വൃതം ശാലൈഃ കദമ്ബൈശ് ച പുംനാഗൈഃ സരലദ്രുമൈഃ പനസൈര് നാരികേലൈശ് ച ബകുലൈര് നാഗകേസരൈഃ
ആ പ്രദേശം ശാല, കടമ്പ, പുന്നാഗം, ചരളമരം, പ്ലാവ്, തേങ്ങ, ബകുലം, നാഗകേസരം എന്നിവയുടെ കാട്ടുകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
താലൈഃ പിപ്പലൈഃ ഖര്ജൂരൈര് നാരങ്ഗൈര് ബീജപൂരകൈഃ ശാലൈര് ആമ്രാതകൈര് ലോധ്രൈര് ബകുലൈര് ബഹുവാരകൈഃ
താളം, അരിപ്പ, ഈന്തപ്പന, നാരങ്ങ, ബീജപൂരം, ശാല, ആമ്രാതകം, ലോധ്രം, ബകുലം, അനേകം വാരകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കപിത്ഥൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച പാടലാശോകചമ്പകൈഃ ദാഡിമൈശ് ച തമാലൈശ് ച പാരിജാതൈസ് തഥാര്ജുനൈഃ
കപിത്തം, കർണികാരം, പാടല, അശോകം, ചമ്പകം, മാതളനാരകം, തമാലം, പാർിജാതം, അർജുനം എന്നിവയും അവിടെ വളർന്നിരുന്നു.
പ്രാചീനാമലകൈര് ബില്വൈഃ പ്രിയങ്ഗുവടഖാദിരൈഃ ഇങ്ഗുദീസപ്തപര്ണൈശ് ച അശ്വത്ഥാഗസ്ത്യജമ്ബുകൈഃ
പ്രാചീനാമലകം, ബില്വം, പ്രിയംഗു, വടം, ഖദിരം, ഇംഗുടി, സപ്തപർണം, അശ്വത്തം, അഗസ്ത്യം, ജംബുകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
മധുകൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച ബഹുവാരൈഃ സതിന്ദുകൈഃ പലാശബദരൈര് നീപൈഃ സിദ്ധനിമ്ബശുഭാഞ്ജനൈഃ
മധുകം, കർണികാരം, അനേകം വാരകം, തിന്ദുകം, പലാശം, ബദരം, നീപം, സിദ്ധനിംബം, ശുഭമായ അഞ്ജനം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
വാരകൈഃ കോവിദാരൈശ് ച ഭല്ലാതാമലകൈസ് തഥാ ഇതി ഹിന്താലകാങ്കോലൈഃ കരഞ്ജൈഃ സവിഭീതകൈഃ
വാരകം, കോവിദാരം, ഭല്ലാതം, അമലകം, ഹിന്താലം, അങ്കോലം, കരഞ്ചം, വിഭീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സസര്ജമധുകാശ്മര്യൈഃ ശാല്മലീദേവദാരുഭിഃ ശാഖോഠകൈര് നിമ്ബവടൈഃ കുമ്ഭീകൌഷ്ഠഹരീതകൈഃ
സസർജം, മധുകം, ആശ്മരി, ശാല്മലി, ദേവദാരു, ശാഖോടകം, നിംബം, വടം, കുംബി, കൗഷ്ടം, ഹരീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഗുഗ്ഗുലൈശ് ചന്ദനൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥൈവാഗുരുപാടലൈഃ ജമ്ബീരകരുണൈര് വൃക്ഷൈസ് തിന്തിഡീരക്തചന്ദനൈഃ
ഗുഗ്ഗുലു, ചന്ദനം, അഗുരു, പാടല, ജംബീര, കരുണ, തിന്തിഡി, ചുവന്ന ചന്ദനം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം നാനാവിധൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥാന്യൈര് ബഹുപാദപൈഃ കല്പദ്രുമൈര് നിത്യഫലൈഃ സര്വര്തുകുസുമോത്കരൈഃ
ഇങ്ങനെ പലതരത്തിലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും അനേകം ചെടികളും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഫലം കായ്ക്കുന്ന കല്പവൃക്ഷങ്ങളും എല്ലാ കാലത്തും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
നാനാപക്ഷിരുതൈര് ദിവ്യൈര് മത്തകോകിലനാദിതൈഃ മയൂരവരസംഘുഷ്ടൈഃ ശുകസാരികസംകുലൈഃ
നാനാതരം ദൈവിക പക്ഷികൾ, മദംപൊങ്ങുന്ന കുയിലുകളുടെ ഗാനം, മനോഹരമായ മയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, ശുകൻ, സാരിക എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടു ആ പ്രദേശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഹാരീതൈര് ഭൃങ്ഗരാജൈശ് ച ചാതകൈര് ബഹുപുത്രകൈഃ ജീവംജീവകകാകോലൈഃ കലവിങ്കൈഃ കപോതകൈഃ
ഹാരീതം, ഭൃംഗരാജം, ചാതകം, ബഹുപുത്രം, ജീവഞ്ജീവം, കാക്കോലം, കലവിങ്കം, പ്രാവുകൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഖഗൈര് നാനാവിധൈശ് ചാന്യൈഃ ശ്രോത്രരമ്യൈര് മനോഹരൈഃ പുഷ്പിതാഗ്രേഷു വൃക്ഷേഷു കൂജദ്ഭിശ് ചാര്വധിഷ്ഠിതൈഃ
മറ്റു പലതരത്തിലുള്ള, ചെവിക്ക് ആഹ്ലാദം നൽകുന്ന, മനോഹരമായ പക്ഷികൾ പൂത്തുലഞ്ഞ വൃക്ഷശാഖകളിൽ ഇരുന്നു മധുരമായി പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
കേതകീവനഖണ്ഡൈശ് ച സദാ പുഷ്പധരൈഃ സിതൈഃ മല്ലികാകുന്ദകുസുമൈര് യൂഥികാതഗരൈസ് തഥാ
എപ്പോഴും വെള്ളപൂക്കൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കെതകിവനങ്ങൾ, മല്ലിക, കുന്ദപൂവ്, യൂതിക, തഗരം എന്നിവയുടെ പൂക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുടജൈര് ബാണപുഷ്പൈശ് ച അതിമുക്തൈഃ സകുബ്ജകൈഃ മാലതീകരവീരൈശ് ച തഥാ കദലകാഞ്ചനൈഃ
കുടജം, ബാണപൂവ്, അതിമുക്തം, കുബ്ജകം, മാലതി, കരവീരം, കനകവാഴ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
അന്യൈര് നാനാവിധൈഃ പുഷ്പൈഃ സുഗന്ധൈശ് ചാരുദര്ശനൈഃ വനോദ്യാനോപവനജൈര് നാനാവര്ണൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ
മറ്റു പലവിധത്തിലുള്ള സുഗന്ധവും മനോഹാരിതയും ഉള്ള പൂക്കൾ, കാടുകളിൽ, തോട്ടങ്ങളിൽ, ഉപവനങ്ങളിൽ വളർന്ന വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുടെയും സുഗന്ധങ്ങളുടെയും പൂക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിദ്യാധരഗണാകീര്ണൈഃ സിദ്ധചാരണസേവിതൈഃ ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷോഭിര് ഭൂതാപ്സരസകിംനരൈഃ
വിദ്യാധരരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞു, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിച്ച, ഗന്ധർവന്മാർ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസർ, ഭൂതങ്ങൾ, അപ്സരസ്സുകൾ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മുനിയക്ഷഗണാകീര്ണൈര് നാനാസത്ത്വനിഷേവിതൈഃ മൃഗൈഃ ശാഖാമൃഗൈഃ സിംഹൈര് വരാഹമഹിഷാകുലൈഃ
മുനിമാരും യക്ഷന്മാരും നിറഞ്ഞു, പലവിധ ജീവികളും അവിടെ വസിക്കുന്നു. മൃഗങ്ങൾ, കുരങ്ങുകൾ, സിംഹങ്ങൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, കാട്ടുമഹിഷികൾ എന്നിവയാൽ ആ സ്ഥലം സമൃദ്ധമാണ്.
തഥാന്യൈഃ കൃഷ്ണസാരാദ്യൈര് മൃഗൈഃ സര്വത്ര ശോഭിതൈഃ ശാര്ദൂലൈര് ദീപ്തമാതങ്ഗൈസ് തഥാന്യൈര് വനചാരിഭിഃ
അത് പോലെ കൃഷ്ണസാരങ്ങൾ പോലുള്ള മറ്റു മൃഗങ്ങൾ, കടുവകൾ, ഭാസുരമായ ആനകൾ, മറ്റു കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ എന്നിവയാൽ എല്ലായിടത്തും ആ ഭൂമി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവം നാനാവിധൈര് വൃക്ഷൈര് ഉദ്യാനൈര് നന്ദനോപമൈഃ ലതാഗുല്മവിതാനൈശ് ച വിവിധൈശ് ച ജലാശയൈഃ
അങ്ങനെ, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ, നന്ദനോദ്യാനത്തിനെപ്പോലുള്ള തോട്ടങ്ങൾ, വള്ളികളും ചെടികളും ചേർന്ന തണൽകുടങ്ങളും, പലതരം ജലാശയങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണൈഃ പദ്മിനീഖണ്ഡമണ്ഡിതൈഃ കാദമ്ബൈശ് ച പ്ലവൈര് ഹംസൈശ് ചക്രവാകോപശോഭിതൈഃ
ഹംസകളും കാരണ്ടവപ്പരുന്തുകളും കൂട്ടമായി, പദ്മിനികളായ തടാകങ്ങൾ, കാദംബപ്പക്ഷികൾ, മുങ്ങിപ്പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ, ഹംസകൾ, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കമലൈഃ ശതപത്ത്രൈശ് ച കഹ്ലാരൈഃ കുമുദോത്പലൈഃ ഖഗൈര് ജലചരൈശ് ചാന്യൈഃ പുഷ്പൈര് ജലസമുദ്ഭവൈഃ
കമലങ്ങൾ, ശതപത്രങ്ങൾ, നീലോത്പലങ്ങൾ, കഹ്ലാരികൾ, കുമുദങ്ങൾ, ജലത്തിൽ ജനിച്ച മറ്റു പൂക്കൾ, ജലചരപക്ഷികൾ എന്നിവയാൽ ആ പ്രദേശം സമൃദ്ധമാണ്.
പര്വതൈര് ദീപ്തശിഖരൈശ് ചാരുകന്ദരമണ്ഡിതൈഃ നാനാവൃക്ഷസമാകീര്ണൈര് നാനാധാതുവിഭൂഷിതൈഃ
ദീപ്തമായ കുന്തങ്ങളുള്ള പർവതങ്ങൾ, മനോഹരമായ ഗുഹകൾ, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ, വിവിധ ധാതുക്കൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വാശ്ചര്യമയൈഃ ശൃങ്ഗൈഃ സര്വഭൂതാലയൈഃ ശുഭൈഃ സര്വൌഷധിസമായുക്തൈര് വിപുലൈശ് ചിത്രസാനുഭിഃ
അദ്ഭുതകരമായ കുന്തങ്ങൾ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും വാസയോഗ്യമായ ശുഭമായ സ്ഥലങ്ങൾ, എല്ലാ ഔഷധികളും നിറഞ്ഞു, വിശാലവും വർണ്ണാഭമായ മലമുകളുകളും അവിടെ ഉണ്ട്.
ഏവം സര്വൈഃ സമുദിതൈഃ ശോഭിതം സുമനോഹരൈഃ ദദര്ശ സ മഹീപാലഃ സ്ഥാനം ത്രൈലോക്യപൂജിതമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ മനോഹരവും ഭംഗിയുള്ള എല്ലാ സവിശേഷതകളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ സ്ഥലം, മൂന്നു ലോകങ്ങളും ആദരിക്കുന്നതാണെന്ന് ആ രാജാവ് കണ്ടു.
ദശയോജനവിസ്തീര്ണം പഞ്ചയോജനമ് ആയതമ് നാനാശ്ചര്യസമായുക്തം ക്ഷേത്രം പരമദുര്ലഭമ്
പത്ത് യോജന വീതിയിലും അഞ്ചു യോജന നീളത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, വളരെ ദുർലഭമായ ഒരു ക్షേത്രം ആകുന്നു.
തസ്മിന് ക്ഷേത്രവരേ പുണ്യേ വൈഷ്ണവേ പുരുഷോത്തമേ കിം തത്ര പ്രതിമാ പൂര്വം ന സ്ഥിതാ വൈഷ്ണവീ പ്രഭോ
ആ മഹത്തായ, പുണ്യമായ, വൈഷ്ണവമായ, ഉത്തമമായ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രഭോ, മുമ്പ് വൈഷ്ണവ പ്രതിമ എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നില്ല?
യേനാസൌ നൃപതിസ് തത്ര ഗത്വാ സബലവാഹനഃ സ്ഥാപയാമ് ആസ കൃഷ്ണം ച രാമം ഭദ്രാം ശുഭപ്രദാമ്
ആ രാജാവ് തന്റെ സൈന്യത്തോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി അവിടെ പോയി, കൃഷ്ണനെയും രാമനെയും ഭദ്രയെയും ആ ശുഭദായിനിയായ പ്രതിമകളെ എങ്ങനെയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്?
സംശയോ നോ മഹാന് അത്ര വിസ്മയശ് ച ജഗത്പതേ ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ സര്വം ബ്രൂഹി തത്കാരണം ച നഃ
ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ സംശയവും അത്ഭുതവും ഉണ്ട്, ലോകപതേ, എല്ലാം ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിന്റെ കാരണം ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.
ശൃണുധ്വം പൂര്വസംവൃത്താം കഥാം പാപപ്രണാശിനീമ് പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസേന ശ്രിയാ പൃഷ്ടഃ പുരാ ഹരിഃ
പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പുരാതനകഥ നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ. ശ്രീദേവി ചോദിച്ചപ്പോൾ ഹരിച്ഛൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ പറയാം.
സുമേരോഃ കാഞ്ചനേ ശൃങ്ഗേ സര്വാശ്ചര്യസമന്വിതേ സിദ്ധവിദ്യാധരൈര് യക്ഷൈഃ കിംനരൈര് ഉപശോഭിതേ
സുമേരു പർവതത്തിന്റെ പൊന്നിൻ കുന്തത്തിൽ, എല്ലാ അത്ഭുതങ്ങളും നിറഞ്ഞു, സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും യക്ഷന്മാരും കിന്നരന്മാരും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.