ദൃശ്യന്തേ മുനിശാര്ദൂലാഃ സുസസ്യാഃ സുമനോഹരാഃ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷിതാഃ
മഹർഷിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ ധാന്യസമൃദ്ധിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞ ഭൂമികള് കാണാം; സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങള്, വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ചവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാസ് തത്ര പൃഥക് പൃഥക് സ്വധര്മനിരതാഃ ശാന്താ ദൃശ്യന്തേ ശുഭലക്ഷണാഃ
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര് എന്നിങ്ങനെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങള് അനുഷ്ഠിച്ച്, ശാന്തരായി, നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെ അവിടെ കാണാം.
താമ്ബൂലപൂര്ണവദനാ മാലാദാമവിഭൂഷിതാഃ വേദപൂര്ണമുഖാ വിപ്രാഃ സഷഡങ്ഗപദക്രമാഃ
താമ്ബൂലത്തോടെ നിറഞ്ഞ വായും, പുഷ്പമാലകളാല് അലങ്കരിച്ച ദേഹവും, വേദങ്ങള് വായിക്കുന്ന, ഷഡംഗപഠനവും പദക്രമവും അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണന്മാരും അവിടെ ഉണ്ട്.
അഗ്നിഹോത്രരതാഃ കേചിത് കേചിദ് ഔപാസനക്രിയാഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥകുശലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ
ചിലര് അഗ്നിഹോത്രത്തില് താല്പര്യപ്പെടുന്നു, ചിലര് ഉപാസന കര്മ്മങ്ങളില്; എല്ലാ ശാസ്ത്രാര്ത്ഥങ്ങളിലും നിപുണരായ, യജ്ഞങ്ങള് നടത്തുന്ന, ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുന്നവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
ചത്വാരേ രാജമാര്ഗേഷു വനേഷൂപവനേഷു ച സഭാമണ്ഡലഹര്മ്യേഷു ദേവതായതനേഷു ച
നാല് രാജമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ, കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും, സഭാമണ്ഡപങ്ങളിലും രാജപ്രാസാദങ്ങളിലും ദേവാലയങ്ങളിലും,
ഇതിഹാസപുരാണാനി വേദാഃ സാങ്ഗാഃ സുലക്ഷണാഃ കാവ്യശാസ്ത്രകഥാസ് തത്ര ശ്രൂയന്തേ ച മഹാജനൈഃ
അവിടെ ജനങ്ങൾ ഇടയിൽ പുരാണകഥകളും ചരിത്രങ്ങളും, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും, ശുഭമായ ശാസ്ത്രങ്ങളും കവിതയും ശാസ്ത്രവും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ത്രിയസ് തദ്ദേശവാസിന്യോ രൂപയൌവനഗര്വിതാഃ സംപൂര്ണലക്ഷണോപേതാ വിസ്തീര്ണശ്രോണിമണ്ഡലാഃ
അവിടത്തെ സ്ത്രീകൾ അവരുടെ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നു; അവർക്കു മുഴുവൻ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുണ്ട്, വിശാലമായ ശോഭയുള്ള കമരങ്ങൾ.
സരോരുഹമുഖാഃ ശ്യാമാഃ ശരച്ചന്ദ്രനിഭാനനാഃ പീനോന്നതസ്തനാഃ സര്വാഃ സമൃദ്ധ്യാ ചാരുദര്ശനാഃ
അവരുടെ മുഖം താമരപൂവുപോലെയും, നിറം കറുപ്പും, മുഖം ശരദ്കാല ചന്ദ്രനെപ്പോലെയും; എല്ലാവർക്കും നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന മുലകളും സമൃദ്ധിയാൽ തിളങ്ങുന്ന മനോഹരമായ രൂപവും ഉണ്ട്.
സൌവര്ണവലയാക്രാന്താ ദിവ്യൈര് വസ്ത്രൈര് അലംകൃതാഃ കദലീഗര്ഭസംകാശാഃ പദ്മകിഞ്ജല്കസപ്രഭാഃ
സ്വർണ്ണവളകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, അവർ വാഴപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളഭാഗംപോലെയും താമരപ്പൂവിന്റെ രേണുവിന്റെ പ്രകാശംപോലെയും തിളങ്ങുന്നു.
ബിമ്ബാധരപുടാഃ കാന്താഃ കര്ണാന്തായതലോചനാഃ സുമുഖാശ് ചാരുകേശാശ് ച ഹാവഭാവാവനാമിതാഃ
പഴുത്ത ബിംബഫലംപോലെയുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, ചെവിവരെ നീളുന്ന കണ്ണുകൾ, മനോഹരമായ മുഖവും രമണീയമായ മുടിയും, ചലനത്തിലും ഭാവത്തിലും സുന്ദരികളാണ് അവർ.
കാശ്ചിത് പദ്മപലാശാക്ഷ്യഃ കാശ്ചിദ് ഇന്ദീവരേക്ഷണാഃ വിദ്യുദ്വിസ്പഷ്ടദശനാസ് തന്വങ്ഗ്യശ് ച തഥാപരാഃ
ചിലർക്കു താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, ചിലർക്കു നീലകുമിഴിപ്പൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, ചിലർക്കു മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെയുള്ള പല്ലുകളും സുന്ദരമായ സരീരവും ഉണ്ട്.
കുടിലാലകസംയുക്താഃ സീമന്തേന വിരാജിതാഃ ഗ്രീവാഭരണസംയുക്താ മാല്യദാമവിഭൂഷിതാഃ
വളഞ്ഞ മുടിയുമായി, സീമന്തത്തിൽ അലങ്കാരത്തോടെ, കഴുത്തിൽ ഹാരവും പൂമാലയും അണിഞ്ഞ്,
കുണ്ഡലൈ രത്നസംയുക്തൈഃ കര്ണപൂരൈര് മനോഹരൈഃ ദേവയോഷിത്പ്രതീകാശാ ദൃശ്യന്തേ ശുഭലക്ഷണാഃ
രത്നങ്ങൾ പതിച്ച കുണ്ഡലങ്ങളും മനോഹരമായ കർണ്ണഭൂഷണങ്ങളും ധരിച്ച്, ദേവതാസ്ത്രീകളെപ്പോലെ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടെ അവർ ദൃശ്യമാണ്.
ദിവ്യഗീതവരൈര് ധന്യൈഃ ക്രീഡമാനാ വരാങ്ഗനാഃ വീണാവേണുമൃദങ്ഗൈശ് ച പണവൈശ് ചൈവ ഗോമുഖൈഃ
ദിവ്യഗാനങ്ങളോടൊപ്പം, വീണ, കുഴൽ, മൃദംഗം, പണവ്, ഗോമുഖം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, ഭാഗ്യശാലികളായ മനോഹരരൂപങ്ങളായ സ്ത്രീകൾ കളിക്കുന്നു.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര് നാനാവാദ്യൈര് മനോഹരൈഃ ക്രീഡന്ത്യസ് താഃ സദാ ഹൃഷ്ടാ വിലാസിന്യഃ പരസ്പരമ്
ശംഖവും ദുണ്ടുഭിയും മറ്റ് മനോഹരമായ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിൽ, ആ സന്തോഷവതികളായ രമണികൾ എപ്പോഴും പരസ്പരം കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവമാദി തഥാനേകഗീതവാദ്യവിശാരദാഃ ദിവാ രാത്രൌ സമായുക്താഃ കാമോന്മത്താ വരാങ്ഗനാഃ
ഇങ്ങനെ, പലവിധ ഗാനങ്ങളിലും വാദ്യങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഈ മനോഹരരൂപങ്ങളായ സ്ത്രീകൾ, കാമത്തിൽ ലയിച്ച്, പകലും രാത്രിയും ഒന്നിച്ച് കൂടുന്നു.
ഭിക്ഷുവൈഖാനസൈഃ സിദ്ധൈഃ സ്നാതകൈര് ബ്രഹ്മചാരിഭിഃ മന്ത്രസിദ്ധൈസ് തപഃസിദ്ധൈര് യജ്ഞസിദ്ധൈര് നിഷേവിതമ്
അവിടം ഭിക്ഷുക്കൾ, വനവാസികൾ, സിദ്ധന്മാർ, സ്നാതകർ, ബ്രഹ്മചാരികൾ, മന്ത്രസിദ്ധന്മാർ, തപസ്സിൽ, യജ്ഞത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവർ എന്നിവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യ് ഏവം ദദൃശേ രാജാ ക്ഷേത്രം പരമശോഭനമ് അത്രൈവാരാധയിഷ്യാമി ഭഗവന്തം സനാതനമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവ് അത്യന്തം മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലം കണ്ടു; 'ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ശാശ്വതനായ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കേണ്ടത്' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ജഗദ്ഗുരും പരം ദേവം പരം പാരം പരം പദമ് സര്വേശ്വരേശ്വരം വിഷ്ണുമ് അനന്തമ് അപരാജിതമ്
ലോകഗുരുവും പരമദേവനും പരമതീരവും പരമപദവും സർവ്വേശ്വരേശ്വരനായ അനന്തനും ജയിക്കാനാവാത്തവനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ,
ഇദം തന്മാനസം തീര്ഥം ജ്ഞാതം മേ പുരുഷോത്തമമ് കല്പവൃക്ഷോ മഹാകായോ ന്യഗ്രോധോ യത്ര തിഷ്ഠതി
ഇതാണ് ആ മനസ്സിന്റെ ഉത്തമതീർത്ഥം, പുരുഷോത്തമനെന്നു എനിക്ക് അറിയപ്പെടുന്നത്, അവിടെ വലിയ കൽപ്പവൃക്ഷമായ വടവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രതിമാ ചേന്ദ്രനീലാഖ്യാ സ്വയം ദേവേന ഗോപിതാ ന ചാത്ര ദൃശ്യതേ ചാന്യാ പ്രതിമാ വൈഷ്ണവീ ശുഭാ
അവിടെ ഇന്ദ്രനീലമെന്നു വിളിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിമ ദൈവം തന്നെയാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്; മറ്റൊരു ശുഭമായ വൈഷ്ണവപ്രതിമ അവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
തഥാ യത്നം കരിഷ്യാമി യഥാ ദേവോ ജഗത്പതിഃ പ്രത്യക്ഷം മമ ചാഭ്യേതി വിഷ്ണുഃ സത്യപരാക്രമഃ
അതിനാൽ ലോകപതിയായ ദൈവം, സത്യപരാക്രമനായ വിഷ്ണു, നേരെ എന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമാകാൻ ഞാൻ എല്ലാം ശ്രമിക്കും.
യജ്ഞൈര് ദാനൈസ് തപോഭിശ് ച ഹോമൈര് ധ്യാനൈസ് തഥാര്ചനൈഃ ഉപവാസൈശ് ച വിധിവച് ചരേയം വ്രതമ് ഉത്തമമ്
യജ്ഞങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ഹോമങ്ങൾ, ധ്യാനം, അർച്ചന, വിധിപ്രകാരം ഉപവാസം എന്നിവയാൽ ഞാൻ ഈ ഉത്തമവ്രതം ആചരിക്കും.
അനന്യമനസാ ചൈവ തന്മനാ നാന്യമാനസഃ വിഷ്ണ്വായതനവിന്യാസേ പ്രാരമ്ഭം ച കരോമ്യ് അഹമ്
മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നും ചിന്തിക്കാതെ, മുഴുവൻ മനസ്സും അതിലേയ്ക്ക് കേന്ദ്രീകരിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കാൻ ഞാൻ ആരംഭിക്കുന്നു.
ഏവം സ പൃഥിവീപാലശ് ചിന്തയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാഃ പ്രാസാദാര്ഥം ഹരേസ് തത്ര പ്രാരമ്ഭമ് അകരോത് തദാ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ശേഷം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രാജാവ് അപ്പോൾ അവിടെ ഹരിയുടെ ക്ഷേത്രം പണിയാൻ ആരംഭിച്ചു.
ആനായ്യ ഗണകാന് സര്വാന് ആചാര്യാഞ് ശാസ്ത്രപാരഗാന് ഭൂമിം സംശോധ്യ യത്നേന രാജാ തു പരയാ മുദാ
എല്ലാ ഗണിതജ്ഞന്മാരെയും ശാസ്ത്രപണ്ഡിതരായ ആചാര്യന്മാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, രാജാവ് വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ഭൂമി ശ്രദ്ധയോടെ ശുദ്ധീകരിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണൈര് ജ്ഞാനസംപന്നൈര് വേദശാസ്ത്രാര്ഥപാരഗൈഃ അമാത്യൈര് മന്ത്രിഭിശ് ചൈവ വാസ്തുവിദ്യാവിശാരദൈഃ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജ്ഞാനികൾ ആയ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും, മന്ത്രിമാരോടും, വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിപുണരായ ഉപദേഷ്ടാക്കളോടും കൂടി,
തൈഃ സാര്ധം സ സമാലോച്യ സുമുഹൂര്തേ ശുഭേ ദിനേ സുചന്ദ്രതാരാസംയോഗേ ഗ്രഹാനുകൂല്യസംയുതേ
അവരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച്, നല്ല നാളിലും നല്ല മുഹൂർത്തത്തിലും, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും അനുകൂലമായി, ഗ്രഹങ്ങൾ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന സമയത്ത്,
ജയമങ്ഗലശബ്ദൈശ് ച നാനാവാദ്യൈര് മനോഹരൈഃ വേദാധ്യയനനിര്ഘോഷൈര് ഗീതൈഃ സുമധുരസ്വരൈഃ
ജയവും മംഗളവും ഉണർത്തുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ, മനോഹരമായ വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ, വേദപാരായണത്തിന്റെ ഗംഭീരനാദം, മധുരസ്വരത്തിലുള്ള ഗാനം എന്നിവയോടെ,
പുഷ്പലാജാക്ഷതൈര് ഗന്ധൈഃ പൂര്ണകുമ്ഭൈഃ സദീപകൈഃ ദദാവ് അര്ഘ്യം തതോ രാജാ ശ്രദ്ധയാ സുസമാഹിതഃ
പുഷ്പങ്ങൾ, അക്ഷത, സുഗന്ധങ്ങൾ, വിളക്കുള്ള നിറഞ്ഞ കലശങ്ങൾ എന്നിവയുമായി രാജാവ് ഭക്തിയോടും ഏകാഗ്രതയോടും കൂടി അർഘ്യം അർപ്പിച്ചു.