ഏകസ്യാര്ഥേ തു യോ ഹന്യാദ് ആത്മനോ വാ പരസ്യ വാ ബഹൂന് വാ പ്രാണിനോ ഽനന്തം ഭവേത് തസ്യേഹ പാതകമ്
'ഒരാളുടെ കാരണത്താലോ, സ്വയം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളോ, അല്ലെങ്കിൽ പല ജീവികളോ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അതിന് അനന്തമായ പാപം ഉണ്ടാകും.'
സുഖമ് ഏധന്തി ബഹവോ യസ്മിംസ് തു നിഹതേ ഽശുഭേ തസ്മിന് ഹതേ നാസ്തി ഭദ്രേ പാതകം ചോപപാതകമ്
'ഒരുവൻ ദുഷ്ടനായി കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, പലർക്കും സുഖം ലഭിച്ചാൽ, ആ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപമോ ചെറിയ തെറ്റോ ഉണ്ടാകില്ല.'
സോ ഽഹം പ്രജാനിമിത്തം ത്വാം ഹനിഷ്യാമി വസുംധരേ യദി മേ വചനാന് നാദ്യ കരിഷ്യസി ജഗദ്ധിതമ്
'അതിനാൽ, ജനങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ, ഭൂമിയേ, നീ ഇന്നുതന്നെ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ലോകക്ഷേമം ചെയ്യില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.'
ത്വാം നിഹത്യാദ്യ ബാണേന മച്ഛാസനപരാങ്മുഖീമ് ആത്മാനം പ്രഥയിത്വാഹം പ്രജാ ധാരയിതാ സ്വയമ്
'ഇന്ന് വില്ലിന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് നിന്നെ, എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിക്കുന്നവളെ, ഞാൻ കൊല്ലും; പിന്നെ ഞാൻ തന്നെ എന്റെ പേര് പ്രശസ്തമാക്കി ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കും.'
സാ ത്വം ശാസനമ് ആസ്ഥായ മമ ധര്മഭൃതാം വരേ സംജീവയ പ്രജാഃ സര്വാഃ സമര്ഥാ ഹ്യ് അസി ധാരണേ
എനിക്കു ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവളേ, എന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് നീ എല്ലാ ജീവികളെയും വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണം. അവരെ നിലനിർത്താൻ നീക്ക് കഴിവുണ്ട്.
ദുഹിതൃത്വം ച മേ ഗച്ഛ തത ഏനമ് അഹം ശരമ് നിയച്ഛേയം ത്വദ്വധാര്ഥമ് ഉദ്യന്തം ഘോരദര്ശനമ്
നീ എന്റെ മകളായി മാറണം. അപ്പോൾ നിന്നെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് ഉയർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ഭയങ്കരമായ അസ്ത്രം ഞാൻ പിൻവലിക്കും.
സര്വമ് ഏതദ് അഹം വീര വിധാസ്യാമി ന സംശയഃ വത്സം തു മമ സംപശ്യ ക്ഷരേയം യേന വത്സലാ
വീരനേ, ഇതൊക്കെയും ഞാൻ നിർവഹിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ കിടാവിനെ നോക്കൂ, അവനുവേണ്ടി ഞാൻ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാം.
സമാം ച കുരു സര്വത്ര മാം ത്വം ധര്മഭൃതാം വര യഥാ വിസ്യന്ദമാനം മേ ക്ഷീരം സര്വത്ര ഭാവയേത്
ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവളേ, എന്നെ എല്ലായിടത്തും സമമായി ആക്കണം, അങ്ങനെ എന്റെ പാൽ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകി നിറയണം.
തത ഉത്സാരയാമ് ആസ ശൈലാഞ് ശതസഹസ്രശഃ ധനുഷ്കോട്യാ തദാ വൈണ്യസ് തേന ശൈലാ വിവര്ധിതാഃ
അപ്പോൾ വൈണ്യൻ തന്റെ വില്ലിന്റെ അറ്റം കൊണ്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് പർവതങ്ങളെ തള്ളിപ്പൊക്കുകയും, അവൻ കാരണം ആ പർവതങ്ങൾ വളരുകയും ചെയ്തു.
നഹി പൂര്വവിസര്ഗേ വൈ വിഷമേ പൃഥിവീതലേ സംവിഭാഗഃ പുരാണാം വാ ഗ്രാമാണാം വാഭവത് തദാ
മുന്കാല സൃഷ്ടിയിൽ, ഭൂമിയുടെ അശമമായ ഉപരിതലത്തിൽ, പഴയ ദേശങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിഭജനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന സസ്യാനി ന ഗോരക്ഷ്യം ന കൃഷിര് ന വണിക്പഥഃ നൈവ സത്യാനൃതം ചാസീന് ന ലോഭോ ന ച മത്സരഃ
അപ്പോൾ വിളകളും പശുപാലനവും കൃഷിയും വ്യാപാരമാർഗ്ഗങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സത്യമോ അസത്യമോ, ലാഭമോ അസൂയയോ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ തസ്മിന് സാംപ്രതം സമുപസ്ഥിതേ വൈണ്യാത് പ്രഭൃതി വൈ വിപ്രാഃ സര്വസ്യൈതസ്യ സംഭവഃ
വൈവസ്വതന്റെ കാലഘട്ടം എത്തുമ്പോൾ, വൈണ്യൻ മുതൽ ഈ എല്ലാം ഉത്ഭവം ആരംഭിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
യത്ര യത്ര സമം ത്വ് അസ്യാ ഭൂമേര് ആസീത് തദാ ദ്വിജാഃ തത്ര തത്ര പ്രജാഃ സര്വാ നിവാസം സമരോചയന്
ഭൂമിയിൽ എവിടെയായാലും സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നിടങ്ങളിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, അവിടെയൊക്കെയാണ് എല്ലാ ജീവികളും വാസം തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
ആഹാരഃ ഫലമൂലാനി പ്രജാനാമ് അഭവത് തദാ കൃച്ഛ്രേണ മഹതാ യുക്ത ഇത്യ് ഏവമ് അനുശുശ്രുമ
അപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ ആഹാരം പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ആയിരുന്നു. അതു വലിയ കഷ്ടതയോടെ മാത്രമേ ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സ കല്പയിത്വാ വത്സം തു മനും സ്വായംഭുവം പ്രഭുമ് സ്വപാണൌ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ദുദോഹ പൃഥിവീം തതഃ
അപ്പോൾ, സ്വായംഭുവൻ എന്ന മനുവിനെ കിടാവാക്കി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റി.
സസ്യജാതാനി സര്വാണി പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന് തേനാന്നേന പ്രജാഃ സര്വാ വര്തന്തേ ഽദ്യാപി സര്വശഃ
വൈണ്യൻ ആയ പൃഥു എല്ലാ വിളകളും ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു. ആ ആഹാരത്താൽ എല്ലാ ജീവികളും ഇന്നും മുഴുവനായി ജീവിക്കുന്നു.
ഋഷയശ് ച തദാ ദേവാഃ പിതരോ ഽഥ സരീസൃപാഃ ദൈത്യാ യക്ഷാഃ പുണ്യജനാ ഗന്ധര്വാഃ പര്വതാ നഗാഃ
അപ്പോൾ, ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, ദാനവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പുണ്യശീലികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, പർവതങ്ങൾ, മരങ്ങൾ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ പുരാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ദുദുഹുര് ധരണീം കില ക്ഷീരം വത്സശ് ച പാത്രം ച തേഷാം ദോഗ്ധാ പൃഥക് പൃഥക്
ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവർ ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റിയിരുന്നു. അവർക്കു ഓരോരുത്തർക്കും കിടാവും പാത്രവും വേറെയായിരുന്നു; പാൽകയറ്റുന്നവരും വേറെയായിരുന്നു.
ഋഷീണാമ് അഭവത് സോമോ വത്സോ ദോഗ്ധാ ബൃഹസ്പതിഃ ക്ഷീരം തേഷാം തപോ ബ്രഹ്മ പാത്രം ഛന്ദാംസി ഭോ ദ്വിജാഃ
ഋഷിമാർക്കു ചന്ദ്രൻ കിടാവായിരുന്നു, ബൃഹസ്പതി പാൽകയറ്റുന്നവൻ. അവരുടെ പാൽ തപസ്സും ബ്രഹ്മവും ആയിരുന്നു; പാത്രം വേദങ്ങൾ.
ദേവാനാം കാഞ്ചനം പാത്രം വത്സസ് തേഷാം ശതക്രതുഃ ക്ഷീരമ് ഓജസ്കരം ചൈവ ദോഗ്ധാ ച ഭഗവാന് രവിഃ
ദേവന്മാർക്കു പൊന്നാണ് പാത്രം, ഇന്ദ്രൻ കിടാവായിരുന്നു, അവരുടെ പാൽ ശക്തിയായിരുന്നു; പാൽകയറ്റുന്നവൻ ഭഗവാൻ സൂര്യൻ.
പിതൄണാം രാജതം പാത്രം യമോ വത്സഃ പ്രതാപവാന് അന്തകശ് ചാഭവദ് ദോഗ്ധാ ക്ഷീരം തേഷാം സുധാ സ്മൃതാ
പിതാക്കന്മാർക്കു വെള്ളി പാത്രം, യമൻ ശക്തനായ കിടാവായിരുന്നു, അന്തകൻ പാൽകയറ്റുന്നവൻ; അവരുടെ പാൽ അമൃതം എന്ന് പറയുന്നു.
നാഗാനാം തക്ഷകോ വത്സഃ പാത്രം ചാലാബുസംജ്ഞകമ് ദോഗ്ധാ ത്വ് ഐരാവതോ നാഗസ് തേഷാം ക്ഷീരം വിഷം സ്മൃതമ്
നാഗങ്ങൾക്ക് തക്ഷകൻ കിടാവായിരുന്നു, പാത്രം അളാബു എന്നായിരുന്നു, എയരാവതൻ പാൽകയറ്റുന്ന നാഗൻ; അവരുടെ പാൽ വിഷം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അസുരാണാം മധുര് ദോഗ്ധാ ക്ഷീരം മായാമയം സ്മൃതമ് വിരോചനസ് തു വത്സോ ഽഭൂദ് ആയസം പാത്രമ് ഏവ ച
അസുരന്മാരിൽ, പശുവിനെ പാലുചൂഷിച്ചവൻ മധുരൻ ആയിരുന്നു; അവർക്കു ലഭിച്ച പാൽ മായികസ്വഭാവമുള്ളതായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. വിരോചനൻ കിടാവായിരുന്നതും, ഇരുമ്പ് പാത്രമായിരുന്നതും ആണ്.
യക്ഷാണാമ് ആമപാത്രം തു വത്സോ വൈശ്രവണഃ പ്രഭുഃ ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ് തു ക്ഷീരാന്തര്ധാനമ് ഏവ ച
യക്ഷന്മാരിൽ, പാത്രം പുഴുങ്ങാത്ത മണ്ണുകൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു; മഹാശക്തനായ വൈശ്രവണൻ കിടാവായിരുന്നതും, വെള്ളി നിറമുള്ളവൻ പാലുചൂഷിച്ചവനും, അവർക്കുള്ള പാൽ ഒളിച്ചിരുന്നതുമാണ്.
സുമാലീ രാക്ഷസേന്ദ്രാണാം വത്സഃ ക്ഷീരം ച ശോണിതമ് ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ് തു കപാലം പാത്രമ് ഏവ ച
രാക്ഷസാധിപന്മാരിൽ, സുമാലി കിടാവായിരുന്നതും, അവർക്കുള്ള പാൽ രക്തമായിരുന്നതും, വെള്ളി നിറമുള്ളവൻ പാലുചൂഷിച്ചവനും, പാത്രം കപ്പാലമായിരുന്നതും ആണ്.
ഗന്ധര്വാണാം ചിത്രരഥോ വത്സഃ പാത്രം ച പങ്കജമ് ദോഗ്ധാ ച സുരുചിഃ ക്ഷീരം തേഷാം ഗന്ധഃ ശുചിഃ സ്മൃതഃ
ഗന്ധർവന്മാരിൽ, ചിത്രരഥൻ കിടാവായിരുന്നതും, പാത്രം താമരയായിരുന്നതും, സുരുചി പാലുചൂഷിച്ചവളായിരുന്നതും, അവർക്കുള്ള പാൽ ശുദ്ധമായ സുഗന്ധമായിരുന്നതുമാണ്.
ശൈലം പാത്രം പര്വതാനാം ക്ഷീരം രത്നൌഷധീസ് തഥാ വത്സസ് തു ഹിമവാന് ആസീദ് ദോഗ്ധാ മേരുര് മഹാഗിരിഃ
പർവതങ്ങളിൽ, പാത്രം കല്ലായിരുന്നതും, പാൽ രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും ആയിരുന്നതും, ഹിമവാൻ കിടാവായിരുന്നതും, മഹാഗിരിയായ മേരു പാലുചൂഷിച്ചവനുമായിരുന്നതുമാണ്.
പ്ലക്ഷോ വത്സസ് തു വൃക്ഷാണാം ദോഗ്ധാ ശാലസ് തു പുഷ്പിതഃ പാലാശപാത്രം ക്ഷീരം ച ച്ഛിന്നദഗ്ധപ്രരോഹണമ്
മരങ്ങളിൽ, പ്ലക്ഷം കിടാവായിരുന്നതും, പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ശാലമരം പാലുചൂഷിച്ചവനുമായിരുന്നതും, പാത്രം പാലാശ ഇലയായിരുന്നതും, പാൽ വെട്ടിയതോ കത്തിച്ചതോ വീണ്ടും വളർന്നതോ ആയ കൊമ്പുകളായിരുന്നതുമാണ്.
സേയം ധാത്രീ വിധാത്രീ ച പാവനീ ച വസുംധരാ ചരാചരസ്യ സര്വസ്യ പ്രതിഷ്ഠാ യോനിര് ഏവ ച
ഈ ഭൂമി പോഷകയും, സൃഷ്ടികർത്താവും, ശുദ്ധിയുള്ളവളും ആണ്; സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ആധാരവും ഗർഭവും ഇവളാണ്.
സര്വകാമദുഘാ ദോഗ്ധ്രീ സര്വസസ്യപ്രരോഹണീ ആസീദ് ഇയം സമുദ്രാന്താ മേദിനീ പരിവിശ്രുതാ
ഭൂമി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന പശുവായും, എല്ലാ വിളകളും വളരാൻ കാരണമായവളായും മാറി; സമുദ്രം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തയാകുന്നു.