വനമാലാവൃതോരസ്കം പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണമ് ശ്രീവത്സോരഃസമായുക്തം മുകുടാങ്ഗദശോഭിതമ്
വനമാല കെട്ടിയ വക്ഷസ്സും, താമരയിലുപമമായ വലിയ കണ്ണുകളും, ശ്രീവത്സം അണിഞ്ഞ വക്ഷസ്സും, മുകുടവും കങ്കണവും കൊണ്ട് ഭാസ്വരമായവനും.
സ്വപുരാത് സ തു നിഷ്ക്രാന്ത ഉജ്ജയിന്യാഃ പ്രജാപതിഃ ബലേന മഹതാ യുക്തഃ സഭൃത്യഃ സപുരോഹിതഃ
അപ്പോൾ പ്രജാപതിയായ രാജാവ്, ഉജ്ജയിനി നഗരത്തിൽ നിന്ന്, വലിയ സൈന്യത്തോടും ഭൃത്യന്മാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടി പുറപ്പെട്ടു.
അനുജഗ്മുസ് തു തം സര്വേ രഥിനഃ ശസ്ത്രപാണയഃ രഥൈര് വിമാനസംകാശൈഃ പതാകാധ്വജസേവിതൈഃ
അയാളെല്ലാം ആയുധങ്ങള് കൈവശം വെച്ച രഥികര് ആകാശവിമാനങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള, പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളില് കയറി പിന്തുടര്ന്നു.
സാദിനശ് ച തഥാ സര്വേ പ്രാസതോമരപാണയഃ അശ്വൈഃ പവനസംകാശൈര് അനുജഗ്മുസ് തു തം നൃപമ്
അതുപോലെ തന്നെ, കുന്തവും ഗദയും പിടിച്ചിരുന്ന എല്ലാ കുതിരസേനയും കാറ്റുപോലെയുള്ള കുതിരകളില് കയറി ആ രാജാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
ഹിമവത്സംഭവൈര് മത്തൈര് വാരണൈഃ പര്വതോപമൈഃ ഈഷാദന്തൈഃ സദാ മത്തൈഃ പ്രചണ്ഡൈഃ ഷഷ്ടിഹായനൈഃ
ഹിമാലയത്തില് ജനിച്ച, മദം നിറഞ്ഞ, മലപോലെയുള്ള, അല്പം വളഞ്ഞ ദന്തങ്ങളുള്ള, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉഗ്രതയുള്ള അറുപതു വയസ്സായ ആനകളോടുകൂടി,
ഹേമകക്ഷൈഃ സപതാകൈര് ഘണ്ടാരവവിഭൂഷിതൈഃ അനുജഗ്മുശ് ച തം സര്വേ ഗജയുദ്ധവിശാരദാഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കവചം ധരിച്ച്, പതാകകളും മണികളുടെ ശബ്ദവും ഉള്ള ആനകളില് കയറിയ, ആനയുദ്ധത്തില് പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവരൊക്കെയും അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അസംഖ്യേയാശ് ച പാദാതാ ധനുഷ്പ്രാസാസിപാണയഃ ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരാ ദിവ്യഗന്ധാനുലേപനാഃ
അസംഖ്യമായ പാദസേന, വില്ലും കുന്തവും വാളും കൈവശം വെച്ച, ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച, ദിവ്യഗന്ധം പുരട്ടിയവരും,
അനുജഗ്മുശ് ച തം സര്വേ യുവാനോ മൃഷ്ടകുണ്ഡലാഃ സര്വാസ്ത്രകുശലാഃ ശൂരാഃ സദാ സംഗ്രാമലാലസാഃ
അവരൊക്കെയും, തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങള് ധരിച്ച യുവാക്കള്, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരന്മാര്, എപ്പോഴും യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ളവര്, അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അന്തഃപുരനിവാസിന്യഃ സ്ത്രിയഃ സര്വാഃ സ്വലംകൃതാഃ ബിമ്ബൌഷ്ഠചാരുദശനാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ
അന്തര്മഹലില് താമസിക്കുന്ന സ്ത്രീകള് എല്ലാവരും, പൂർണ്ണമായ അലങ്കാരങ്ങളോടെ, ബിംബഫലത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ചുവപ്പുനാവും മനോഹരമായ പല്ലുകളും, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചവരും,
ദിവ്യവസ്ത്രധരാഃ സര്വാ ദിവ്യമാല്യവിഭൂഷിതാഃ ദിവ്യഗന്ധാനുലിപ്താങ്ഗാഃ ശരച്ചന്ദ്രനിഭാനനാഃ
ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങള് ധരിച്ച, ദിവ്യപുഷ്പമാലകള് അണിഞ്ഞ, ദിവ്യഗന്ധം പുരട്ടിയ ശരീരവും ശരദ്കാലത്തിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖവും ഉള്ളവരും,
സുമധ്യമാശ് ചാരുവേഷാശ് ചാരുകര്ണാലകാഞ്ചിതാഃ താമ്ബൂലരഞ്ജിതമുഖാ രക്ഷിഭിശ് ച സുരക്ഷിതാഃ
സുന്ദരമായ നടുവും, ആകര്ഷകമായ വേഷവും, മനോഹരമായി ചുരുണ്ട മുടിയും, താമ്പൂലത്തിന്റെ ചുവപ്പ് നിറമുള്ള വായും, രക്ഷകര്ത്താക്കളാല് സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരുമായ സ്ത്രീകള്,
യാനൈര് ഉച്ചാവചൈഃ ശുഭ്രൈര് മണികാഞ്ചനഭൂഷിതൈഃ ഉപഗീയമാനാസ് താഃ സര്വാ ഗായനൈഃ സ്തുതിപാഠകൈഃ
ഉയരവും താഴ്വാരവുമുള്ള, മുത്തുകളും പൊന്നും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, വെളുത്ത വാഹനങ്ങളില് കയറി, ഗായകര് സ്തുതിപാഠകര് എന്നിവരുടെ സംഗീതത്തോടും കൂടെ അവര് യാത്ര ചെയ്തു.
വേഷ്ടിതാഃ ശസ്ത്രഹസ്തൈശ് ച പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണാഃ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാ അനുജഗ്മുശ് ച തം നൃപമ്
ആയുധങ്ങള് കൈവശമുള്ള രക്ഷകര്ത്താക്കളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട, താമരയിലുപമമായ നീണ്ട കണ്ണുകളുള്ള ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര് എന്നിവരും ആ രാജാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
വണിഗ്ഗ്രാമഗണാഃ സര്വേ നാനാപുരനിവാസിനഃ ധനൈ രത്നൈഃ സുവര്ണൈശ് ച സദാരാഃ സപരിച്ഛദാഃ
എല്ലാ വ്യാപാരി സംഘം, വിവിധ നഗരങ്ങളില് നിന്നുള്ളവര്, സ്വര്ണ്ണവും രത്നങ്ങളും ധനവും കൊണ്ടും, ഭാര്യകളും അനുചരരുമായും കൂടെ യാത്ര ചെയ്തു.
അസ്ത്രവിക്രയകാശ് ചൈവ താമ്ബൂലപണ്യജീവിനഃ തൃണവിക്രയകാശ് ചൈവ കാഷ്ഠവിക്രയകാരകാഃ
ആയുധങ്ങള് വില്ക്കുന്നവര്, താമ്പൂല് വില്ക്കുന്നവര്, പുല്ല് വില്ക്കുന്നവര്, മരം വില്ക്കുന്നവര് എന്നിവരും,
രങ്ഗോപജീവിനഃ സര്വേ മാംസവിക്രയിണസ് തഥാ തൈലവിക്രയകാശ് ചൈവ വസ്ത്രവിക്രയകാസ് തഥാ
നാടകം കളിച്ച് ഉപജീവനം ചെയ്യുന്നവര്, ഇറച്ചി വില്ക്കുന്നവര്, എണ്ണ വില്ക്കുന്നവര്, വസ്ത്രം വില്ക്കുന്നവര് എന്നിവരും,
ഫലവിക്രയിണശ് ചൈവ പത്ത്രവിക്രയിണസ് തഥാ തഥാ ജവസഹാരാശ് ച രജകാശ് ച സഹസ്രശഃ
പഴം വില്ക്കുന്നവര്, ഇല വില്ക്കുന്നവര്, ഭാരവാഹകര്, വൃത്തിക്കാർ ആയ ധോബികളും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളും,
ഗോപാലാ നാപിതാശ് ചൈവ തഥാന്യേ വസ്ത്രസൂചകാഃ മേഷപാലാശ് ചാജപാലാ മൃഗപാലാശ് ച ഹംസകാഃ
പശുപാലകര്, കഷ്ണര്, വസ്ത്രം തുന്നുന്നവര്, ആടുപാലകര്, ചെമ്മരിപാലകര്, മൃഗപാലകര്, ഹംസകളെ വളര്ത്തുന്നവര് എന്നിവരും,
ധാന്യവിക്രയിണശ് ചൈവ സക്തുവിക്രയിണശ് ച യേ ഗുഡവിക്രയികാശ് ചൈവ തഥാ ലവണജീവിനഃ
അന്നം വില്ക്കുന്നവര്, ചോറുപൊടി വില്ക്കുന്നവര്, ശര്ക്കര വില്ക്കുന്നവര്, ഉപ്പു വില്ക്കുന്നവര് എന്നിവരും,
ഗായനാ നര്തകാശ് ചൈവ തഥാ മങ്ഗലപാഠകാഃ ശൈലൂഷാഃ കഥകാശ് ചൈവ പുരാണാര്ഥവിശാരദാഃ
ഗായകര്, നര്ത്തകര്, മംഗളഗാനങ്ങള് പാടുന്നവര്, നടന്മാര്, കഥ പറയുന്നവര്, പുരാണങ്ങളുടെ അര്ത്ഥത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവര് എന്നിവരും.
കവയഃ കാവ്യകര്താരോ നാനാകാവ്യവിശാരദാഃ വിഷഘ്നാ ഗാരുഡാശ് ചൈവ നാനാരത്നപരീക്ഷകാഃ
കവികൾ, വിവിധ തരത്തിലുള്ള കവിതകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരും, വിഷം മാറ്റുന്ന ഗാരുഡവിദ്യയിൽ നിപുണരായവരും, പലവിധ രത്നങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നവരും,
വ്യോകാരാസ് താമ്രകാരാശ് ച കാംസ്യകാരാശ് ച രൂഠകാഃ കൌഷകാരാശ് ചിത്രകാരാഃ കുന്ദകാരാശ് ച പാവകാഃ
ഉരുക്കുകാർ, താമ്രശില്പികൾ, കഞ്ചുകാർ, പൊന്നുകാർ, പാറ്റുകാർ, ചിത്രകാരന്മാർ, കുഞ്ചരക്കാർ, തീയുമായി ജോലി ചെയ്യുന്നവരും,
ദണ്ഡകാരാശ് ചാസികാരാഃ സുരാധൂതോപജീവിനഃ മല്ലാ ദൂതാശ് ച കായസ്ഥാ യേ ചാന്യേ കര്മകാരിണഃ
കശേരുകാർ, വാളുണ്ടാക്കുന്നവർ, മദ്യം ഉണ്ടാക്കി ജീവിക്കുന്നവർ, മല്ലന്മാർ, ദൂതന്മാർ, എഴുത്തുകാരും മറ്റ് പലതരം ജോലികൾ ചെയ്യുന്നവരും,
തന്തുവായാ രൂപകാരാ വാര്തികാസ് തൈലപാഠകാഃ ലാവജീവാസ് തൈത്തിരികാ മൃഗപക്ഷ്യുപജീവിനഃ
നൂലുവയിക്കുന്നവർ, രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നവർ, കയ്യാറുകൾ, എണ്ണയിടുന്നവർ, പൊരിച്ച ധാന്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ, പക്ഷികളെ പിടിക്കുന്നവർ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും പിടിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും,
ഗജവൈദ്യാശ് ച വൈദ്യാശ് ച നരവൈദ്യാശ് ച യേ നരാഃ വൃക്ഷവൈദ്യാശ് ച ഗോവൈദ്യാ യേ ചാന്യേ ഛേദദാഹകാഃ
ആനകൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, വൈദ്യന്മാർ, മനുഷ്യരോഗങ്ങൾ നോക്കുന്നവർ, വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, പശുക്കൾക്ക് ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരും മുറിച്ചും കത്തിച്ചും ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവരും,
ഏതേ നാഗരകാഃ സര്വേ യേ ചാന്യേ നാനുകീര്തിതാഃ അനുജഗ്മുസ് തു രാജാനം സമസ്തപുരവാസിനഃ
ഈ നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും, പേരെടുത്തിട്ടില്ലാത്തവരും, രാജാവിനെ പിന്തുടർന്നു—നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും.
യഥാ വ്രജന്തം പിതരം ഗ്രാമാന്തരം സമുത്സുകാഃ അനുയാന്തി യഥാ പുത്രാസ് തഥാ തം തേ ഽപി നാഗരാഃ
പിതാവ് മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആകാംക്ഷയോടെ മക്കൾ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, നഗരവാസികളും രാജാവിനെ അങ്ങനെ പിന്തുടർന്നു.
ഏവം സ നൃപതിഃ ശ്രീമാന് വൃതഃ സര്വൈര് മഹാജനൈഃ ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതൈര് ജഗാമ ച ശനൈഃ ശനൈഃ
അങ്ങനെ ആ മഹാരാജാവ്, എല്ലാ മഹാജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും pěടാളികളും കൂടെ, പതിയെ പതിയെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ഏവം ഗത്വാ സ നൃപതിര് ദക്ഷിണസ്യോദധേസ് തടമ് സര്വൈസ് തൈര് ദീര്ഘകാലേന ബലൈര് അനുഗതഃ പ്രഭുഃ
ഇങ്ങനെയെല്ലാം ചെയ്ത്, ആ രാജാവ്, ആ വലിയ സൈന്യങ്ങൾക്കൊപ്പം ദീർഘകാലം യാത്രചെയ്ത്, തെക്കേ സമുദ്രത്തീരത്ത് എത്തി.
ദദര്ശ സാഗരം രമ്യം നൃത്യന്തമ് ഇവ ച സ്ഥിതമ് അനേകശതസാഹസ്രൈര് ഊര്മിഭിശ് ച സമാകുലമ്
അവൻ മനോഹരമായ സമുദ്രം കണ്ടു, നൃത്തം ചെയ്യുന്നപോലെ നിലകൊണ്ടു, അനേകം ലക്ഷക്കണക്കിന് തിരകളാൽ നിറഞ്ഞു.