നാനാരത്നാലയം പൂര്ണം നാനാപ്രാണിസമാകുലമ് വീചീതരങ്ഗബഹുലം മഹാശ്ചര്യസമന്വിതമ്
പലതരം രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, അനേകം ജീവികൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, തിരകളും അലകളും വളരെ അധികം, വലിയ അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞു,
തീര്ഥരാജം മഹാശബ്ദമ് അപാരം സുഭയംകരമ് മേഘവൃന്ദപ്രതീകാശമ് അഗാധം മകരാലയമ്
തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായ, മഹാശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, അതിരില്ലാത്ത, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള, അഗാധമായ, മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രം,
മത്സ്യൈഃ കൂര്മൈശ് ച ശങ്ഖൈശ് ച ശുക്തികാനക്രശങ്കുഭിഃ ശിംശുമാരൈഃ കര്കടൈശ് ച വൃതം സര്പൈര് മഹാവിഷൈഃ
മത്സ്യങ്ങൾ, ആമകൾ, ശംഖുകൾ, ശുക്തികൾ, മുതലകൾ, മൂർച്ഛനകൾ, ശിംശുമാരങ്ങൾ, ഞണ്ടുകൾ, വലിയ വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു,
ലവണോദം ഹരേഃ സ്ഥാനം ശയനസ്യ നദീപതിമ് സര്വപാപഹരം പുണ്യം സര്വവാഞ്ഛാഫലപ്രദമ്
ഉപ്പ് നിറഞ്ഞ സമുദ്രം, ഹരിയുടെ വിശ്രമസ്ഥലം, നദികളുടെ രാജാവ്, എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ, പുണ്യമായ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവൻ,
അനേകാവര്തഗമ്ഭീരം ദാനവാനാം സമാശ്രയമ് അമൃതസ്യാരണിം ദിവ്യം ദേവയോനിമ് അപാം പതിമ്
അനേകം ചുഴലികൾകൊണ്ട് ആഴമുള്ള, ദാനവരുടെ അഭയസ്ഥാനം, അമൃതം ഉരുക്കിയ യന്ത്രം, ദൈവികമായ, ദേവന്മാരുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം, ജലങ്ങളുടെ രാജാവ്,
വിശിഷ്ടം സര്വഭൂതാനാം പ്രാണിനാം ജീവധാരണമ് സുപവിത്രം പവിത്രാണാം മങ്ഗലാനാം ച മങ്ഗലമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കിടയിൽ വിശിഷ്ടനായ, ജീവികൾക്ക് ജീവധാരയായ, ഏറ്റവും വിശുദ്ധനായ, ശുഭമായവയിൽ ഏറ്റവും ശുഭമായവൻ,
തീര്ഥാനാമ് ഉത്തമം തീര്ഥമ് അവ്യയം യാദസാം പതിമ് ചന്ദ്രവൃദ്ധിക്ഷയസ്യേവ യസ്യ മാനം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ, നശിക്കാത്ത, ജലജീവികളുടെ രാജാവ്, ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയും കുറയലുംപോലെ അളവ് നിർണയിച്ചവൻ,
അഭേദ്യം സര്വഭൂതാനാം ദേവാനാമ് അമൃതാലയമ് ഉത്പത്തിസ്ഥിതിസംഹാരഹേതുഭൂതം സനാതനമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും കടക്കാനാവാത്ത, ദേവന്മാർക്ക് അമൃതത്തിന്റെ വാസസ്ഥലം, ഉത്ഭവം, നിലനിൽപ്പ്, നാശം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണം, ശാശ്വതമായവൻ,
ഉപജീവ്യം ച സര്വേഷാം പുണ്യം നദനദീപതിമ് ദൃഷ്ട്വാ തം നൃപതിശ്രേഷ്ഠോ വിസ്മയം പരമം ഗതഃ
എല്ലാവർക്കും പുണ്യത്തിന്റെ ഉറവിടമായ നദികളുടെയും നദീതടങ്ങളുടെയും അധിപതിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ രാജാധിരാജൻ അതിശയത്താൽ നിറഞ്ഞു.
നിവാസമ് അകരോത് തത്ര വേലാമ് അസാദ്യ സാഗരീമ് പുണ്യേ മനോഹരേ ദേശേ സര്വഭൂമിഗുണൈര് യുതേ
സമുദ്രത്തോടു ചേർന്നുള്ള ആ പുണ്യവും മനോഹരവുമായ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ദേശത്ത് അവൻ താമസമുറപ്പിച്ചു.
വൃതം ശാലൈഃ കദമ്ബൈശ് ച പുംനാഗൈഃ സരലദ്രുമൈഃ പനസൈര് നാരികേലൈശ് ച ബകുലൈര് നാഗകേസരൈഃ
ആ പ്രദേശം ശാല, കടമ്പ, പുന്നാഗം, ചരളമരം, പ്ലാവ്, തേങ്ങ, ബകുലം, നാഗകേസരം എന്നിവയുടെ കാട്ടുകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
താലൈഃ പിപ്പലൈഃ ഖര്ജൂരൈര് നാരങ്ഗൈര് ബീജപൂരകൈഃ ശാലൈര് ആമ്രാതകൈര് ലോധ്രൈര് ബകുലൈര് ബഹുവാരകൈഃ
താളം, അരിപ്പ, ഈന്തപ്പന, നാരങ്ങ, ബീജപൂരം, ശാല, ആമ്രാതകം, ലോധ്രം, ബകുലം, അനേകം വാരകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കപിത്ഥൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച പാടലാശോകചമ്പകൈഃ ദാഡിമൈശ് ച തമാലൈശ് ച പാരിജാതൈസ് തഥാര്ജുനൈഃ
കപിത്തം, കർണികാരം, പാടല, അശോകം, ചമ്പകം, മാതളനാരകം, തമാലം, പാർിജാതം, അർജുനം എന്നിവയും അവിടെ വളർന്നിരുന്നു.
പ്രാചീനാമലകൈര് ബില്വൈഃ പ്രിയങ്ഗുവടഖാദിരൈഃ ഇങ്ഗുദീസപ്തപര്ണൈശ് ച അശ്വത്ഥാഗസ്ത്യജമ്ബുകൈഃ
പ്രാചീനാമലകം, ബില്വം, പ്രിയംഗു, വടം, ഖദിരം, ഇംഗുടി, സപ്തപർണം, അശ്വത്തം, അഗസ്ത്യം, ജംബുകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
മധുകൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച ബഹുവാരൈഃ സതിന്ദുകൈഃ പലാശബദരൈര് നീപൈഃ സിദ്ധനിമ്ബശുഭാഞ്ജനൈഃ
മധുകം, കർണികാരം, അനേകം വാരകം, തിന്ദുകം, പലാശം, ബദരം, നീപം, സിദ്ധനിംബം, ശുഭമായ അഞ്ജനം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
വാരകൈഃ കോവിദാരൈശ് ച ഭല്ലാതാമലകൈസ് തഥാ ഇതി ഹിന്താലകാങ്കോലൈഃ കരഞ്ജൈഃ സവിഭീതകൈഃ
വാരകം, കോവിദാരം, ഭല്ലാതം, അമലകം, ഹിന്താലം, അങ്കോലം, കരഞ്ചം, വിഭീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സസര്ജമധുകാശ്മര്യൈഃ ശാല്മലീദേവദാരുഭിഃ ശാഖോഠകൈര് നിമ്ബവടൈഃ കുമ്ഭീകൌഷ്ഠഹരീതകൈഃ
സസർജം, മധുകം, ആശ്മരി, ശാല്മലി, ദേവദാരു, ശാഖോടകം, നിംബം, വടം, കുംബി, കൗഷ്ടം, ഹരീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഗുഗ്ഗുലൈശ് ചന്ദനൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥൈവാഗുരുപാടലൈഃ ജമ്ബീരകരുണൈര് വൃക്ഷൈസ് തിന്തിഡീരക്തചന്ദനൈഃ
ഗുഗ്ഗുലു, ചന്ദനം, അഗുരു, പാടല, ജംബീര, കരുണ, തിന്തിഡി, ചുവന്ന ചന്ദനം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം നാനാവിധൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥാന്യൈര് ബഹുപാദപൈഃ കല്പദ്രുമൈര് നിത്യഫലൈഃ സര്വര്തുകുസുമോത്കരൈഃ
ഇങ്ങനെ പലതരത്തിലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും അനേകം ചെടികളും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഫലം കായ്ക്കുന്ന കല്പവൃക്ഷങ്ങളും എല്ലാ കാലത്തും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
നാനാപക്ഷിരുതൈര് ദിവ്യൈര് മത്തകോകിലനാദിതൈഃ മയൂരവരസംഘുഷ്ടൈഃ ശുകസാരികസംകുലൈഃ
നാനാതരം ദൈവിക പക്ഷികൾ, മദംപൊങ്ങുന്ന കുയിലുകളുടെ ഗാനം, മനോഹരമായ മയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, ശുകൻ, സാരിക എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടു ആ പ്രദേശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഹാരീതൈര് ഭൃങ്ഗരാജൈശ് ച ചാതകൈര് ബഹുപുത്രകൈഃ ജീവംജീവകകാകോലൈഃ കലവിങ്കൈഃ കപോതകൈഃ
ഹാരീതം, ഭൃംഗരാജം, ചാതകം, ബഹുപുത്രം, ജീവഞ്ജീവം, കാക്കോലം, കലവിങ്കം, പ്രാവുകൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഖഗൈര് നാനാവിധൈശ് ചാന്യൈഃ ശ്രോത്രരമ്യൈര് മനോഹരൈഃ പുഷ്പിതാഗ്രേഷു വൃക്ഷേഷു കൂജദ്ഭിശ് ചാര്വധിഷ്ഠിതൈഃ
മറ്റു പലതരത്തിലുള്ള, ചെവിക്ക് ആഹ്ലാദം നൽകുന്ന, മനോഹരമായ പക്ഷികൾ പൂത്തുലഞ്ഞ വൃക്ഷശാഖകളിൽ ഇരുന്നു മധുരമായി പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
കേതകീവനഖണ്ഡൈശ് ച സദാ പുഷ്പധരൈഃ സിതൈഃ മല്ലികാകുന്ദകുസുമൈര് യൂഥികാതഗരൈസ് തഥാ
എപ്പോഴും വെള്ളപൂക്കൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കെതകിവനങ്ങൾ, മല്ലിക, കുന്ദപൂവ്, യൂതിക, തഗരം എന്നിവയുടെ പൂക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുടജൈര് ബാണപുഷ്പൈശ് ച അതിമുക്തൈഃ സകുബ്ജകൈഃ മാലതീകരവീരൈശ് ച തഥാ കദലകാഞ്ചനൈഃ
കുടജം, ബാണപൂവ്, അതിമുക്തം, കുബ്ജകം, മാലതി, കരവീരം, കനകവാഴ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
അന്യൈര് നാനാവിധൈഃ പുഷ്പൈഃ സുഗന്ധൈശ് ചാരുദര്ശനൈഃ വനോദ്യാനോപവനജൈര് നാനാവര്ണൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ
മറ്റു പലവിധത്തിലുള്ള സുഗന്ധവും മനോഹാരിതയും ഉള്ള പൂക്കൾ, കാടുകളിൽ, തോട്ടങ്ങളിൽ, ഉപവനങ്ങളിൽ വളർന്ന വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുടെയും സുഗന്ധങ്ങളുടെയും പൂക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിദ്യാധരഗണാകീര്ണൈഃ സിദ്ധചാരണസേവിതൈഃ ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷോഭിര് ഭൂതാപ്സരസകിംനരൈഃ
വിദ്യാധരരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞു, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിച്ച, ഗന്ധർവന്മാർ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസർ, ഭൂതങ്ങൾ, അപ്സരസ്സുകൾ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മുനിയക്ഷഗണാകീര്ണൈര് നാനാസത്ത്വനിഷേവിതൈഃ മൃഗൈഃ ശാഖാമൃഗൈഃ സിംഹൈര് വരാഹമഹിഷാകുലൈഃ
മുനിമാരും യക്ഷന്മാരും നിറഞ്ഞു, പലവിധ ജീവികളും അവിടെ വസിക്കുന്നു. മൃഗങ്ങൾ, കുരങ്ങുകൾ, സിംഹങ്ങൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, കാട്ടുമഹിഷികൾ എന്നിവയാൽ ആ സ്ഥലം സമൃദ്ധമാണ്.
തഥാന്യൈഃ കൃഷ്ണസാരാദ്യൈര് മൃഗൈഃ സര്വത്ര ശോഭിതൈഃ ശാര്ദൂലൈര് ദീപ്തമാതങ്ഗൈസ് തഥാന്യൈര് വനചാരിഭിഃ
അത് പോലെ കൃഷ്ണസാരങ്ങൾ പോലുള്ള മറ്റു മൃഗങ്ങൾ, കടുവകൾ, ഭാസുരമായ ആനകൾ, മറ്റു കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ എന്നിവയാൽ എല്ലായിടത്തും ആ ഭൂമി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവം നാനാവിധൈര് വൃക്ഷൈര് ഉദ്യാനൈര് നന്ദനോപമൈഃ ലതാഗുല്മവിതാനൈശ് ച വിവിധൈശ് ച ജലാശയൈഃ
അങ്ങനെ, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ, നന്ദനോദ്യാനത്തിനെപ്പോലുള്ള തോട്ടങ്ങൾ, വള്ളികളും ചെടികളും ചേർന്ന തണൽകുടങ്ങളും, പലതരം ജലാശയങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണൈഃ പദ്മിനീഖണ്ഡമണ്ഡിതൈഃ കാദമ്ബൈശ് ച പ്ലവൈര് ഹംസൈശ് ചക്രവാകോപശോഭിതൈഃ
ഹംസകളും കാരണ്ടവപ്പരുന്തുകളും കൂട്ടമായി, പദ്മിനികളായ തടാകങ്ങൾ, കാദംബപ്പക്ഷികൾ, മുങ്ങിപ്പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ, ഹംസകൾ, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.