കവയഃ കാവ്യകര്താരോ നാനാകാവ്യവിശാരദാഃ വിഷഘ്നാ ഗാരുഡാശ് ചൈവ നാനാരത്നപരീക്ഷകാഃ
കവികൾ, വിവിധ തരത്തിലുള്ള കവിതകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരും, വിഷം മാറ്റുന്ന ഗാരുഡവിദ്യയിൽ നിപുണരായവരും, പലവിധ രത്നങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നവരും,
വ്യോകാരാസ് താമ്രകാരാശ് ച കാംസ്യകാരാശ് ച രൂഠകാഃ കൌഷകാരാശ് ചിത്രകാരാഃ കുന്ദകാരാശ് ച പാവകാഃ
ഉരുക്കുകാർ, താമ്രശില്പികൾ, കഞ്ചുകാർ, പൊന്നുകാർ, പാറ്റുകാർ, ചിത്രകാരന്മാർ, കുഞ്ചരക്കാർ, തീയുമായി ജോലി ചെയ്യുന്നവരും,
ദണ്ഡകാരാശ് ചാസികാരാഃ സുരാധൂതോപജീവിനഃ മല്ലാ ദൂതാശ് ച കായസ്ഥാ യേ ചാന്യേ കര്മകാരിണഃ
കശേരുകാർ, വാളുണ്ടാക്കുന്നവർ, മദ്യം ഉണ്ടാക്കി ജീവിക്കുന്നവർ, മല്ലന്മാർ, ദൂതന്മാർ, എഴുത്തുകാരും മറ്റ് പലതരം ജോലികൾ ചെയ്യുന്നവരും,
തന്തുവായാ രൂപകാരാ വാര്തികാസ് തൈലപാഠകാഃ ലാവജീവാസ് തൈത്തിരികാ മൃഗപക്ഷ്യുപജീവിനഃ
നൂലുവയിക്കുന്നവർ, രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നവർ, കയ്യാറുകൾ, എണ്ണയിടുന്നവർ, പൊരിച്ച ധാന്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ, പക്ഷികളെ പിടിക്കുന്നവർ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും പിടിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും,
ഗജവൈദ്യാശ് ച വൈദ്യാശ് ച നരവൈദ്യാശ് ച യേ നരാഃ വൃക്ഷവൈദ്യാശ് ച ഗോവൈദ്യാ യേ ചാന്യേ ഛേദദാഹകാഃ
ആനകൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, വൈദ്യന്മാർ, മനുഷ്യരോഗങ്ങൾ നോക്കുന്നവർ, വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, പശുക്കൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരും മുറിച്ചും കത്തിച്ചും ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവരും,
ഏതേ നാഗരകാഃ സര്വേ യേ ചാന്യേ നാനുകീര്തിതാഃ അനുജഗ്മുസ് തു രാജാനം സമസ്തപുരവാസിനഃ
ഈ നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും, പേരെടുത്തിട്ടില്ലാത്തവരും, രാജാവിനെ പിന്തുടർന്നു—നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും.
യഥാ വ്രജന്തം പിതരം ഗ്രാമാന്തരം സമുത്സുകാഃ അനുയാന്തി യഥാ പുത്രാസ് തഥാ തം തേ ഽപി നാഗരാഃ
പിതാവ് മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആകാംക്ഷയോടെ മക്കൾ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, നഗരവാസികളും രാജാവിനെ അങ്ങനെ പിന്തുടർന്നു.
ഏവം സ നൃപതിഃ ശ്രീമാന് വൃതഃ സര്വൈര് മഹാജനൈഃ ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതൈര് ജഗാമ ച ശനൈഃ ശനൈഃ
അങ്ങനെ ആ മഹാരാജാവ്, എല്ലാ മഹാജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും pěടാളികളും കൂടെ, പതിയെ പതിയെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ഏവം ഗത്വാ സ നൃപതിര് ദക്ഷിണസ്യോദധേസ് തടമ് സര്വൈസ് തൈര് ദീര്ഘകാലേന ബലൈര് അനുഗതഃ പ്രഭുഃ
ഇങ്ങനെയെല്ലാം ചെയ്ത്, ആ രാജാവ്, ആ വലിയ സൈന്യങ്ങൾക്കൊപ്പം ദീർഘകാലം യാത്രചെയ്ത്, തെക്കേ സമുദ്രത്തീരത്ത് എത്തി.
ദദര്ശ സാഗരം രമ്യം നൃത്യന്തമ് ഇവ ച സ്ഥിതമ് അനേകശതസാഹസ്രൈര് ഊര്മിഭിശ് ച സമാകുലമ്
അവൻ മനോഹരമായ സമുദ്രം കണ്ടു, നൃത്തം ചെയ്യുന്നപോലെ നിലകൊണ്ടു, അനേകം ലക്ഷക്കണക്കിന് തിരകളാൽ നിറഞ്ഞു.
നാനാരത്നാലയം പൂര്ണം നാനാപ്രാണിസമാകുലമ് വീചീതരങ്ഗബഹുലം മഹാശ്ചര്യസമന്വിതമ്
പലതരം രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, അനേകം ജീവികൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, തിരകളും അലകളും വളരെ അധികം, വലിയ അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞു,
തീര്ഥരാജം മഹാശബ്ദമ് അപാരം സുഭയംകരമ് മേഘവൃന്ദപ്രതീകാശമ് അഗാധം മകരാലയമ്
തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായ, മഹാശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, അതിരില്ലാത്ത, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള, അഗാധമായ, മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രം,
മത്സ്യൈഃ കൂര്മൈശ് ച ശങ്ഖൈശ് ച ശുക്തികാനക്രശങ്കുഭിഃ ശിംശുമാരൈഃ കര്കടൈശ് ച വൃതം സര്പൈര് മഹാവിഷൈഃ
മത്സ്യങ്ങൾ, ആമകൾ, ശംഖുകൾ, ശുക്തികൾ, മുതലകൾ, മൂർച്ഛനകൾ, ശിംശുമാരങ്ങൾ, ഞണ്ടുകൾ, വലിയ വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു,
ലവണോദം ഹരേഃ സ്ഥാനം ശയനസ്യ നദീപതിമ് സര്വപാപഹരം പുണ്യം സര്വവാഞ്ഛാഫലപ്രദമ്
ഉപ്പ് നിറഞ്ഞ സമുദ്രം, ഹരിയുടെ വിശ്രമസ്ഥലം, നദികളുടെ രാജാവ്, എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ, പുണ്യമായ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവൻ,
അനേകാവര്തഗമ്ഭീരം ദാനവാനാം സമാശ്രയമ് അമൃതസ്യാരണിം ദിവ്യം ദേവയോനിമ് അപാം പതിമ്
അനേകം ചുഴലികൾകൊണ്ട് ആഴമുള്ള, ദാനവരുടെ അഭയസ്ഥാനം, അമൃതം ഉരുക്കിയ യന്ത്രം, ദൈവികമായ, ദേവന്മാരുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം, ജലങ്ങളുടെ രാജാവ്,
വിശിഷ്ടം സര്വഭൂതാനാം പ്രാണിനാം ജീവധാരണമ് സുപവിത്രം പവിത്രാണാം മങ്ഗലാനാം ച മങ്ഗലമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കിടയിൽ വിശിഷ്ടനായ, ജീവികൾക്ക് ജീവധാരയായ, ഏറ്റവും വിശുദ്ധനായ, ശുഭമായവയിൽ ഏറ്റവും ശുഭമായവൻ,
തീര്ഥാനാമ് ഉത്തമം തീര്ഥമ് അവ്യയം യാദസാം പതിമ് ചന്ദ്രവൃദ്ധിക്ഷയസ്യേവ യസ്യ മാനം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ, നശിക്കാത്ത, ജലജീവികളുടെ രാജാവ്, ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയും കുറയലുംപോലെ അളവ് നിർണയിച്ചവൻ,
അഭേദ്യം സര്വഭൂതാനാം ദേവാനാമ് അമൃതാലയമ് ഉത്പത്തിസ്ഥിതിസംഹാരഹേതുഭൂതം സനാതനമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും കടക്കാനാവാത്ത, ദേവന്മാർക്ക് അമൃതത്തിന്റെ വാസസ്ഥലം, ഉത്ഭവം, നിലനിൽപ്പ്, നാശം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണം, ശാശ്വതമായവൻ,
ഉപജീവ്യം ച സര്വേഷാം പുണ്യം നദനദീപതിമ് ദൃഷ്ട്വാ തം നൃപതിശ്രേഷ്ഠോ വിസ്മയം പരമം ഗതഃ
എല്ലാവർക്കും പുണ്യത്തിന്റെ ഉറവിടമായ നദികളുടെയും നദീതടങ്ങളുടെയും അധിപതിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ രാജാധിരാജൻ അതിശയത്താൽ നിറഞ്ഞു.
നിവാസമ് അകരോത് തത്ര വേലാമ് അസാദ്യ സാഗരീമ് പുണ്യേ മനോഹരേ ദേശേ സര്വഭൂമിഗുണൈര് യുതേ
സമുദ്രത്തോടു ചേർന്നുള്ള ആ പുണ്യവും മനോഹരവുമായ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ദേശത്ത് അവൻ താമസമുറപ്പിച്ചു.
വൃതം ശാലൈഃ കദമ്ബൈശ് ച പുംനാഗൈഃ സരലദ്രുമൈഃ പനസൈര് നാരികേലൈശ് ച ബകുലൈര് നാഗകേസരൈഃ
ആ പ്രദേശം ശാല, കടമ്പ, പുന്നാഗം, ചരളമരം, പ്ലാവ്, തേങ്ങ, ബകുലം, നാഗകേസരം എന്നിവയുടെ കാട്ടുകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
താലൈഃ പിപ്പലൈഃ ഖര്ജൂരൈര് നാരങ്ഗൈര് ബീജപൂരകൈഃ ശാലൈര് ആമ്രാതകൈര് ലോധ്രൈര് ബകുലൈര് ബഹുവാരകൈഃ
താളം, അരിപ്പ, ഈന്തപ്പന, നാരങ്ങ, ബീജപൂരം, ശാല, ആമ്രാതകം, ലോധ്രം, ബകുലം, അനേകം വാരകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കപിത്ഥൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച പാടലാശോകചമ്പകൈഃ ദാഡിമൈശ് ച തമാലൈശ് ച പാരിജാതൈസ് തഥാര്ജുനൈഃ
കപിത്തം, കർണികാരം, പാടല, അശോകം, ചമ്പകം, മാതളനാരകം, തമാലം, പാർിജാതം, അർജുനം എന്നിവയും അവിടെ വളർന്നിരുന്നു.
പ്രാചീനാമലകൈര് ബില്വൈഃ പ്രിയങ്ഗുവടഖാദിരൈഃ ഇങ്ഗുദീസപ്തപര്ണൈശ് ച അശ്വത്ഥാഗസ്ത്യജമ്ബുകൈഃ
പ്രാചീനാമലകം, ബില്വം, പ്രിയംഗു, വടം, ഖദിരം, ഇംഗുടി, സപ്തപർണം, അശ്വത്തം, അഗസ്ത്യം, ജംബുകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
മധുകൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച ബഹുവാരൈഃ സതിന്ദുകൈഃ പലാശബദരൈര് നീപൈഃ സിദ്ധനിമ്ബശുഭാഞ്ജനൈഃ
മധുകം, കർണികാരം, അനേകം വാരകം, തിന്ദുകം, പലാശം, ബദരം, നീപം, സിദ്ധനിംബം, ശുഭമായ അഞ്ജനം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
വാരകൈഃ കോവിദാരൈശ് ച ഭല്ലാതാമലകൈസ് തഥാ ഇതി ഹിന്താലകാങ്കോലൈഃ കരഞ്ജൈഃ സവിഭീതകൈഃ
വാരകം, കോവിദാരം, ഭല്ലാതം, അമലകം, ഹിന്താലം, അങ്കോലം, കരഞ്ചം, വിഭീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സസര്ജമധുകാശ്മര്യൈഃ ശാല്മലീദേവദാരുഭിഃ ശാഖോഠകൈര് നിമ്ബവടൈഃ കുമ്ഭീകൌഷ്ഠഹരീതകൈഃ
സസർജം, മധുകം, ആശ്മരി, ശാല്മലി, ദേവദാരു, ശാഖോടകം, നിംബം, വടം, കുംബി, കൗഷ്ടം, ഹരീതകം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഗുഗ്ഗുലൈശ് ചന്ദനൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥൈവാഗുരുപാടലൈഃ ജമ്ബീരകരുണൈര് വൃക്ഷൈസ് തിന്തിഡീരക്തചന്ദനൈഃ
ഗുഗ്ഗുലു, ചന്ദനം, അഗുരു, പാടല, ജംബീര, കരുണ, തിന്തിഡി, ചുവന്ന ചന്ദനം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം നാനാവിധൈര് വൃക്ഷൈസ് തഥാന്യൈര് ബഹുപാദപൈഃ കല്പദ്രുമൈര് നിത്യഫലൈഃ സര്വര്തുകുസുമോത്കരൈഃ
ഇങ്ങനെ പലതരത്തിലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും അനേകം ചെടികളും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഫലം കായ്ക്കുന്ന കല്പവൃക്ഷങ്ങളും എല്ലാ കാലത്തും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞവയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
നാനാപക്ഷിരുതൈര് ദിവ്യൈര് മത്തകോകിലനാദിതൈഃ മയൂരവരസംഘുഷ്ടൈഃ ശുകസാരികസംകുലൈഃ
നാനാതരം ദൈവിക പക്ഷികൾ, മദംപൊങ്ങുന്ന കുയിലുകളുടെ ഗാനം, മനോഹരമായ മയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, ശുകൻ, സാരിക എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടു ആ പ്രദേശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.