ശാര്ങ്ഗബാണധരം ദേവം ജ്വലത്തേജോതിമണ്ഡലമ് യുഗാന്താദിത്യവര്ണാഭം നീലവൈദൂര്യസംനിഭമ്
ശാർംഗം എന്ന വില്ലും അമ്പുകളും കൈവശമുള്ള ദൈവത്തെ, തീപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന വലയം ചുറ്റിയവനെയും, യുഗാന്തത്തിലെ സൂര്യനെപ്പോലും നീല വൈഡൂര്യക്കല്ലുപോലും ദീപ്തിയുള്ളവനെയും അവൻ കണ്ടു.
സുപര്ണാംസേ തമ് ആസീനം ഷോഡശാര്ധഭുജം ശുഭമ് സ ചാസ്മൈ പ്രാബ്രവീദ് ധീരാഃ സാധു രാജന് മഹാമതേ
സുപർണ്ണന്റെ ചിറകിൽ ഇരുന്ന്, പതിനാറര കൈകളോടെ ഭംഗിയായി ദൈവം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവൻ രാജാവിനോട് ശാന്തമായി പറഞ്ഞു: 'നന്നായി, മഹാമനസ്സുള്ള രാജാവേ.'
ക്രതുനാനേന ദിവ്യേന തഥാ ഭക്ത്യാ ച ശ്രദ്ധയാ തുഷ്ടോ ഽസ്മി തേ മഹീപാല വൃഥാ കിമ് അനുശോചസി
'ഈ ദിവ്യയജ്ഞത്താൽ, ഭക്തിയാൽ, വിശ്വാസത്താൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, രാജാവേ. നീ അനാവശ്യമായി എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു?'
യദ് അത്ര പ്രതിമാ രാജഞ് ജഗത്പൂജ്യാ സനാതനീ യഥാ സാ പ്രാപ്യതേ ഭൂപ തദുപായം ബ്രവീമി തേ
'ലോകം ആരാധിക്കുന്ന ഈ ശാശ്വതപ്രതിമ എങ്ങനെ ലഭിക്കാമെന്ന് ഞാൻ പറയാം, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ.'
ഗതായാമ് അദ്യ ശര്വര്യാം നിര്മലേ ഭാസ്കരോദിതേ സാഗരസ്യ ജലസ്യാന്തേ നാനാദ്രുമവിഭൂഷിതേ
'ഇന്നത്തെ രാത്രി കഴിഞ്ഞ്, നിർമ്മലമായ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ, സമുദ്രതീരത്ത്, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, കടലിന്റെ അറ്റത്താണ്—'
ജലം തഥൈവ വേലായാം ദൃശ്യതേ തത്ര വൈ മഹത് ലവണസ്യോദധേ രാജംസ് തരങ്ഗൈഃ സമഭിപ്ലുതമ്
'അവിടെ, രാജാവേ, ഉല്ലാസത്തോടെ തിരകളാൽ നിറഞ്ഞ ഉപ്പുകടലിന്റെ തീരത്ത് നീർ കാണും.'
കൂലാന്തേ ഹി മഹാവൃക്ഷഃ സ്ഥിതഃ സ്ഥലജലേഷു ച വേലാഭിര് ഹന്യമാനശ് ച ന ചാസൌ കമ്പതേ ദ്രുമഃ
'തീരത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, കരയിലും വെള്ളത്തിലും, തിരകൾ ഇടിക്കുന്നതിലും, ഒരു വലിയ വൃക്ഷം നിൽക്കുന്നു. എത്ര തട്ടിയാലും ആ വൃക്ഷം കുലുങ്ങുന്നില്ല.'
പരശുമ് ആദായ ഹസ്തേന ഊര്മേര് അന്തസ് തതോ വ്രജ ഏകാകീ വിഹരന് രാജന് സ ത്വം പശ്യസി പാദപമ്
'കൈയിൽ ഒരു വെട്ടിക്കൊണ്ട് തിരകൾക്കുള്ളിലേക്ക് നീയെത്തുക; അവിടെ ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിച്ചാൽ ആ വൃക്ഷം നീ കാണും, രാജാവേ.'
ഈദൃക് ചിഹ്നം സമാലോക്യ ഛേദയ ത്വമ് അശങ്കിതഃ ഛേദ്യമാനം തു തം വൃക്ഷം പ്രാതര് അദ്ഭുതദര്ശനമ്
'അങ്ങനെയുള്ള അടയാളം കണ്ടാൽ, ഭയമില്ലാതെ ആ വൃക്ഷം വെട്ടുക; രാവിലെ വെട്ടുമ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ കാഴ്ച നീ കാണും.'
ദൃഷ്ട്വാ തേനൈവ സംചിന്ത്യ തതോ ഭൂപാല ദര്ശനാത് കുരു താം പ്രതിമാം ദിവ്യാം ജഹി ചിന്താം വിമോഹിനീമ്
'അത് കണ്ടശേഷം ആലോചിച്ച്, ആ ദർശനത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യപ്രതിമ നിർമ്മിക്കുക; ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ, രാജാവേ.'
ഏവമ് ഉക്ത്വാ മഹാഭാഗോ ജഗാമാദര്ശനം ഹരിഃ സ ചാപി സ്വപ്നമ് ആലോക്യ പരം വിസ്മയമ് ആഗതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാഭാഗനായ ഹരിഃ അപ്രത്യക്ഷനായി; അവനും ആ സ്വപ്നം കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
താം നിശാം സ സമുദ്വീക്ഷ്യ സ്ഥിതസ് തദ്ഗതമാനസഃ വ്യാഹരന് വൈഷ്ണവാന് മന്ത്രാന് സൂക്തം ചൈവ തദാത്മകമ്
അവൻ ആ രാത്രിയും ആ ദർശനത്തിൽ മനസ്സു മുഴുവൻ ആകുന്നു, വൈഷ്ണവ മന്ത്രങ്ങളും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്തുതികളും ജപിച്ചു.
പ്രഗതായാം രജന്യാം തു ഉത്ഥിതോ നാന്യമാനസഃ സ സ്നാത്വാ സാഗരേ സമ്യഗ് യഥാവദ് വിധിനാ തതഃ
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ഉണർന്ന്, മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നും ഇല്ലാതെ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം സമുദ്രത്തിൽ നല്ല രീതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.
ദത്ത്വാ ദാനം ച വിപ്രേഭ്യോ ഗ്രാമാംശ് ച നഗരാണി ച കൃത്വാ പൌര്വാഹ്ണികം കര്മ ജഗാമ സ നൃപോത്തമഃ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനവും ഗ്രാമങ്ങളും നൽകി, രാവിലെ വേണ്ട കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, പിന്നെ ആ മഹാരാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
ന ചാശ്വോ ന പദാതിശ് ച ന ഗജോ ന ച സാരഥിഃ ഏകാകീ സ മഹാവേലാം പ്രവിവേശ മഹീപതിഃ
അവനെ കുതിരയും പടയാളിയും ആനയും രഥസാരഥിയും ആരും അനുഗമിച്ചില്ല; അവൻ ഒറ്റക്കേ ആ വലിയ തീരത്തേക്ക് കടന്നു.
തം ദദര്ശ മഹാവൃക്ഷം തേജസ്വന്തം മഹാദ്രുമമ് മഹാതിഗമഹാരോഹം പുണ്യം വിപുലമ് ഏവ ച
അവൻ അവിടെ ഒരു മഹാവൃക്ഷം കണ്ടു; അതിന് പ്രകാശവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞു, ഉയരത്തിലും വീതിയിലും വലിയതും പുണ്യവാനുമായതുമായിരുന്നു.
മഹോത്സേധം മഹാകായം പ്രസുപ്തം ച ജലാന്തികേ സാന്ദ്രമാഞ്ജിഷ്ഠവര്ണാഭം നാമജാതിവിവര്ജിതമ്
ആ വൃക്ഷം ഉയരത്തിലും വലിപ്പത്തിലും വലിയതും, വെള്ളത്തിനരികെ ശാന്തമായി കിടക്കുന്നതും, കനിഞ്ഞ ചുവപ്പു നിറംപോലെയും പേരോ ജാതിയോ ഇല്ലാത്തതുമായിരുന്നു.
നരനാഥസ് തദാ വിപ്രാ ദ്രുമം ദൃഷ്ട്വാ മുദാന്വിതഃ പരശുനാ ശാതയാമ് ആസ നിശിതേന ദൃഢേന ച
അപ്പോൾ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ആ വൃക്ഷം കണ്ടപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ, കഠിനവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ കുരുവാളി കൊണ്ട് അതിനെ വെട്ടാൻ തുടങ്ങി.
ദ്വൈധീകര്തുമനാസ് തത്ര ബഭൂവേന്ദ്രസഖഃ സ ച നിരീക്ഷ്യമാണേ കാഷ്ഠേ തു ബഭൂവാദ്ഭുതദര്ശനമ്
അത് രണ്ടായി പിളർക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്ത് അവിടെ നിന്നു; কাঠം നോക്കുമ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.
വിശ്വകര്മാ ച വിഷ്ണുശ് ച വിപ്രരൂപധരാവ് ഉഭൌ ആജഗ്മതുര് മഹാഭാഗൌ തദാ തുല്യാഗ്രജന്മനൌ
വിശ്വകർമ്മനും വിഷ്ണുവും ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് അവിടെ എത്തി; മഹത്വവും സമാനമായ ജനനവും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
ജ്വലമാനൌ സ്വതേജോഭിര് ദിവ്യസ്രഗനുലേപനൌ അഥ തൌ തം സമാഗമ്യ നൃപമ് ഇന്ദ്രസഖം തദാ
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച്, ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, അവർ രാജാവായ ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്തിനരികിലേക്ക് സമീപിച്ചു.
താവ് ഊചതുര് മഹാരാജ കിമ് അത്ര ത്വം കരിഷ്യസി കിമര്ഥം ച മഹാബാഹോ ശാതിതശ് ച വനസ്പതിഃ
അവർ രണ്ടുപേരും പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഇവിടെ നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? മഹാബാഹുവേ, എന്തിനാണ് ഈ വൃക്ഷം വെട്ടിയത്?
അസഹായോ മഹാദുര്ഗേ നിര്ജനേ ഗഹനേ വനേ മഹാസിന്ധുതടേ ചൈവ കഥം വൈ ശാതിതോ ദ്രുമഃ
നീ ഒറ്റക്കായി, ഈ വലിയ കാട്ടിലും, കനിഞ്ഞ വനത്തിലും, വലിയ നദീതീരത്തിലും, എങ്ങനെ ഈ വൃക്ഷം വെട്ടാൻ കഴിഞ്ഞു?
തയോഃ ശ്രുത്വാ വചോ വിപ്രാഃ സ തു രാജാ മുദാന്വിതഃ ബഭാഷേ വചനം താഭ്യാം മൃദുലം മധുരം തഥാ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, അവരോടു മൃദുവായും മധുരമായും സംസാരിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ തൌ ബ്രാഹ്മണൌ തത്ര ചന്ദ്രസൂര്യാവ് ഇവാഗതൌ നമസ്കൃത്യ ജഗന്നാഥാവ് അവാങ്മുഖമ് അവസ്ഥിതഃ
അവിടെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെയുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണരെ കണ്ടപ്പോൾ, ലോകനാഥന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു, തല താഴ്ത്തി നിന്നു.
ദേവദേവമ് അനാദ്യന്തമ് അനന്തം ജഗതാം പതിമ് ആരാധയിതും പ്രതിമാം കരോമീതി മതിര് മമ
ദേവന്മാരിൽ ദേവനായ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ അവനെ ആരാധിക്കാൻ ഞാൻ ഒരു പ്രതിമ നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അഹം സ ദേവദേവേന പരമേണ മഹാത്മനാ സ്വപ്നാന്തേ ച സമുദ്ദിഷ്ടോ ഭവദ്ഭ്യാം ശ്രാവിതം മയാ
ആ പരമാത്മാവായ ദേവദേവനാൽ സ്വപ്നത്തിൽ ഞാൻ നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു; നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും അതെനിക്കു അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു.
രാജ്ഞസ് തു വചനം ശ്രുത്വാ ദേവേന്ദ്രപ്രതിമസ്യ ച പ്രഹസ്യ തസ്മൈ വിശ്വേശസ് തുഷ്ടോ വചനമ് അബ്രവീത്
രാജാവിന്റെ വാക്കുകളും ഇന്ദ്രന്റെ പ്രതിമയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹവും കേട്ട ലോകനാഥൻ സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
സാധു സാധു മഹീപാല യദ് ഏതന് മതമ് ഉത്തമമ് സംസാരസാഗരേ ഘോരേ കദലീദലസംനിഭേ
രാജാവേ, നിന്റെ ഈ ഉത്തമമായ അഭിപ്രായം വളരെ ഉത്തമമാണ്. ഈ ഭയാനകമായ ജന്മമരണസമുദ്രം വാഴയിലപോലെയാണ് — അതിൽ നിന്നാണ് നിന്റെ മനസ്സു ഉയർന്നത്.
നിഃസാരേ ദുഃഖബഹുലേ കാമക്രോധസമാകുലേ ഇന്ദ്രിയാവര്തകലിലേ ദുസ്തരേ രോമഹര്ഷണേ
ഈ ശൂന്യമായ, ദു:ഖം നിറഞ്ഞ ലോകത്തിൽ, ആഗ്രഹവും കോപവും നിറഞ്ഞു, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചുഴലിക്കുളളിൽ കുടുങ്ങി, കടക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ളതും, ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായ ഈ ജീവിതത്തിൽ,