക്ഷസ്സും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും, നാലു കൈകളും, ലോകം കൈവശമാക്കി, താമരയിലുപമമായ വലിയ കണ്ണുകളും ഉള്ള ദൈവത്തെ അവന് കണ്ടു.
സോ ഽപി തം മുനിമ് ആയാന്തം പ്ലവമാനമ് അചേതനമ് ദൃഷ്ട്വാ മുഖാദ് വിനിഷ്ക്രാന്തം പ്രോവാച പ്രഹസന്ന് ഇവ
അപ്പോള് ആ ദൈവം, ആ മുനിയെ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരികയും, ബോധം ഇല്ലാതെ ഒഴുകി വരികയും ചെയ്യുന്നതിനെ കണ്ടു, പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കച്ചിത് ത്വയോഷിതം വത്സ വിശ്രാന്തം ച മമോദരേ ഭ്രമമാണശ് ച കിം തത്ര ആശ്ചര്യം ദൃഷ്ടവാന് അസി
കുഞ്ഞേ, നീ എന്റെ വയറിനുള്ളിൽ വിശ്രമിച്ചോ? അവിടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് എന്തെങ്കിലും അത്ഭുതം കണ്ടോ?
ഭക്തോ ഽസി മേ മുനിശ്രേഷ്ഠ ശ്രാന്തോ ഽസി ച മമാശ്രിതഃ തേന ത്വാമ് ഉപകാരായ സംഭാഷേ പശ്യ മാമ് ഇഹ
നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നീ ക്ഷീണിച്ചവനും എന്നിൽ ആശ്രയം നേടിയവനും ആണല്ലോ; അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ നിന്നോട് സംസാരിക്കുന്നു, എന്നെ ഇവിടെ നോക്കൂ.
ശ്രുത്വാ സ വചനം തസ്യ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ദദര്ശ തം സുദുഷ്പ്രേക്ഷം രത്നൈര് ദിവ്യൈര് അലംകൃതമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മുനിയുടെ ശരീരത്തിൽ സന്തോഷത്തിൽ രോമാഞ്ചം പിറന്നു; ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, ദർശിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭനായ ദൈവത്തെ അവൻ കണ്ടു.
പ്രസന്നാ നിര്മലാ ദൃഷ്ടിര് മുഹൂര്താത് തസ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രസാദാത് തസ്യ ദേവസ്യ പ്രാദുര്ഭൂതാ പുനര് നവാ
അവന്റെ ദൃഷ്ടി ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധമായതുമായി, ദ്വിജന്മാരേ, ആ ദേവന്റെ കൃപയാൽ വീണ്ടും പുതിയ ദർശനം അവനിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.
രക്താങ്ഗുലിതലൌ പാദൌ തതസ് തസ്യ സുരാര്ചിതൌ പ്രണമ്യ ശിരസാ വിപ്രാ ഹര്ഷഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
ശേഷം, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന, വിരലുകൾ ചുവപ്പുള്ള ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ തലകൂന്തി നമസ്കരിച്ചു, സന്തോഷത്തിൽ ഗദ്ഗദമായ സ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
കൃതാഞ്ജലിസ് തദാ ഹൃഷ്ടോ വിസ്മിതശ് ച പുനഃ പുനഃ ദൃഷ്ട്വാ തം പരമാത്മാനം സംസ്തോതുമ് ഉപചക്രമേ
അന്നേരം, കയ്യുകൾ കൂപ്പി, ആവേശത്തിലും അത്ഭുതത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ആ പരമാത്മാവിനെ കണ്ടു, അവനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദേവദേവ ജഗന്നാഥ മായാബാലവപുര്ധര ത്രാഹി മാം ചാരുപദ്മാക്ഷ ദുഃഖിതം ശരണാഗതമ്
ദേവദേവാ, ജഗന്നാഥാ, മായാബാലസ്വരൂപധാരിയേ, മനോഹരമായ താമരക്കണ്ണുള്ളവാ, ദുഃഖിതനായും ആശ്രയം തേടിയവനുമായ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
സംതപ്തോ ഽസ്മി സുരശ്രേഷ്ഠ സംവര്താഖ്യേന വഹ്നിനാ അങ്ഗാരവര്ഷഭീതം ച ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, സംവർത്തക എന്ന അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; അങ്ങാരവർഷത്തിൽ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ, പുരുഷോത്തമാ.
ശോഷിതശ് ച പ്രചണ്ഡേന വായുനാ ജഗദായുനാ വിഹ്വലോ ഽഹം തഥാ ശ്രാന്തസ് ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
ലോകത്തിന്റെ പ്രാണനായി കാറ്റ് കനത്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഉണങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ വിഷണ്ണനും ക്ഷീണിച്ചവനും ആകുന്നു; എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ, പുരുഷോത്തമാ.
താപിതശ് ച തശാമാത്യൈഃ പ്രലയാവര്തകാദിഭിഃ ന ശാന്തിമ് അധിഗച്ഛാമി ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
പ്രളയവർത്തകാദി ദുഷ്ടശക്തികൾകൊണ്ടും, സംഹാരത്തിന്റെ സഹചാരികളാലും ഞാൻ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; എനിക്ക് സമാധാനം ലഭിക്കുന്നില്ല, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ, പുരുഷോത്തമാ.
തൃഷിതശ് ച ക്ഷുധാവിഷ്ടോ ദുഃഖിതശ് ച ജഗത്പതേ ത്രാതാരം നാത്ര പശ്യാമി ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ട് വേദനയോടെ ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു രക്ഷകനെയും കാണുന്നില്ല, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനേ, പരമപുരുഷനേ, ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണേ.
അസ്മിന്ന് ഏകാര്ണവേ ഘോരേ വിനഷ്ടേ സചരാചരേ ന ചാന്തമ് അധിഗച്ഛാമി ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
ഈ ഭയങ്കരമായ ഒരേയൊരു സമുദ്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം നശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ഇതിന് ഒരു അവസാനം കാണുന്നില്ല, പരമപുരുഷനേ, ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണേ.
തവോദരേ ച ദേവേശ മയാ ദൃഷ്ടം ചരാചരമ് വിസ്മിതോ ഽഹം വിഷണ്ണശ് ച ത്രാഹി മാം പുരുഷോത്തമ
ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, നിന്റെ വയറ്റിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം ഞാൻ കണ്ടു. അതിൽ ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടും വിഷമിച്ചും പോയി. പരമപുരുഷനേ, ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണേ.
സംസാരേ ഽസ്മിന് നിരാലമ്ബേ പ്രസീദ പുരുഷോത്തമ പ്രസീദ വിബുധശ്രേഷ്ഠ പ്രസീദ വിബുധപ്രിയ
ഈ ആശ്രയമില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, പരമപുരുഷനേ, ദയവായി കരുണ കാണിക്കണേ. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ദേവന്മാരുടെ പ്രിയനേ, ദയവായി കരുണ കാണിക്കണേ.