അനന്തവാസുദേവസ്യ ദര്ശനം ഗുണകീര്തനമ് ശ്വേതമാധവമാഹാത്മ്യം സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ ദര്ശനമ്
അനന്തവാസുദേവന്റെ ദര്ശനവും, അവന്റെ ഗുണങ്ങള് പാടുന്നതും, ശ്വേതമാധവന്റെ മഹത്വവും, സ്വര്ഗ്ഗദ്വാരത്തിന്റെ ദര്ശനവും,
ഉദധേര് ദര്ശനം ചൈവ സ്നാനം തര്പണമ് ഏവ ച സമുദ്രസ്നാനമാഹാത്മ്യമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസ്യ ച ദ്വിജാഃ
സമുദ്രദര്ശനവും, അവിടെ സ്നാനവും തര്പ്പണവും, സമുദ്രസ്നാനത്തിന്റെ മഹത്വവും, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ വിശേഷതകളും, ദ്വിജന്മാരേ,
പഞ്ചതീര്ഥഫലം ചൈവ മഹാജ്യേഷ്ഠം തഥൈവ ച സ്ഥാനം കൃഷ്ണസ്യ ഹലിനഃ പര്വയാത്രാഫലം തഥാ
അഞ്ചു തിരുത്തുകളുടെ ഫലവും, മഹാജ്യേഷ്ഠം എന്ന വിശേഷതയും, കൃഷിയന്ത്രം കൈവശമുള്ള കൃഷ്ണന്റെ സ്ഥലം, ഉത്സവയാത്രയുടെ ഫലവും,
വര്ണനം വിഷ്ണുലോകസ്യ ക്ഷേത്രസ്യ ച പുനഃ പുനഃ പൂര്വം കഥിതവാന് സര്വം തസ്യൈ സ പുരുഷോത്തമഃ
വിഷ്ണുലോകത്തെയും ഈ പുണ്യഭൂമിയെയും കുറിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും വിവരണം—ഇത് എല്ലാം പുരുഷോത്തമന് അവളോട് മുമ്പേ പറഞ്ഞിരുന്നു.
ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ ദേവ കഥാശേഷം മഹീപതേഃ തസ്മിന് ക്ഷേത്രവരേ ഗത്വാ കിം ചകാര നരാധിപഃ
ദേവാ, രാജാവിന്റെ കഥയുടെ ശേഷിപ്പുള്ള ഭാഗം ഞങ്ങള് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ആ മഹാക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയ രാജാവ് അവിടെ എന്ത് ചെയ്തു?
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസതഃ ക്ഷേത്രസംദര്ശനം ചൈവ കൃത്യം തസ്യ ച ഭൂപതേഃ
മഹർഷിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേള്ക്കൂ, ആ രാജാവും ക്ഷേത്രദര്ശനവും അവിടെ നടത്തിയ കര്മ്മങ്ങളും ഞാന് സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു.
ഗത്വാ തത്ര മഹീപാലഃ ക്ഷേത്രേ ത്രൈലോക്യവിശ്രുതേ ദദര്ശ രമണീയാനി സ്ഥാനാനി സരിതസ് തഥാ
അവിടെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ആ പുണ്യഭൂമിയില് രാജാവ് പോയി മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളും നദികളും കണ്ടു.
നദീ തത്ര മഹാപുണ്യാ വിന്ധ്യപാദവിനിര്ഗതാ സ്വിത്ത്രോപലേതി വിഖ്യാതാ സര്വപാപഹരാ ശിവാ
അവിടെ, വിന്ധ്യപാദത്തില് നിന്നു ഉത്ഭവിച്ച, സ്വിത്ത്രോപല എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്ന, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന, ശുഭമായ ഒരു മഹാപുണ്യനദി ഉണ്ട്.
ഗങ്ഗാതുല്യാ മഹാസ്രോതാ ദക്ഷിണാര്ണവഗാമിനീ മഹാനദീതി നാമ്നാ സാ പുണ്യതോയാ സരിദ്വരാ
ഗംഗയെപ്പോലെ മഹാപ്രവാഹമുള്ള, തെക്കേ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന, മഹാനദി എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്ന, പുണ്യജലമുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠനദിയാണ് അവള്.
ദക്ഷിണസ്യോദധേര് ഗര്ഭം ഗതാവര്താതിശോഭിതാ ഉഭയോസ് തടയോര് യസ്യാ ഗ്രാമാശ് ച നഗരാണി ച
തെക്കേ സമുദ്രത്തിന്റെ ഗര്ഭത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന, മനോഹരമായ തിരകള് ഉള്ള, ആ നദിയുടെ ഇരുവശത്തും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും കാണാം.
ദൃശ്യന്തേ മുനിശാര്ദൂലാഃ സുസസ്യാഃ സുമനോഹരാഃ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷിതാഃ
മഹർഷിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ ധാന്യസമൃദ്ധിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞ ഭൂമികള് കാണാം; സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങള്, വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ചവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാസ് തത്ര പൃഥക് പൃഥക് സ്വധര്മനിരതാഃ ശാന്താ ദൃശ്യന്തേ ശുഭലക്ഷണാഃ
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര് എന്നിങ്ങനെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങള് അനുഷ്ഠിച്ച്, ശാന്തരായി, നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെ അവിടെ കാണാം.
താമ്ബൂലപൂര്ണവദനാ മാലാദാമവിഭൂഷിതാഃ വേദപൂര്ണമുഖാ വിപ്രാഃ സഷഡങ്ഗപദക്രമാഃ
താമ്ബൂലത്തോടെ നിറഞ്ഞ വായും, പുഷ്പമാലകളാല് അലങ്കരിച്ച ദേഹവും, വേദങ്ങള് വായിക്കുന്ന, ഷഡംഗപഠനവും പദക്രമവും അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണന്മാരും അവിടെ ഉണ്ട്.
അഗ്നിഹോത്രരതാഃ കേചിത് കേചിദ് ഔപാസനക്രിയാഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥകുശലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ
ചിലര് അഗ്നിഹോത്രത്തില് താല്പര്യപ്പെടുന്നു, ചിലര് ഉപാസന കര്മ്മങ്ങളില്; എല്ലാ ശാസ്ത്രാര്ത്ഥങ്ങളിലും നിപുണരായ, യജ്ഞങ്ങള് നടത്തുന്ന, ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുന്നവരും അവിടെ ഉണ്ട്.
ചത്വാരേ രാജമാര്ഗേഷു വനേഷൂപവനേഷു ച സഭാമണ്ഡലഹര്മ്യേഷു ദേവതായതനേഷു ച
നാല് രാജമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ, കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും, സഭാമണ്ഡപങ്ങളിലും രാജപ്രാസാദങ്ങളിലും ദേവാലയങ്ങളിലും,
ഇതിഹാസപുരാണാനി വേദാഃ സാങ്ഗാഃ സുലക്ഷണാഃ കാവ്യശാസ്ത്രകഥാസ് തത്ര ശ്രൂയന്തേ ച മഹാജനൈഃ
അവിടെ ജനങ്ങൾ ഇടയിൽ പുരാണകഥകളും ചരിത്രങ്ങളും, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും, ശുഭമായ ശാസ്ത്രങ്ങളും കവിതയും ശാസ്ത്രവും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ത്രിയസ് തദ്ദേശവാസിന്യോ രൂപയൌവനഗര്വിതാഃ സംപൂര്ണലക്ഷണോപേതാ വിസ്തീര്ണശ്രോണിമണ്ഡലാഃ
അവിടത്തെ സ്ത്രീകൾ അവരുടെ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നു; അവർക്കു മുഴുവൻ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുണ്ട്, വിശാലമായ ശോഭയുള്ള കമരങ്ങൾ.
സരോരുഹമുഖാഃ ശ്യാമാഃ ശരച്ചന്ദ്രനിഭാനനാഃ പീനോന്നതസ്തനാഃ സര്വാഃ സമൃദ്ധ്യാ ചാരുദര്ശനാഃ
അവരുടെ മുഖം താമരപൂവുപോലെയും, നിറം കറുപ്പും, മുഖം ശരദ്കാല ചന്ദ്രനെപ്പോലെയും; എല്ലാവർക്കും നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന മുലകളും സമൃദ്ധിയാൽ തിളങ്ങുന്ന മനോഹരമായ രൂപവും ഉണ്ട്.
സൌവര്ണവലയാക്രാന്താ ദിവ്യൈര് വസ്ത്രൈര് അലംകൃതാഃ കദലീഗര്ഭസംകാശാഃ പദ്മകിഞ്ജല്കസപ്രഭാഃ
സ്വർണ്ണവളകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, അവർ വാഴപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളഭാഗംപോലെയും താമരപ്പൂവിന്റെ രേണുവിന്റെ പ്രകാശംപോലെയും തിളങ്ങുന്നു.
ബിമ്ബാധരപുടാഃ കാന്താഃ കര്ണാന്തായതലോചനാഃ സുമുഖാശ് ചാരുകേശാശ് ച ഹാവഭാവാവനാമിതാഃ
പഴുത്ത ബിംബഫലംപോലെയുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, ചെവിവരെ നീളുന്ന കണ്ണുകൾ, മനോഹരമായ മുഖവും രമണീയമായ മുടിയും, ചലനത്തിലും ഭാവത്തിലും സുന്ദരികളാണ് അവർ.
കാശ്ചിത് പദ്മപലാശാക്ഷ്യഃ കാശ്ചിദ് ഇന്ദീവരേക്ഷണാഃ വിദ്യുദ്വിസ്പഷ്ടദശനാസ് തന്വങ്ഗ്യശ് ച തഥാപരാഃ
ചിലർക്കു താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, ചിലർക്കു നീലകുമിഴിപ്പൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, ചിലർക്കു മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെയുള്ള പല്ലുകളും സുന്ദരമായ സരീരവും ഉണ്ട്.
കുടിലാലകസംയുക്താഃ സീമന്തേന വിരാജിതാഃ ഗ്രീവാഭരണസംയുക്താ മാല്യദാമവിഭൂഷിതാഃ
വളഞ്ഞ മുടിയുമായി, സീമന്തത്തിൽ അലങ്കാരത്തോടെ, കഴുത്തിൽ ഹാരവും പൂമാലയും അണിഞ്ഞ്,
കുണ്ഡലൈ രത്നസംയുക്തൈഃ കര്ണപൂരൈര് മനോഹരൈഃ ദേവയോഷിത്പ്രതീകാശാ ദൃശ്യന്തേ ശുഭലക്ഷണാഃ
രത്നങ്ങൾ പതിച്ച കുണ്ഡലങ്ങളും മനോഹരമായ കർണ്ണഭൂഷണങ്ങളും ധരിച്ച്, ദേവതാസ്ത്രീകളെപ്പോലെ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടെ അവർ ദൃശ്യമാണ്.
ദിവ്യഗീതവരൈര് ധന്യൈഃ ക്രീഡമാനാ വരാങ്ഗനാഃ വീണാവേണുമൃദങ്ഗൈശ് ച പണവൈശ് ചൈവ ഗോമുഖൈഃ
ദിവ്യഗാനങ്ങളോടൊപ്പം, വീണ, കുഴൽ, മൃദംഗം, പണവ്, ഗോമുഖം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, ഭാഗ്യശാലികളായ മനോഹരരൂപങ്ങളായ സ്ത്രീകൾ കളിക്കുന്നു.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര് നാനാവാദ്യൈര് മനോഹരൈഃ ക്രീഡന്ത്യസ് താഃ സദാ ഹൃഷ്ടാ വിലാസിന്യഃ പരസ്പരമ്
ശംഖവും ദുണ്ടുഭിയും മറ്റ് മനോഹരമായ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിൽ, ആ സന്തോഷവതികളായ രമണികൾ എപ്പോഴും പരസ്പരം കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവമാദി തഥാനേകഗീതവാദ്യവിശാരദാഃ ദിവാ രാത്രൌ സമായുക്താഃ കാമോന്മത്താ വരാങ്ഗനാഃ
ഇങ്ങനെ, പലവിധ ഗാനങ്ങളിലും വാദ്യങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഈ മനോഹരരൂപങ്ങളായ സ്ത്രീകൾ, കാമത്തിൽ ലയിച്ച്, പകലും രാത്രിയും ഒന്നിച്ച് കൂടുന്നു.
ഭിക്ഷുവൈഖാനസൈഃ സിദ്ധൈഃ സ്നാതകൈര് ബ്രഹ്മചാരിഭിഃ മന്ത്രസിദ്ധൈസ് തപഃസിദ്ധൈര് യജ്ഞസിദ്ധൈര് നിഷേവിതമ്
അവിടം ഭിക്ഷുക്കൾ, വനവാസികൾ, സിദ്ധന്മാർ, സ്നാതകർ, ബ്രഹ്മചാരികൾ, മന്ത്രസിദ്ധന്മാർ, തപസ്സിൽ, യജ്ഞത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവർ എന്നിവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യ് ഏവം ദദൃശേ രാജാ ക്ഷേത്രം പരമശോഭനമ് അത്രൈവാരാധയിഷ്യാമി ഭഗവന്തം സനാതനമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവ് അത്യന്തം മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലം കണ്ടു; 'ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ശാശ്വതനായ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കേണ്ടത്' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ജഗദ്ഗുരും പരം ദേവം പരം പാരം പരം പദമ് സര്വേശ്വരേശ്വരം വിഷ്ണുമ് അനന്തമ് അപരാജിതമ്
ലോകഗുരുവും പരമദേവനും പരമതീരവും പരമപദവും സർവ്വേശ്വരേശ്വരനായ അനന്തനും ജയിക്കാനാവാത്തവനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ,
ഇദം തന്മാനസം തീര്ഥം ജ്ഞാതം മേ പുരുഷോത്തമമ് കല്പവൃക്ഷോ മഹാകായോ ന്യഗ്രോധോ യത്ര തിഷ്ഠതി
ഇതാണ് ആ മനസ്സിന്റെ ഉത്തമതീർത്ഥം, പുരുഷോത്തമനെന്നു എനിക്ക് അറിയപ്പെടുന്നത്, അവിടെ വലിയ കൽപ്പവൃക്ഷമായ വടവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു.