മേരും ച സര്വരത്നാഢ്യം അപശ്യത് കനകാചലമ് നാനാരത്നാന്വിതൈഃ ശൃങ്ഗൈര് ഭൂഷിതം ബഹുകന്ദരമ്
അവൻ എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും സമൃദ്ധമായ സുവർണ്ണപർവതമായ മെരുവിനെ കണ്ടു. വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കുന്തങ്ങളുമുള്ളതും, അനേകം ഗുഹകളാൽ സമൃദ്ധവുമായിരുന്നുവത്.
നാനാമുനിജനാകീര്ണം നാനാവൃക്ഷവനാകുലമ് നാനാസത്ത്വസമായുക്തം നാനാശ്ചര്യസമന്വിതമ്
അവിടം പലവിധ മുനിമാരാൽ നിറഞ്ഞതും, പലതരം കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ജീവികളാൽ വസിച്ചതും, അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായതുമായിരുന്നു.
വ്യാഘ്രൈഃ സിംഹൈര് വരാഹൈശ് ച ചാമരൈര് മഹിഷൈര് ഗജൈഃ മൃഗൈഃ ശാഖാമൃഗൈശ് ചാന്യൈര് ഭൂഷിതം സുമനോഹരമ്
അവിടെ കടുവ, സിംഹം, പന്നി, ചാമരപശു, കാള, ആന, മാൻ, കുരങ്ങ്, മറ്റു പലവക ജീവികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു.
ശക്രാദ്യൈര് വിവിധൈര് ദേവൈഃ സിദ്ധചാരണപന്നഗൈഃ മുനിയക്ഷാപ്സരോഭിശ് ച വൃതൈശ് ചാന്യൈഃ സുരാലയൈഃ
അവിടെ ഇന്ദ്രൻമുതൽ വിവിധ ദേവന്മാരും, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, പാമ്പ് ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, യക്ഷന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, മറ്റു ദൈവികസംഘങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം സുമേരും ശ്രീമന്തമ് അപശ്യന് മുനിസത്തമഃ പര്യടന് സ തദാ വിപ്രസ് തസ്യ ബാലസ്യ ചോദരേ
ഇങ്ങനെ, ആ മഹാമുനി അപ്പോൾ ആ ബാലന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ സുമേരുവിന്റെ ആ ഭംഗിയും മഹിമയും കണ്ടു.
ഹിമവന്തം ഹേമകൂടം നിഷധം ഗന്ധമാദനമ് ശ്വേതം ച ദുര്ധരം നീലം കൈലാസം മന്ദരം ഗിരിമ്
അവൻ ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം, ഗന്ധമാദനം, ശ്വേതം, ദുര്ധരം, നീലം, കൈലാസം, മന്ദരം എന്നിങ്ങനെ പർവതങ്ങളെയും കണ്ടു.
മഹേന്ദ്രം മലയം വിന്ധ്യം പാരിയാത്രം തഥാര്ബുദമ് സഹ്യം ച ശുക്തിമന്തം ച മൈനാകം വക്രപര്വതമ്
അവൻ മഹേന്ദ്രം, മലയം, വിന്ധ്യം, പാർയാത്രം, അർബുദം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, മൈനാകം, വക്രപർവതം എന്നിവയും കണ്ടു.
ഏതാശ് ചാന്യാശ് ച ബഹവോ യാവന്തഃ പൃഥിവീധരാഃ തതസ് താംസ് തു മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സോ ഽപശ്യദ് രത്നഭൂഷിതാന്
ഇവയോടൊപ്പം ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന മറ്റു അനേകം പർവതങ്ങളും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവയുമെല്ലാം ആ മഹാമുനി അവിടെ കണ്ടു.
കുരുക്ഷേത്രം ച പാഞ്ചാലാന് മത്സ്യാന് മദ്രാന് സകേകയാന് ബാഹ്ലീകാന് ശൂരസേനാംശ് ച കാശ്മീരാംസ് തങ്ഗണാന് ഖസാന്
അവൻ കുരുക്ഷേത്രം, പാഞ്ചാലന്മാർ, മത്സ്യന്മാർ, മദ്രന്മാർ, കേകയന്മാർ, ബാഹ്ലീകന്മാർ, ശൂരസേനന്മാർ, കാശ്മീരികൾ, തങ്കണന്മാർ, ഖസന്മാർ എന്നിവരെയും കണ്ടു.
പാര്വതീയാന് കിരാതാംശ് ച കര്ണപ്രാവരണാന് മരൂന് അന്ത്യജാന് അന്ത്യജാതീംശ് ച സോ ഽപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ പർവതവാസികൾ, കിരാതന്മാർ, കാതിൽ അലങ്കാരമുള്ളവർ, മരുഭൂമിവാസികൾ, അന്ത്യജർ, മറ്റ് അന്ത്യജജാതികൾ എന്നിവരെയും അവന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
മൃഗാഞ് ശാഖാമൃഗാന് സിംഹാന് വരാഹാന് സൃമരാഞ് ശശാന് ഗജാംശ് ചാന്യാംസ് തഥാ സത്ത്വാന് സോ ഽപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ മാൻ, കുരങ്ങ്, സിംഹം, പന്നി, കരടി, മുയൽ, ആന, മറ്റു ജീവികൾ എന്നിവയും അവന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി ഗ്രാമാശ് ച നഗരാണി ച കൃഷിഗോരക്ഷവാണിജ്യം ക്രയവിക്രയണം തഥാ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും, നഗരങ്ങളും, കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം, വാങ്ങലും വിൽപ്പനയും അവൻ കണ്ടു.
ശക്രാദീന് വിബുധാഞ് ശ്രേഷ്ഠാംസ് തഥാന്യാംശ് ച ദിവൌകസഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസോ യക്ഷാന് ഋഷീംശ് ചൈവ സനാതനാന്
അവൻ ഇന്ദ്രൻമുതൽ പ്രധാന ദേവന്മാരെയും, മറ്റ് ദിവ്യജന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, അപ്സരസുകളെയും, യക്ഷന്മാരെയും, പ്രാചീനമുനിമാരെയും കണ്ടു.
ദൈത്യദാനവസംഘാംശ് ച നാഗാംശ് ച മുനിസത്തമാഃ സിംഹികാതനയാംശ് ചൈവ യേ ചാന്യേ സുരശത്രവഃ
അവൻ ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സംഘങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, മഹാമുനിമാർ, സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാർ, മറ്റു ദേവശത്രുക്കളും കണ്ടു.
യത് കിംചിത് തേന ലോകേ ഽസ്മിന് ദൃഷ്ടപൂര്വം ചരാചരമ് അപശ്യത് സ തദാ സര്വം തസ്യ കുക്ഷൌ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഈ ലോകത്ത് മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുള്ള സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അപ്പോൾ അവൻ അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അഥവാ കിം ബഹൂക്തേന കീര്തിതേന പുനഃ പുനഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം യത് കിംചിത് സചരാചരമ്
ഇനി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ, സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂര്ലോകം ച ഭുവര്ലോകം സ്വര്ലോകം ച ദ്വിജോത്തമാഃ മഹര് ജനസ് തപഃ സത്യമ് അതലം വിതലം തഥാ
അവൻ ഭൂർലോകം, ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അതലം, വിതലം എന്നിവയും കണ്ടു.
പാതാലം സുതലം ചൈവ വിതലം ച രസാതലമ് മഹാതലം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡമ് അപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ പാതാളം, സുതലം, വിതലം, രസാതലം, മഹാതലം, ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്നിവയും അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അവ്യാഹതാ ഗതിസ് തസ്യ തദാഭൂദ് ദ്വിജസത്തമാഃ പ്രസാദാത് തസ്യ ദേവസ്യ സ്മൃതിലോപശ് ച നാഭവത്
അന്നേരം അവന്റെ സഞ്ചാരം എങ്ങും തടസ്സമില്ലാതെ നടന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ ദേവന്റെ കൃപയാൽ അവന് ഓർമ്മക്കുറവ് ഉണ്ടായില്ല.
ഭ്രമമാണസ് തദാ കുക്ഷൌ കൃത്സ്നം ജഗദ് ഇദം ദ്വിജാഃ നാന്തം ജഗാമ ദേഹസ്യ തസ്യ വിഷ്ണോഃ കദാചന
അപ്പോള് ഗര്ഭത്തില് സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്, ദ്വിജന്മാരേ, അവന് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല, ആ ശരീരത്തില് മുഴുവന് ലോകവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും.
യദാസൌ നാഗതശ് ചാന്തം തസ്യ ദേഹസ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ തദാ തം വരദം ദേവം ശരണം ഗതവാന് മുനിഃ
അവന് ആ ശരീരത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താനാവാതെ വന്നപ്പോള്, ദ്വിജന്മാരേ, അപ്പോള് ആ വരദനായ ദേവനില് ആശ്രയം തേടി ആ മുനി എത്തി.
തതോ ഽസൌ സഹസാ വിപ്രാ വായുവേഗേന നിഃസൃതഃ മഹാത്മനോ മുഖാത് തസ്യ വിവൃതാത് പുരുഷസ്യ സഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വിജന്മാരേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ തുറന്ന വായിലൂടെ കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ അവന് അപ്രത്യക്ഷമായി പുറത്തു വന്നു.
സ നിഷ്ക്രമ്യോദരാത് തസ്യ ബാലസ്യ മുനിസത്തമാഃ പുനശ് ചൈകാര്ണവാമ് ഉര്വീമ് അപശ്യജ് ജനവര്ജിതാമ്
അവന് ആ ബാലന്റെ വയറിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നശേഷം, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വീണ്ടും ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായ, മനുഷ്യരില്ലാത്ത ഭൂമിയെ അവന് കണ്ടു.
പൂര്വദൃഷ്ടം ച തം ദേവം ദദര്ശ ശിശുരൂപിണമ് ശാഖായാം വടവൃക്ഷസ്യ പര്യങ്കോപരി സംസ്ഥിതമ്
മുന്പ് കണ്ടതുപോലെ, ആ ദൈവത്തെ ബാലസ്വരൂപത്തിൽ, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ഒരു ശാഖയിൽ കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുന്നതായി അവന് വീണ്ടും കണ്ടു.
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ദേവം പീതവസ്ത്രം ചതുര്ഭുജമ് ജഗദ് ആദായ തിഷ്ഠന്തം പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണമ്
ശ്രീവത്സം അണിഞ്ഞുള്ള വക്ഷസ്സും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും, നാലു കൈകളും, ലോകം കൈവശമാക്കി, താമരയിലുപമമായ വലിയ കണ്ണുകളും ഉള്ള ദൈവത്തെ അവന് കണ്ടു.
സോ ഽപി തം മുനിമ് ആയാന്തം പ്ലവമാനമ് അചേതനമ് ദൃഷ്ട്വാ മുഖാദ് വിനിഷ്ക്രാന്തം പ്രോവാച പ്രഹസന്ന് ഇവ
അപ്പോള് ആ ദൈവം, ആ മുനിയെ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരികയും, ബോധം ഇല്ലാതെ ഒഴുകി വരികയും ചെയ്യുന്നതിനെ കണ്ടു, പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കച്ചിത് ത്വയോഷിതം വത്സ വിശ്രാന്തം ച മമോദരേ ഭ്രമമാണശ് ച കിം തത്ര ആശ്ചര്യം ദൃഷ്ടവാന് അസി
കുഞ്ഞേ, നീ എന്റെ വയറിനുള്ളിൽ വിശ്രമിച്ചോ? അവിടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് എന്തെങ്കിലും അത്ഭുതം കണ്ടോ?
ഭക്തോ ഽസി മേ മുനിശ്രേഷ്ഠ ശ്രാന്തോ ഽസി ച മമാശ്രിതഃ തേന ത്വാമ് ഉപകാരായ സംഭാഷേ പശ്യ മാമ് ഇഹ
നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നീ ക്ഷീണിച്ചവനും എന്നിൽ ആശ്രയം നേടിയവനും ആണല്ലോ; അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ നിന്നോട് സംസാരിക്കുന്നു, എന്നെ ഇവിടെ നോക്കൂ.
ശ്രുത്വാ സ വചനം തസ്യ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ദദര്ശ തം സുദുഷ്പ്രേക്ഷം രത്നൈര് ദിവ്യൈര് അലംകൃതമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മുനിയുടെ ശരീരത്തിൽ സന്തോഷത്തിൽ രോമാഞ്ചം പിറന്നു; ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, ദർശിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭനായ ദൈവത്തെ അവൻ കണ്ടു.
പ്രസന്നാ നിര്മലാ ദൃഷ്ടിര് മുഹൂര്താത് തസ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രസാദാത് തസ്യ ദേവസ്യ പ്രാദുര്ഭൂതാ പുനര് നവാ
അവന്റെ ദൃഷ്ടി ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധമായതുമായി, ദ്വിജന്മാരേ, ആ ദേവന്റെ കൃപയാൽ വീണ്ടും പുതിയ ദർശനം അവനിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.