ശതാനി പഞ്ച വിപ്രേഭ്യോ രാജാ ഹൃഷ്ടഃ പ്രദത്തവാന് സ്ത്രിയഃ പീനപയോഭാരാഃ കഞ്ചുകൈഃ സ്വസ്തനാവൃതാഃ
സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് അഞ്ചുനൂറ് സ്ത്രീകളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി; പുഷ്ടമായ മുലകകളോടെ, കഞ്ചുകിയിൽ മുലയടച്ചു നിന്ന സ്ത്രീകൾ.
മധ്യഹീനാശ് ച സുശ്രോണ്യഃ പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണാഃ ഹാവഭാവാന്വിതഗ്രീവാ ബഹ്വ്യോ വലയഭൂഷിതാഃ
നന്നായി അരയൊടിയുള്ള, താമരയില്പോലെയുള്ള വലിയ കണ്ണുകളുള്ള, ഹാവഭാവങ്ങളാൽ ഭംഗിയുള്ള കഴുത്തുള്ള, വളകളാൽ അലങ്കരിച്ച അനേകം സ്ത്രീകൾ.
പാദനൂപുരസംയുക്താഃ പട്ടദുകൂലവാസസഃ ഏകൈകശോ ഽദദാത് തസ്മിന് കാമ്യാശ് ച കാമിനീര് ബഹൂഃ
അങ്കിലികളാലും നയനമായ പാട്ട് വസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചവരായ അനേകം മനോഹരികളെയും അവിടം ഓരോരുത്തരെയും വേറേ വേറെയായി അവൻ സമ്മാനിച്ചു.
അര്ഥിഭ്യോ ബ്രാഹ്മണാദിഭ്യോ ഹയമേധേ ദ്വിജോത്തമാഃ ഭക്ഷ്യം ഭോജ്യം ച സംപൂര്ണം നാനാസംഭാരസംയുതമ്
ആശിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അശ്വമേധയാഗത്തിൽ, ഉത്തമന്മാരേ, വിവിധ വിഭവങ്ങളാൽ പാകം ചെയ്ത സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും അവൻ നൽകിച്ചു.
ഖണ്ഡകാദ്യാന്യ് അനേകാനി സ്വിന്നപക്വാംശ് ച പിഷ്ടകാന് അന്നാന്യ് അന്യാനി മേധ്യാംശ് ച ഘൃതപൂരാംശ് ച ഖാണ്ഡവാന്
പലതരം മധുരങ്ങളും പാചകവും വേവിച്ചും ഉണ്ടാക്കിയ പല വിഭവങ്ങളും, ശുദ്ധമായ അർപ്പണങ്ങളും, നെയ്യിൽ നിറച്ച വിഭവങ്ങളും അവിടെ വിളമ്പി.
മധുരാംസ് തര്ജിതാന് പൂപാന് അന്നം മൃഷ്ടം സുപാകികമ് പ്രീത്യര്ഥം സര്വസത്ത്വാനാം ദീയതേ ഽന്നം പുനഃ പുനഃ
മധുരമായ പൂരികളും വറുത്ത പലതും രുചികരമായ നല്ല ഭക്ഷണവും എല്ലാ ജീവികൾക്കും സന്തോഷത്തിനായി വീണ്ടും വീണ്ടും നൽകപ്പെട്ടു.
ദത്തസ്യ ദീയമാനസ്യ ധനസ്യാന്തോ ന വിദ്യതേ ഏവം ദൃഷ്ട്വാ മഹായജ്ഞം ദേവദൈത്യാഃ സവാരണാഃ
അവിടെ നൽകിയ ധനത്തിന് ഒട്ടും അറ്റം ഇല്ല; അങ്ങനെ മഹത്തായ യാഗം കണ്ട ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അവരുടെ അനുചിതരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ഗന്ധര്വാപ്സരസഃ സിദ്ധാ ഋഷയശ് ച പ്രജേശ്വരാഃ വിസ്മയം പരമം യാതാ ദൃഷ്ട്വാ ക്രതുവരം ശുഭമ്
ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, സിദ്ധന്മാർ, ഋഷിമാർ, പ്രജാപതിമാർ — എല്ലാവരും ആ ശുഭമായ ഉത്തമയാഗം കണ്ടു അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
പുരോധാ മന്ത്രിണോ രാജാ ഹൃഷ്ടാസ് തത്രൈവ സര്വശഃ ന തത്ര മലിനഃ കശ്ചിന് ന ദീനോ ന ക്ഷുധാന്വിതഃ
പൂജാരികളും മന്ത്രിമാരും രാജാവും അവിടെ എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ആരും മലിനരായിരുന്നില്ല, ദുഃഖിതരായിരുന്നില്ല, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായിരുന്നില്ല.
ന വോപസര്ഗോ ന ഗ്ലാനിര് നാധയോ വ്യാധയസ് തഥാ നാകാലമരണം തത്ര ന ദംശോ ന ഗ്രഹാ വിഷമ്
അവിടെ ദോഷമോ ക്ഷീണമോ രോഗങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; അകാലമരണവും ഇല്ല, കടിയോ വിഷം കൊണ്ടുള്ള ബാധകളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാഃ സര്വേ തസ്മിന് രാജ്ഞോ മഹോത്സവേ യേ ച തത്ര തപഃസിദ്ധാ മുനയശ് ചിരജീവിനഃ
ആ രാജകീയ മഹോത്സവത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും സമൃദ്ധിയോടെയും ആയിരുന്നു; അവിടെ തപസ്സിലൂടെ സിദ്ധിയേറിയ മുനികളും ദീർഘായുസ്സുള്ള ഋഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ന ജാതം താദൃശം യജ്ഞം ധനധാന്യസമന്വിതമ് ഏവം സ രാജാ വിധിവദ് വാജിമേധം ദ്വിജോത്തമാഃ ക്രതും സമാപയാമ് ആസ പ്രാസാദം വൈഷ്ണവം തഥാ
അങ്ങനെ ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞ അത്തരം യാഗം മുമ്പ് ഒരിക്കലും നടന്നിട്ടില്ല; അങ്ങനെ ആ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം അശ്വമേധയാഗവും വൈഷ്ണവപ്രാസാദവും പൂർത്തിയാക്കി, ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
ബ്രൂഹി നോ ദേവദേവേശ യത് പൃച്ഛാമഃ പുരാതനമ് യഥാ താഃ പ്രതിമാഃ പൂര്വമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നേന നിര്മിതാഃ
ദേവദേവനേ, ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന പഴയ കാല കഥ പറയൂ: ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ മുമ്പ് ആ പ്രതിമകൾ എങ്ങനെ നിർമ്മിച്ചു എന്ന്.
കേന ചൈവ പ്രകാരേണ തുഷ്ടസ് തസ്മൈ സ മാധവഃ തത് സര്വം വദ ചാസ്മാകം പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
മാധവൻ അവനോട് എങ്ങനെ പ്രസന്നനായി എന്നതും, എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ; ഞങ്ങൾക്ക് അതിൽ വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പുരാണം വേദസംമിതമ് കഥയാമി പുരാ വൃത്തം പ്രതിമാനാം ച സംഭവമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ പുരാണകഥ ശ്രവിക്കൂ; വേദസമ്മതമായ പഴയ സംഭവവും പ്രതിമകളുടെ ഉത്ഭവവും ഞാൻ പറയാം.
പ്രവൃത്തേ ച മഹായജ്ഞേ പ്രാസാദേ ചൈവ നിര്മിതേ ചിന്താ തസ്യ ബഭൂവാഥ പ്രതിമാര്ഥമ് അഹര്നിശമ്
മഹായാഗം ആരംഭിച്ചും ക്ഷേത്രം പണിതശേഷവും, ആ പ്രതിമകളെക്കുറിച്ച് രാജാവിന് പകലും രാത്രിയും ചിന്തയുണ്ടായി.
ന വേദ്മി കേന ദേവേശം സര്വേശം ലോകപാവനമ് സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകര്താരം പശ്യാമി പുരുഷോത്തമമ്
എനിക്ക് അറിയില്ല, ഏത് വഴി ദേവദേവനെയും ലോകപരിശുദ്ധനെയും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-സംഹാരനെയും, പുരുഷോത്തമനെയും ഞാൻ കാണാൻ കഴിയും എന്ന്.
ചിന്താവിഷ്ടസ് ത്വ് അഭൂദ് രാജാ ശേതേ രാത്രൌ ദിവാപി ന ന ഭുങ്ക്തേ വിവിധാന് ഭോഗാന് ന ച സ്നാനം പ്രസാധനമ്
ആ രാജാവ് ചിന്തയിൽ മുഴുകി, രാത്രിയും പകലും ഉറങ്ങാതെ, പല ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കാതെ, കുളിക്കാതെയും അലങ്കരിക്കാതെയും കഴിഞ്ഞു.
നൈവ വാദ്യേന ഗന്ധേന ഗായനൈര് വര്ണകൈര് അപി ന ഗജൈര് മദയുക്തൈശ് ച ന ചാനേകൈര് ഹയാന്വിതൈഃ
വാദ്യങ്ങൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, ഗാനം, വർണ്ണങ്ങൾ, മദം നിറഞ്ഞ ആനകൾ, അനേകം കുതിരകൾ — ഇതൊന്നിലും അവൻ ആനന്ദം കണ്ടില്ല.
നേന്ദ്രനീലൈര് മഹാനീലൈഃ പദ്മരാഗമയൈര് ന ച സുവര്ണരജതാദ്യൈശ് ച വജ്രസ്ഫടികസംയുതൈഃ
ഇന്ദ്രനീലവും മഹാനീലവും പദ്മരാഗവും പൊന്നും വെള്ളിയും വജ്രവും സ്ഫടികവും അലങ്കരിച്ച മറ്റ് രത്നങ്ങളും — ഇവയിലും അവനു ആസ്വാദനമുണ്ടായില്ല.
ബഹുരാഗാര്ഥകാമൈര് വാ ന വന്യൈര് അന്തരിക്ഷഗൈഃ ബഭൂവ തസ്യ നൃപതേര് മനസസ് തുഷ്ടിവര്ധനമ്
അനേകം ആഗ്രഹങ്ങളും വാസനകളും ഉള്ള വസ്തുക്കളാലോ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളാലോ, ആകാശവാസികളാലോ, ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സിന് കൂടുതൽ സംതൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
ശൈലമൃദ്ദാരുജാതേഷു പ്രശസ്തം കിം മഹീതലേ വിഷ്ണുപ്രതിമായോഗ്യം ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതമ്
പർവ്വതം, മണ്ണ്, മരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളതും, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം നിർമ്മിക്കാൻ ഏറ്റവും യോഗ്യമായതും ഏതാണ്?
ഏതൈര് ഏവ ത്രയാണാം തു ദയിതം സ്യാത് സുരാര്ചിതമ് സ്ഥാപിതേ പ്രീതിമ് അഭ്യേതി ഇതി ചിന്താപരോ ഽഭവത്
ഈ മൂന്നിൽ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയവും അവർ ആരാധിക്കുന്നതുമായത് സ്ഥാപിച്ചാൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും എന്ന ചിന്തയിൽ ആഴമായി ആ രാജാവ് മുഴുകി.
പഞ്ചരാത്രവിധാനേന സംപൂജ്യ പുരുഷോത്തമമ് ചിന്താവിഷ്ടോ മഹീപാലഃ സംസ്തോതുമ് ഉപചക്രമേ
പഞ്ചരാത്രവിധിപ്രകാരം പരമപുരുഷനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, ആ രാജാവ് ആലോചനയിൽ മുഴുകി അവനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
വാസുദേവ നമസ് തേ ഽസ്തു നമസ് തേ മോക്ഷകാരണ ത്രാഹി മാം സര്വലോകേശ ജന്മസംസാരസാഗരാത്
വാസുദേവാ, നിനക്കു വന്ദനം! മോക്ഷത്തിനുള്ള കാരണം ആയവനേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, ജനനമരണങ്ങളുടെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നിര്മലാമ്ബരസംകാശ നമസ് തേ പുരുഷോത്തമ സംകര്ഷണ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം ധരണീധര
നിർമലവസ്ത്രംപോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള പരമപുരുഷനേ, നിനക്കു വന്ദനം! സംകർഷണാ, നിനക്കു വന്ദനം! ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ഹേമഗര്ഭാഭ നമസ് തേ മകരധ്വജ രതികാന്ത നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം സംവരാന്തക
പൊന്നുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം! മകരധ്വജാ, രതിയുടെ പ്രിയനേ, നിനക്കു വന്ദനം! എല്ലാ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ഽഞ്ജനസംകാശ നമസ് തേ ഭക്തവത്സല അനിരുദ്ധ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം വരദോ ഭവ
കാജലുപോലെയുള്ള വർണ്ണമുള്ളവനേ, ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, അനിരുദ്ധാ, നിനക്കു വന്ദനം! വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ വിബുധാവാസ നമസ് തേ വിബുധപ്രിയ നാരായണ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രാഹി മാം ശരണാഗതമ്
ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായവനേ, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനായവനേ, നാരായണാ, നിനക്കു വന്ദനം! ശരണം പ്രാപിച്ച എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
നമസ് തേ ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠ നമസ് തേ ലാങ്ഗലായുധ ചതുര്മുഖ ജഗദ്ധാമ ത്രാഹി മാം പ്രപിതാമഹ
ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനായവനേ, ഉഴുവാളായുധം കൈവശമുള്ളവനേ, നാലുമുഖമുള്ളവനേ, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായവനേ, പ്രപിതാമഹാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.