ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാഃ സര്വേ തസ്മിന് രാജ്ഞോ മഹോത്സവേ യേ ച തത്ര തപഃസിദ്ധാ മുനയശ് ചിരജീവിനഃ
ആ രാജകീയ മഹോത്സവത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും സമൃദ്ധിയോടെയും ആയിരുന്നു; അവിടെ തപസ്സിലൂടെ സിദ്ധിയേറിയ മുനികളും ദീർഘായുസ്സുള്ള ഋഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ന ജാതം താദൃശം യജ്ഞം ധനധാന്യസമന്വിതമ് ഏവം സ രാജാ വിധിവദ് വാജിമേധം ദ്വിജോത്തമാഃ ക്രതും സമാപയാമ് ആസ പ്രാസാദം വൈഷ്ണവം തഥാ
അങ്ങനെ ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞ അത്തരം യാഗം മുമ്പ് ഒരിക്കലും നടന്നിട്ടില്ല; അങ്ങനെ ആ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം അശ്വമേധയാഗവും വൈഷ്ണവപ്രാസാദവും പൂർത്തിയാക്കി, ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
ബ്രൂഹി നോ ദേവദേവേശ യത് പൃച്ഛാമഃ പുരാതനമ് യഥാ താഃ പ്രതിമാഃ പൂര്വമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നേന നിര്മിതാഃ
ദേവദേവനേ, ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന പഴയ കാല കഥ പറയൂ: ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ മുമ്പ് ആ പ്രതിമകൾ എങ്ങനെ നിർമ്മിച്ചു എന്ന്.
കേന ചൈവ പ്രകാരേണ തുഷ്ടസ് തസ്മൈ സ മാധവഃ തത് സര്വം വദ ചാസ്മാകം പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
മാധവൻ അവനോട് എങ്ങനെ പ്രസന്നനായി എന്നതും, എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ; ഞങ്ങൾക്ക് അതിൽ വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പുരാണം വേദസംമിതമ് കഥയാമി പുരാ വൃത്തം പ്രതിമാനാം ച സംഭവമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ പുരാണകഥ ശ്രവിക്കൂ; വേദസമ്മതമായ പഴയ സംഭവവും പ്രതിമകളുടെ ഉത്ഭവവും ഞാൻ പറയാം.
പ്രവൃത്തേ ച മഹായജ്ഞേ പ്രാസാദേ ചൈവ നിര്മിതേ ചിന്താ തസ്യ ബഭൂവാഥ പ്രതിമാര്ഥമ് അഹര്നിശമ്
മഹായാഗം ആരംഭിച്ചും ക്ഷേത്രം പണിതശേഷവും, ആ പ്രതിമകളെക്കുറിച്ച് രാജാവിന് പകലും രാത്രിയും ചിന്തയുണ്ടായി.
ന വേദ്മി കേന ദേവേശം സര്വേശം ലോകപാവനമ് സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകര്താരം പശ്യാമി പുരുഷോത്തമമ്
എനിക്ക് അറിയില്ല, ഏത് വഴി ദേവദേവനെയും ലോകപരിശുദ്ധനെയും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-സംഹാരനെയും, പുരുഷോത്തമനെയും ഞാൻ കാണാൻ കഴിയും എന്ന്.
ചിന്താവിഷ്ടസ് ത്വ് അഭൂദ് രാജാ ശേതേ രാത്രൌ ദിവാപി ന ന ഭുങ്ക്തേ വിവിധാന് ഭോഗാന് ന ച സ്നാനം പ്രസാധനമ്
ആ രാജാവ് ചിന്തയിൽ മുഴുകി, രാത്രിയും പകലും ഉറങ്ങാതെ, പല ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കാതെ, കുളിക്കാതെയും അലങ്കരിക്കാതെയും കഴിഞ്ഞു.
നൈവ വാദ്യേന ഗന്ധേന ഗായനൈര് വര്ണകൈര് അപി ന ഗജൈര് മദയുക്തൈശ് ച ന ചാനേകൈര് ഹയാന്വിതൈഃ
വാദ്യങ്ങൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, ഗാനം, വർണ്ണങ്ങൾ, മദം നിറഞ്ഞ ആനകൾ, അനേകം കുതിരകൾ — ഇതൊന്നിലും അവൻ ആനന്ദം കണ്ടില്ല.
നേന്ദ്രനീലൈര് മഹാനീലൈഃ പദ്മരാഗമയൈര് ന ച സുവര്ണരജതാദ്യൈശ് ച വജ്രസ്ഫടികസംയുതൈഃ
ഇന്ദ്രനീലവും മഹാനീലവും പദ്മരാഗവും പൊന്നും വെള്ളിയും വജ്രവും സ്ഫടികവും അലങ്കരിച്ച മറ്റ് രത്നങ്ങളും — ഇവയിലും അവനു ആസ്വാദനമുണ്ടായില്ല.
ബഹുരാഗാര്ഥകാമൈര് വാ ന വന്യൈര് അന്തരിക്ഷഗൈഃ ബഭൂവ തസ്യ നൃപതേര് മനസസ് തുഷ്ടിവര്ധനമ്
അനേകം ആഗ്രഹങ്ങളും വാസനകളും ഉള്ള വസ്തുക്കളാലോ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളാലോ, ആകാശവാസികളാലോ, ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സിന് കൂടുതൽ സംതൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
ശൈലമൃദ്ദാരുജാതേഷു പ്രശസ്തം കിം മഹീതലേ വിഷ്ണുപ്രതിമായോഗ്യം ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതമ്
പർവ്വതം, മണ്ണ്, മരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളതും, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം നിർമ്മിക്കാൻ ഏറ്റവും യോഗ്യമായതും ഏതാണ്?
ഏതൈര് ഏവ ത്രയാണാം തു ദയിതം സ്യാത് സുരാര്ചിതമ് സ്ഥാപിതേ പ്രീതിമ് അഭ്യേതി ഇതി ചിന്താപരോ ഽഭവത്
ഈ മൂന്നിൽ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയവും അവർ ആരാധിക്കുന്നതുമായത് സ്ഥാപിച്ചാൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും എന്ന ചിന്തയിൽ ആഴമായി ആ രാജാവ് മുഴുകി.
പഞ്ചരാത്രവിധാനേന സംപൂജ്യ പുരുഷോത്തമമ് ചിന്താവിഷ്ടോ മഹീപാലഃ സംസ്തോതുമ് ഉപചക്രമേ
പഞ്ചരാത്രവിധിപ്രകാരം പരമപുരുഷനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, ആ രാജാവ് ആലോചനയിൽ മുഴുകി അവനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
വാസുദേവ നമസ് തേ ഽസ്തു നമസ് തേ മോക്ഷകാരണ ത്രാഹി മാം സര്വലോകേശ ജന്മസംസാരസാഗരാത്
വാസുദേവാ, നിനക്കു വന്ദനം! മോക്ഷത്തിനുള്ള കാരണം ആയവനേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, ജനനമരണങ്ങളുടെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നിര്മലാമ്ബരസംകാശ നമസ് തേ പുരുഷോത്തമ സംകര്ഷണ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം ധരണീധര
നിർമലവസ്ത്രംപോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള പരമപുരുഷനേ, നിനക്കു വന്ദനം! സംകർഷണാ, നിനക്കു വന്ദനം! ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ഹേമഗര്ഭാഭ നമസ് തേ മകരധ്വജ രതികാന്ത നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം സംവരാന്തക
പൊന്നുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം! മകരധ്വജാ, രതിയുടെ പ്രിയനേ, നിനക്കു വന്ദനം! എല്ലാ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ഽഞ്ജനസംകാശ നമസ് തേ ഭക്തവത്സല അനിരുദ്ധ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം വരദോ ഭവ
കാജലുപോലെയുള്ള വർണ്ണമുള്ളവനേ, ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, അനിരുദ്ധാ, നിനക്കു വന്ദനം! വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ വിബുധാവാസ നമസ് തേ വിബുധപ്രിയ നാരായണ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം ശരണാഗതമ്
ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായവനേ, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനായവനേ, നാരായണാ, നിനക്കു വന്ദനം! ശരണം പ്രാപിച്ച എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠ നമസ് തേ ലാങ്ഗലായുധ ചതുര്മുഖ ജഗദ്ധാമ ത്രാഹി മാം പ്രപിതാമഹ
ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനായവനേ, ഉഴുവാളായുധം കൈവശമുള്ളവനേ, നാലുമുഖമുള്ളവനേ, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായവനേ, പ്രപിതാമഹാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ നീലമേഘാഭ നമസ് തേ ത്രിദശാര്ചിത ത്രാഹി വിഷ്ണോ ജഗന്നാഥ മഗ്നം മാം ഭവസാഗരേ
നീലമേഘംപോലെയുള്ള രൂപമുള്ളവനേ, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവനേ, വിഷ്ണോ, ലോകനാഥാ, ഭവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
പ്രലയാനലസംകാശ നമസ് തേ ദിതിജാന്തക നരസിംഹ മഹാവീര്യ ത്രാഹി മാം ദീപ്തലോചന
പ്രളയാഗ്നിപോലെയുള്ള രൂപമുള്ളവനേ, അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, മഹാവീരനായ നരസിംഹാ, ദീപ്തമായ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
യഥാ രസാതലാദ് ഉര്വീ ത്വയാ ദംഷ്ട്രോദ്ധൃതാ പുരാ തഥാ മഹാവരാഹസ് ത്വം ത്രാഹി മാം ദുഃഖസാഗരാത്
പണ്ടു നീ ദന്തംകൊണ്ട് പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയതുപോലെ, മഹാവരാഹാ, ദുഃഖസാഗരത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
തവൈതാ മൂര്തയഃ കൃഷ്ണ വരദാഃ സംസ്തുതാ മയാ തവേമേ ബലദേവാദ്യാഃ പൃഥഗ്രൂപേണ സംസ്ഥിതാഃ
കൃഷ്ണാ, വരങ്ങൾ നൽകുന്ന നിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ ഞാൻ സ്തുതിച്ചിരിക്കുന്നു. ബാലദേവൻ തുടങ്ങി വേറിട്ടു നിലകൊള്ളുന്ന ഇവയും അങ്ങേയറ്റം വിശിഷ്ടമാണ്.
അങ്ഗാനി തവ ദേവേശ ഗരുത്മാദ്യാസ് തഥാ പ്രഭോ ദിക്പാലാഃ സായുധാശ് ചൈവ കേശവാദ്യാസ് തഥാച്യുത
ദേവനാഥാ, നിന്റെ അവയവങ്ങൾ ഗരുഡനും മറ്റുള്ളവരും ആണ്; അതുപോലെ ദിക്കുപാലകർ ആയുധങ്ങളുമായി, കേശവനും അച്യുതനും തുടങ്ങിയവരും.
യേ ചാന്യേ തവ ദേവേശ ഭേദാഃ പ്രോക്താ മനീഷിഭിഃ തേ ഽപി സര്വേ ജഗന്നാഥ പ്രസന്നായതലോചന
ദേവനാഥാ, ജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള നിന്റെ മറ്റു രൂപങ്ങൾ എല്ലാം, ലോകനാഥാ, കൃപയുള്ള കണ്ണുകളോടെ ഇവിടെയുണ്ട്.
മയാര്ചിതാഃ സ്തുതാഃ സര്വേ തഥാ യൂയം നമസ്കൃതാഃ പ്രയച്ഛത വരം മഹ്യം ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷദമ്
ഞാൻ എല്ലാവരെയും ആരാധിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു. ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ നൽകുന്ന ഒരു വരം ദയവായി നൽകണമേ.
ഭേദാസ് തേ കീര്തിതാ യേ തു ഹരേ സംകര്ഷണാദയഃ തവ പൂജാര്ഥസംഭൂതാസ് തതസ് ത്വയി സമാശ്രിതാഃ
ഹരേ, സംകർഷണൻ തുടങ്ങി നിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ ഞാൻ വിവരിച്ചു; അവ നിന്റെ ആരാധനയ്ക്കായി ഉദിച്ചവയും, അങ്ങനെ നിനക്കുള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവയുമാണ്.
ന ഭേദസ് തവ ദേവേശ വിദ്യതേ പരമാര്ഥതഃ വിവിധം തവ യദ് രൂപമ് ഉക്തം തദ് ഉപചാരതഃ
ദേവാദികളുടെ ഇശ്വരനായുള്ളോനേ, നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല. നിന്റെ പല രൂപങ്ങൾക്കുറിച്ച് പറയുന്നത് വെറും ഉപമ മാത്രമാണ്.
അദ്വൈതം ത്വാം കഥം ദ്വൈതം വക്തും ശക്നോതി മാനവഃ ഏകസ് ത്വം ഹി ഹരേ വ്യാപീ ചിത്സ്വഭാവോ നിരഞ്ജനഃ
അദ്വൈതസ്വഭാവിയായ നിന്നിൽ ദ്വൈതം എങ്ങനെ പറയാൻ മനുഷ്യന് കഴിയും? ഹരിയേ, നീ ഒരാളാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനസ്വഭാവിയും നിർമലനും ആകുന്നു.