വൃഥാ മേ തപസോ വീര്യം വൃഥാ ജ്ഞാനം വൃഥാ ക്രിയാ വൃഥാ മേ ജീവിതം ദീര്ഘം വൃഥാ മാനുഷ്യമ് ഏവ ച
എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി വെറുതെ, എന്റെ ജ്ഞാനം വെറുതെ, എന്റെ പ്രവർത്തികൾ വെറുതെ, എന്റെ ദീർഘായുസ്സും മനുഷ്യജന്മവും എല്ലാം വെറുതെ.
യോ ഽഹം സുപ്തം ന ജാനാമി പര്യങ്കേ ദിവ്യബാലകമ്
ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഈ ദിവ്യബാലനെ ഈ കിടക്കയിൽ അറിയുന്നില്ല.
ഏവം സംചിന്തയന് വിപ്രഃ പ്ലവമാനോ വിചേതനഃ ത്രാണാര്ഥം വിഹ്വലശ് ചാസൌ നിര്വേദം ഗതവാംസ് തദാ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ മুনি മനസ്സിൽ അലഞ്ഞു, സംരക്ഷണം തേടി വിഷമിച്ചു, പിന്നെ നിരാശയിൽ ആകുകയായിരുന്നു.
തതോ ബാലാര്കസംകാശം സ്വമഹിമ്നാ വ്യവസ്ഥിതമ് സര്വതേജോമയം വിപ്രാ ന ശശാകാഭിവീക്ഷിതുമ്
അപ്പോൾ സ്വപ്രഭയിൽ തിളങ്ങുന്ന, ബാലസൂര്യനുപമനായ, സർവ്വപ്രകാശം നിറഞ്ഞ ദൈവത്തെ ആ മുനിക്ക് നേരെ നോക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തം മുനിമ് ആയാന്തം സ ബാലഃ പ്രഹസന്ന് ഇവ പ്രോവാച മുനിശാര്ദൂലാസ് തദാ മേഘൌഘനിസ്വനഃ
മുനിയെ സമീപിച്ചുവരുന്നത് കണ്ട ബാലൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, മേഘഗർജ്ജനപോലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വത്സ ജാനാമി ശ്രാന്തം ത്വാം ത്രാണാര്ഥം മാമ് ഉപസ്ഥിതമ് ശരീരം വിശ മേ ക്ഷിപ്രം വിശ്രാമസ് തേ മയോദിതഃ
കുഞ്ഞേ, നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും സംരക്ഷണം തേടി എന്റെ അടുക്കൽ വന്നതാണെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു; വേഗം എന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ, ഞാൻ നിന്നെ വിശ്രമിക്കാൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
ശ്രുത്വാ സ വചനം തസ്യ കിംചിന് നോവാച മോഹിതഃ വിവേശ വദനം തസ്യ വിവൃതം ചാവശോ മുനിഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മুনি, മായയിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഒന്നും പറയാതെ, അവശനായി ബാലന്റെ തുറന്ന വായിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ പ്രവിശ്യോദരേ തസ്യ ബാലസ്യ മുനിസത്തമഃ ദദര്ശ പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം നാനാജനപദൈര് വൃതാമ്
അവ ബാലന്റെ വയറ്റിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാമുനി മുഴുവൻ ഭൂമിയും അനേകം ജനപദങ്ങൾ ചുറ്റിയതും കണ്ടു.
ലവണേക്ഷുസുരാസര്പിര്ദധിദുഗ്ധജലോദധീന് ദദര്ശ താന് സമുദ്രാംശ് ച ജമ്ബു പ്ലക്ഷം ച ശാല്മലമ്
അവൻ ഉപ്പു, ഇച്ചുചாறு, മദ്യം, നെയ്യ്, തൈര്, പാൽ, വെള്ളം എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ സമുദ്രങ്ങൾ കണ്ടു; ആ സമുദ്രങ്ങളും, ജംബൂ, പ്ലക്ഷ, ശാൽമലി എന്നിവയും കണ്ടു.
കുശം ക്രൌഞ്ചം ച ശാകം ച പുഷ്കരം ച ദദര്ശ സഃ ഭാരതാദീനി വര്ഷാണി തഥാ സര്വാംശ് ച പര്വതാന്
കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര എന്നിവയും, ഭാരതാദി ദേശങ്ങളും, എല്ലാ പർവതങ്ങളും അവൻ അവിടെ കണ്ടു.
മേരും ച സര്വരത്നാഢ്യം അപശ്യത് കനകാചലമ് നാനാരത്നാന്വിതൈഃ ശൃങ്ഗൈര് ഭൂഷിതം ബഹുകന്ദരമ്
അവൻ എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും സമൃദ്ധമായ സുവർണ്ണപർവതമായ മെരുവിനെ കണ്ടു. വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കുന്തങ്ങളുമുള്ളതും, അനേകം ഗുഹകളാൽ സമൃദ്ധവുമായിരുന്നുവത്.
നാനാമുനിജനാകീര്ണം നാനാവൃക്ഷവനാകുലമ് നാനാസത്ത്വസമായുക്തം നാനാശ്ചര്യസമന്വിതമ്
അവിടം പലവിധ മുനിമാരാൽ നിറഞ്ഞതും, പലതരം കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ജീവികളാൽ വസിച്ചതും, അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായതുമായിരുന്നു.
വ്യാഘ്രൈഃ സിംഹൈര് വരാഹൈശ് ച ചാമരൈര് മഹിഷൈര് ഗജൈഃ മൃഗൈഃ ശാഖാമൃഗൈശ് ചാന്യൈര് ഭൂഷിതം സുമനോഹരമ്
അവിടെ കടുവ, സിംഹം, പന്നി, ചാമരപശു, കാള, ആന, മാൻ, കുരങ്ങ്, മറ്റു പലവക ജീവികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു.
ശക്രാദ്യൈര് വിവിധൈര് ദേവൈഃ സിദ്ധചാരണപന്നഗൈഃ മുനിയക്ഷാപ്സരോഭിശ് ച വൃതൈശ് ചാന്യൈഃ സുരാലയൈഃ
അവിടെ ഇന്ദ്രൻമുതൽ വിവിധ ദേവന്മാരും, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, പാമ്പ് ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, യക്ഷന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, മറ്റു ദൈവികസംഘങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം സുമേരും ശ്രീമന്തമ് അപശ്യന് മുനിസത്തമഃ പര്യടന് സ തദാ വിപ്രസ് തസ്യ ബാലസ്യ ചോദരേ
ഇങ്ങനെ, ആ മഹാമുനി അപ്പോൾ ആ ബാലന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ സുമേരുവിന്റെ ആ ഭംഗിയും മഹിമയും കണ്ടു.
ഹിമവന്തം ഹേമകൂടം നിഷധം ഗന്ധമാദനമ് ശ്വേതം ച ദുര്ധരം നീലം കൈലാസം മന്ദരം ഗിരിമ്
അവൻ ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം, ഗന്ധമാദനം, ശ്വേതം, ദുര്ധരം, നീലം, കൈലാസം, മന്ദരം എന്നിങ്ങനെ പർവതങ്ങളെയും കണ്ടു.
മഹേന്ദ്രം മലയം വിന്ധ്യം പാരിയാത്രം തഥാര്ബുദമ് സഹ്യം ച ശുക്തിമന്തം ച മൈനാകം വക്രപര്വതമ്
അവൻ മഹേന്ദ്രം, മലയം, വിന്ധ്യം, പാർയാത്രം, അർബുദം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, മൈനാകം, വക്രപർവതം എന്നിവയും കണ്ടു.
ഏതാശ് ചാന്യാശ് ച ബഹവോ യാവന്തഃ പൃഥിവീധരാഃ തതസ് താംസ് തു മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സോ ഽപശ്യദ് രത്നഭൂഷിതാന്
ഇവയോടൊപ്പം ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന മറ്റു അനേകം പർവതങ്ങളും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവയുമെല്ലാം ആ മഹാമുനി അവിടെ കണ്ടു.
കുരുക്ഷേത്രം ച പാഞ്ചാലാന് മത്സ്യാന് മദ്രാന് സകേകയാന് ബാഹ്ലീകാന് ശൂരസേനാംശ് ച കാശ്മീരാംസ് തങ്ഗണാന് ഖസാന്
അവൻ കുരുക്ഷേത്രം, പാഞ്ചാലന്മാർ, മത്സ്യന്മാർ, മദ്രന്മാർ, കേകയന്മാർ, ബാഹ്ലീകന്മാർ, ശൂരസേനന്മാർ, കാശ്മീരികൾ, തങ്കണന്മാർ, ഖസന്മാർ എന്നിവരെയും കണ്ടു.
പാര്വതീയാന് കിരാതാംശ് ച കര്ണപ്രാവരണാന് മരൂന് അന്ത്യജാന് അന്ത്യജാതീംശ് ച സോ ഽപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ പർവതവാസികൾ, കിരാതന്മാർ, കാതിൽ അലങ്കാരമുള്ളവർ, മരുഭൂമിവാസികൾ, അന്ത്യജർ, മറ്റ് അന്ത്യജജാതികൾ എന്നിവരെയും അവന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
മൃഗാഞ് ശാഖാമൃഗാന് സിംഹാന് വരാഹാന് സൃമരാഞ് ശശാന് ഗജാംശ് ചാന്യാംസ് തഥാ സത്ത്വാന് സോ ഽപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ മാൻ, കുരങ്ങ്, സിംഹം, പന്നി, കരടി, മുയൽ, ആന, മറ്റു ജീവികൾ എന്നിവയും അവന്റെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി ഗ്രാമാശ് ച നഗരാണി ച കൃഷിഗോരക്ഷവാണിജ്യം ക്രയവിക്രയണം തഥാ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും, നഗരങ്ങളും, കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം, വാങ്ങലും വിൽപ്പനയും അവൻ കണ്ടു.
ശക്രാദീന് വിബുധാഞ് ശ്രേഷ്ഠാംസ് തഥാന്യാംശ് ച ദിവൌകസഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസോ യക്ഷാന് ഋഷീംശ് ചൈവ സനാതനാന്
അവൻ ഇന്ദ്രൻമുതൽ പ്രധാന ദേവന്മാരെയും, മറ്റ് ദിവ്യജന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, അപ്സരസുകളെയും, യക്ഷന്മാരെയും, പ്രാചീനമുനിമാരെയും കണ്ടു.
ദൈത്യദാനവസംഘാംശ് ച നാഗാംശ് ച മുനിസത്തമാഃ സിംഹികാതനയാംശ് ചൈവ യേ ചാന്യേ സുരശത്രവഃ
അവൻ ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സംഘങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, മഹാമുനിമാർ, സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാർ, മറ്റു ദേവശത്രുക്കളും കണ്ടു.
യത് കിംചിത് തേന ലോകേ ഽസ്മിന് ദൃഷ്ടപൂര്വം ചരാചരമ് അപശ്യത് സ തദാ സര്വം തസ്യ കുക്ഷൌ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഈ ലോകത്ത് മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുള്ള സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അപ്പോൾ അവൻ അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അഥവാ കിം ബഹൂക്തേന കീര്തിതേന പുനഃ പുനഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം യത് കിംചിത് സചരാചരമ്
ഇനി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ, സഞ്ചരിക്കുന്നതോ അചഞ്ചലമായതോ ആയ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂര്ലോകം ച ഭുവര്ലോകം സ്വര്ലോകം ച ദ്വിജോത്തമാഃ മഹര് ജനസ് തപഃ സത്യമ് അതലം വിതലം തഥാ
അവൻ ഭൂർലോകം, ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അതലം, വിതലം എന്നിവയും കണ്ടു.
പാതാലം സുതലം ചൈവ വിതലം ച രസാതലമ് മഹാതലം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡമ് അപശ്യത് തസ്യ ചോദരേ
അവൻ പാതാളം, സുതലം, വിതലം, രസാതലം, മഹാതലം, ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്നിവയും അവന്റെ കുടലിനുള്ളിൽ കണ്ടു.
അവ്യാഹതാ ഗതിസ് തസ്യ തദാഭൂദ് ദ്വിജസത്തമാഃ പ്രസാദാത് തസ്യ ദേവസ്യ സ്മൃതിലോപശ് ച നാഭവത്
അന്നേരം അവന്റെ സഞ്ചാരം എങ്ങും തടസ്സമില്ലാതെ നടന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ ദേവന്റെ കൃപയാൽ അവന് ഓർമ്മക്കുറവ് ഉണ്ടായില്ല.
ഭ്രമമാണസ് തദാ കുക്ഷൌ കൃത്സ്നം ജഗദ് ഇദം ദ്വിജാഃ നാന്തം ജഗാമ ദേഹസ്യ തസ്യ വിഷ്ണോഃ കദാചന
അപ്പോള് ഗര്ഭത്തില് സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്, ദ്വിജന്മാരേ, അവന് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല, ആ ശരീരത്തില് മുഴുവന് ലോകവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും.