പിതൄണാം രാജതം പാത്രം യമോ വത്സഃ പ്രതാപവാന് അന്തകശ് ചാഭവദ് ദോഗ്ധാ ക്ഷീരം തേഷാം സുധാ സ്മൃതാ
പിതാക്കന്മാർക്കു വെള്ളി പാത്രം, യമൻ ശക്തനായ കിടാവായിരുന്നു, അന്തകൻ പാൽകയറ്റുന്നവൻ; അവരുടെ പാൽ അമൃതം എന്ന് പറയുന്നു.
നാഗാനാം തക്ഷകോ വത്സഃ പാത്രം ചാലാബുസംജ്ഞകമ് ദോഗ്ധാ ത്വ് ഐരാവതോ നാഗസ് തേഷാം ക്ഷീരം വിഷം സ്മൃതമ്
നാഗങ്ങൾക്ക് തക്ഷകൻ കിടാവായിരുന്നു, പാത്രം അളാബു എന്നായിരുന്നു, എയരാവതൻ പാൽകയറ്റുന്ന നാഗൻ; അവരുടെ പാൽ വിഷം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അസുരാണാം മധുര് ദോഗ്ധാ ക്ഷീരം മായാമയം സ്മൃതമ് വിരോചനസ് തു വത്സോ ഽഭൂദ് ആയസം പാത്രമ് ഏവ ച
അസുരന്മാരിൽ, പശുവിനെ പാലുചൂഷിച്ചവൻ മധുരൻ ആയിരുന്നു; അവർക്കു ലഭിച്ച പാൽ മായികസ്വഭാവമുള്ളതായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. വിരോചനൻ കിടാവായിരുന്നതും, ഇരുമ്പ് പാത്രമായിരുന്നതും ആണ്.
യക്ഷാണാമ് ആമപാത്രം തു വത്സോ വൈശ്രവണഃ പ്രഭുഃ ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ് തു ക്ഷീരാന്തര്ധാനമ് ഏവ ച
യക്ഷന്മാരിൽ, പാത്രം പുഴുങ്ങാത്ത മണ്ണുകൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു; മഹാശക്തനായ വൈശ്രവണൻ കിടാവായിരുന്നതും, വെള്ളി നിറമുള്ളവൻ പാലുചൂഷിച്ചവനും, അവർക്കുള്ള പാൽ ഒളിച്ചിരുന്നതുമാണ്.
സുമാലീ രാക്ഷസേന്ദ്രാണാം വത്സഃ ക്ഷീരം ച ശോണിതമ് ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ് തു കപാലം പാത്രമ് ഏവ ച
രാക്ഷസാധിപന്മാരിൽ, സുമാലി കിടാവായിരുന്നതും, അവർക്കുള്ള പാൽ രക്തമായിരുന്നതും, വെള്ളി നിറമുള്ളവൻ പാലുചൂഷിച്ചവനും, പാത്രം കപ്പാലമായിരുന്നതും ആണ്.
ഗന്ധര്വാണാം ചിത്രരഥോ വത്സഃ പാത്രം ച പങ്കജമ് ദോഗ്ധാ ച സുരുചിഃ ക്ഷീരം തേഷാം ഗന്ധഃ ശുചിഃ സ്മൃതഃ
ഗന്ധർവന്മാരിൽ, ചിത്രരഥൻ കിടാവായിരുന്നതും, പാത്രം താമരയായിരുന്നതും, സുരുചി പാലുചൂഷിച്ചവളായിരുന്നതും, അവർക്കുള്ള പാൽ ശുദ്ധമായ സുഗന്ധമായിരുന്നതുമാണ്.
ശൈലം പാത്രം പര്വതാനാം ക്ഷീരം രത്നൌഷധീസ് തഥാ വത്സസ് തു ഹിമവാന് ആസീദ് ദോഗ്ധാ മേരുര് മഹാഗിരിഃ
പർവതങ്ങളിൽ, പാത്രം കല്ലായിരുന്നതും, പാൽ രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും ആയിരുന്നതും, ഹിമവാൻ കിടാവായിരുന്നതും, മഹാഗിരിയായ മേരു പാലുചൂഷിച്ചവനുമായിരുന്നതുമാണ്.
പ്ലക്ഷോ വത്സസ് തു വൃക്ഷാണാം ദോഗ്ധാ ശാലസ് തു പുഷ്പിതഃ പാലാശപാത്രം ക്ഷീരം ച ച്ഛിന്നദഗ്ധപ്രരോഹണമ്
മരങ്ങളിൽ, പ്ലക്ഷം കിടാവായിരുന്നതും, പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ശാലമരം പാലുചൂഷിച്ചവനുമായിരുന്നതും, പാത്രം പാലാശ ഇലയായിരുന്നതും, പാൽ വെട്ടിയതോ കത്തിച്ചതോ വീണ്ടും വളർന്നതോ ആയ കൊമ്പുകളായിരുന്നതുമാണ്.
സേയം ധാത്രീ വിധാത്രീ ച പാവനീ ച വസുംധരാ ചരാചരസ്യ സര്വസ്യ പ്രതിഷ്ഠാ യോനിര് ഏവ ച
ഈ ഭൂമി പോഷകയും, സൃഷ്ടികർത്താവും, ശുദ്ധിയുള്ളവളും ആണ്; സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ആധാരവും ഗർഭവും ഇവളാണ്.
സര്വകാമദുഘാ ദോഗ്ധ്രീ സര്വസസ്യപ്രരോഹണീ ആസീദ് ഇയം സമുദ്രാന്താ മേദിനീ പരിവിശ്രുതാ
ഭൂമി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന പശുവായും, എല്ലാ വിളകളും വളരാൻ കാരണമായവളായും മാറി; സമുദ്രം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തയാകുന്നു.
മധുകൈടഭയോഃ കൃത്സ്നാ മേദസാ സമഭിപ്ലുതാ തേനേയം മേദിനീ ദേവീ ഉച്യതേ ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
മധുവും കൈടഭനും ചേർന്ന് മുഴുവനായി കൊഴുപ്പിൽ മുക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഈ ദേവിയെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ 'മേദിനി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
തതോ ഽഭ്യുപഗമാദ് രാജ്ഞഃ പൃഥോര് വൈണ്യസ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ ദുഹിതൃത്വമ് അനുപ്രാപ്താ ദേവീ പൃഥ്വീതി ചോച്യതേ
അപ്പോൾ, രാജാവായ പൃഥു വൈണ്യൻ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ, ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ദേവി രാജാവിന്റെ മകളായി മാറി, അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ 'പൃഥ്വി' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പൃഥുനാ പ്രവിഭക്താ ച ശോധിതാ ച വസുംധരാ സസ്യാകരവതീ സ്ഫീതാ പുരപത്തനശാലിനീ
പൃഥു ഭൂമിയെ വിഭജിക്കുകയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു; അവൾ വിളവു നിറഞ്ഞതും സമൃദ്ധിയുള്ളതും നഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായവളായി.
ഏവംപ്രഭാവോ വൈണ്യഃ സ രാജാസീദ് രാജസത്തമഃ നമസ്യശ് ചൈവ പൂജ്യശ് ച ഭൂതഗ്രാമൈര് ന സംശയഃ
ഇത്രയും മഹത്വം പൃഥുവിനായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാരിൽ രാജാവായ അദ്ദേഹം എല്ലാ ജീവികളും ആരാധിക്കേണ്ടവനും ആദരിക്കേണ്ടവനും ആകുന്നു, സംശയമില്ല.
ബ്രാഹ്മണൈശ് ച മഹാഭാഗൈര് വേദവേദാങ്ഗപാരഗൈഃ പൃഥുര് ഏവ നമസ്കാര്യോ ബ്രഹ്മയോനിഃ സനാതനഃ
വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ച മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു പോലും, പൃഥുവാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്; അദ്ദേഹം ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവംശത്തിൽ പിറന്നവനാണ്.
പാര്ഥിവൈശ് ച മഹാഭാഗൈഃ പാര്ഥിവത്വമ് ഇഹേച്ഛുഭിഃ ആദിരാജോ നമസ്കാര്യഃ പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന്
അതു പോലെ, രാജത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മഹാഭാഗ്യശാലികളായ രാജാക്കന്മാർക്കും ആദിരാജാവായ പൃഥു വൈണ്യൻ, തന്റെ വീര്യത്തിന് പേരുകേട്ടവൻ, ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
യോധൈര് അപി ച വിക്രാന്തൈഃ പ്രാപ്തുകാമൈര് ജയം യുധി ആദിരാജോ നമസ്കാര്യോ യോധാനാം പ്രഥമോ നൃപഃ
യുദ്ധത്തിൽ വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വീരനായ സൈനികന്മാർക്കും, ആദിരാജാവായ പൃഥു യോദ്ധാക്കളിൽ പ്രഥമനായ രാജാവായി ആരാധിക്കപ്പെടണം.
യോ ഹി യോദ്ധാ രണം യാതി കീര്തയിത്വാ പൃഥും നൃപമ് സ ഘോരരൂപാത് സംഗ്രാമാത് ക്ഷേമീ ഭവതി കീര്തിമാന്
യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന യോദ്ധാവ് പൃഥു രാജാവിനെ സ്തുതിച്ചാൽ, ഭയാനകമായ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് സുരക്ഷിതനായി, കീർത്തിയോടെ പുറത്തുവരും.
വൈശ്യൈര് അപി ച വിത്താഢ്യൈര് വൈശ്യവൃത്തിവിധായിഭിഃ പൃഥുര് ഏവ നമസ്കാര്യോ വൃത്തിദാതാ മഹായശാഃ
സമ്പന്നരായ, തങ്ങളുടെ വൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാർക്കും, മഹാതേജസ്സുള്ള, ഉപജീവനത്തിനും സമ്പത്തിനും കാരണനായ പൃഥുവാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്.
തഥൈവ ശൂദ്രൈഃ ശുചിഭിസ് ത്രിവര്ണപരിചാരിഭിഃ പൃഥുര് ഏവ നമസ്കാര്യഃ ശ്രേയഃ പരമ് ഇഹേപ്സുഭിഃ
അതു പോലെ, ശുദ്ധരായ, മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളെയും സേവിക്കുന്ന ശൂദ്രന്മാർക്കും, പരമമായ ശുഭവാസനയുള്ളവർക്ക്, പൃഥുവാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്.
ഏതേ വത്സവിശേഷാശ് ച ദോഗ്ധാരഃ ക്ഷീരമ് ഏവ ച പാത്രാണി ച മയോക്താനി കിം ഭൂയോ വര്ണയാമി വഃ
കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും പാൽകറക്കുന്നവരുടെയും പാൽപാത്രങ്ങളുടെയും വ്യത്യാസങ്ങൾ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി. ഇനി നിങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ എന്ത് വിശദീകരിക്കണം?
മന്വന്തരാണി സര്വാണി വിസ്തരേണ മഹാമതേ തേഷാം പൂര്വവിസൃഷ്ടിം ച ലോമഹര്ഷണ കീര്തയ
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളെയും അവയുടെ ആദികാല സൃഷ്ടികളെയും വിശദമായി പറയൂ, ലോമഹർഷണാ.
യാവന്തോ മനവശ് ചൈവ യാവന്തം കാലമ് ഏവ ച മന്വന്തരാണി ഭോഃ സൂത ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമ തത്ത്വതഃ
സൂതാ, എത്ര മനുക്കളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, അവരവരുടെ കാലം എത്രയാണെന്നും, മന്വന്തരങ്ങൾ എത്രയാണെന്നും ഞങ്ങൾ സത്യമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന ശക്യോ വിസ്തരോ വിപ്രാ വക്തും വര്ഷശതൈര് അപി മന്വന്തരാണാം സര്വേഷാം സംക്ഷേപാച് ഛൃണുത ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളുടെയും മുഴുവൻ കഥ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പറഞ്ഞാലും തീരില്ല; അതിന്റെ സംക്ഷിപ്തം നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
സ്വായംഭുവോ മനുഃ പൂര്വം മനുഃ സ്വാരോചിഷസ് തഥാ ഉത്തമസ് താമസശ് ചൈവ രൈവതശ് ചാക്ഷുഷസ് തഥാ
ആദ്യം സ്വായംഭുവമനു, പിന്നെ സ്വാരോചിഷൻ, ഉത്തമൻ, താമസൻ, റൈവതൻ, ചാക്ഷുഷൻ ഇവരാണ് ആദിമനുക്കൾ.
വൈവസ്വതശ് ച ഭോ വിപ്രാഃ സാംപ്രതം മനുര് ഉച്യതേ സാവര്ണിശ് ച മനുസ് തദ്വദ് രൈഭ്യോ രൌച്യസ് തഥൈവ ച
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, വൈവസ്വതൻ ഇപ്പോഴത്തെ മനുവാണ്; അതുപോലെ സാവർണൻ, റൈഭ്യൻ, റൗച്യൻ ഇവരും മനുക്കളാണ്.
തഥൈവ മേരുസാവര്ണ്യശ് ചത്വാരോ മനവഃ സ്മൃതാഃ അതീതാ വര്തമാനാശ് ച തഥൈവാനാഗതാ ദ്വിജാഃ
അതിനുപോലെ, മേരു സാവർണ്യൻ എന്ന നാല് മനുക്കളെ കൂടി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും ദ്വിജന്മാരേ.
കീര്തിതാ മനവസ് തുഭ്യം മയൈവൈതേ യഥാ ശ്രുതാഃ ഋഷീംസ് ത്വ് ഏഷാം പ്രവക്ഷ്യാമി പുത്രാന് ദേവഗണാംസ് തഥാ
നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ ഈ മനുക്കളെ പറഞ്ഞുതരികയായിരുന്നു, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ. ഇനി അവരുടെ ഋഷിമാരെയും പുത്രന്മാരെയും ദേവഗണങ്ങളെയും ഞാൻ വിവരിക്കും.
മരീചിര് അത്രിര് ഭഗവാന് അങ്ഗിരാഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ പുലസ്ത്യശ് ച വസിഷ്ഠശ് ച സപ്തൈതേ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ
മരീചി, അത്രി, മഹാനായ അങ്കിരാസ്, പുലഹൻ, ക്രതു, പുലസ്ത്യൻ, വസിഷ്ഠൻ — ഇവരാണു ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർ.
ഉത്തരസ്യാം ദിശി തഥാ ദ്വിജാഃ സപ്തര്ഷയസ് തഥാ ആഗ്നിഇധ്രശ് ചാഗ്നിബാഹുശ് ച മേധ്യോ മേധാതിഥിര് വസുഃ
ദ്വിജന്മാരേ, അതുപോലെ വടക്കേ ദിക്കിൽ ഏഴു മഹർഷിമാരും ആഗ്നീധ്രൻ, ആഗ്നിബാഹു, മേധ്യൻ, മേധാതിഥി, വസു എന്നിവരും ഉണ്ട്.