ചതുര്വേദീ ഭവേദ് വിപ്രഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ യോഗം പാശുപതം പ്രാപ്യ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത്
അവൻ നാലു വേദങ്ങളിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനായി, പാശുപതയോഗം പ്രാപിച്ച്, പിന്നീട് മോക്ഷം നേടുന്നു.
ആസ്തേ തത്ര നദീ പുണ്യാ ശിപ്രാ നാമേതി വിശ്രുതാ തസ്യാം സ്നാതസ് തു വിധിവത് സംതര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ
അവിടെ ശിപ്രാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു പുണ്യനദി ഒഴുകുന്നു; അതിൽ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിമാനവരമ് ആസ്ഥിതഃ ഭുങ്ക്തേ ബഹുവിധാന് ഭോഗാന് സ്വര്ഗലോകേ നരോത്തമഃ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി, ഉത്തമമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, നരോത്തമൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ പലവിധ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
ആസ്തേ തത്രൈവ ഭഗവാന് ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ ഗോവിന്ദസ്വാമിനാമാസൌ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദോ ഹരിഃ
അവിടെതന്നെ ഭഗവാൻ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ, ജനാർദ്ദനൻ, ഗോവിന്ദൻ, സ്വാമി, ഭുക്തിയും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഹരി വസിക്കുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മുക്തിമ് ആപ്നോതി ത്രിസപ്തകുലസംയുതഃ വിമാനേനാര്കവര്ണേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
അവനെ കണ്ടാൽ, ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയോടൊപ്പം മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; സൂര്യപ്രഭയുള്ള, കിംകിണികളാൽ അലങ്കരിച്ച ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി പോകുന്നു.
സര്വകാമസമൃദ്ധേന കാമഗേനാസ്ഥിരേണ ച ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര് വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, ഗന്ധർവന്മാർ പാടുമ്പോൾ, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ അവൻ മഹത്വം നേടുന്നു.
ഭുങ്ക്തേ ച വിവിധാന് കാമാന് നിരാതങ്കോ ഗതജ്വരഃ ആഭൂതസംപ്ലവം യാവത് സുരൂപഃ സുഭഗഃ സുഖീ
അവൻ ഭയമോ ദുഃഖമോ ഇല്ലാതെ, സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനുമായ്, ലോകാന്തം വരെയും വിവിധ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
കാലേനാഗത്യ മതിമാന് ബ്രാഹ്മണഃ സ്യാന് മഹീതലേ പ്രവരേ യോഗിനാം ഗേഹേ വേദശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്
സമയമെത്തുമ്പോൾ, അവൻ ഭൂമിയിൽ ഉത്തമ യോഗികളുടെ വീട്ടിൽ ജനിച്ച്, വേദശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ അറിയുന്ന ബുദ്ധിമാൻ ബ്രാഹ്മണനാവുന്നു.
വൈഷ്ണവം യോഗമ് ആസ്ഥായ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത് വിക്രമസ്വാമിനാമാനം വിഷ്ണും തത്രൈവ ഭോ ദ്വിജാഃ
വൈഷ്ണവയോഗം സ്വീകരിച്ച്, പിന്നീട് മോക്ഷം നേടുന്നു; അവിടെ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, വിക്രമസ്വാമി എന്ന പേരിൽ വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നരോ വാ നാരീ വാ ഫലം പൂര്വോദിതം ലഭേത് അന്യേ ഽപി തത്ര തിഷ്ഠന്തി ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ
പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആയാലും, അവനെ കണ്ടാൽ മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഫലം ലഭിക്കും; അവിടെ ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് മറ്റു ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.
മാതരശ് ച മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വകാമഫലപ്രദാഃ ദൃഷ്ട്വാ താന് വിധിവദ് ഭക്ത്യാ സംപൂജ്യ പ്രണിപത്യ ച
മഹാമുനികളേ, എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്ന മാതാക്കളും അവിടെ ഉണ്ട്; അവരെ ഭക്തിയോടെ, വിധിപ്രകാരം കണ്ടു ആരാധിച്ച് വന്ദിച്ചാൽ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ നരോ യാതി ത്രിവിഷ്ടപമ് ഏവം സാ നഗരീ രമ്യാ രാജസിംഹേന പാലിതാ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി, ഒരുവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അങ്ങനെ ആ മനോഹരമായ നഗരം രാജസിംഹൻ ഭരിക്കുന്നു.
നിത്യോത്സവപ്രമുദിതാ യഥേന്ദ്രസ്യാമരാവതീ പുരാഷ്ടാദശസംയുക്താ സുവിസ്തീര്ണചതുഷ്പഥാ
എപ്പോഴും ഉത്സവങ്ങളാൽ സന്തോഷപൂർവമായ്, ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെ, പതിനെട്ട് നഗരവാതിലുകളും വിശാലമായ നാലുവഴികളും ഉള്ളത്.
ധനുര്ജ്യാഘോഷനിനദാ സിദ്ധസംഗമഭൂഷിതാ വിദ്യാവദ്ഗണഭൂയിഷ്ഠാ വേദനിര്ഘോഷനാദിതാ
വില്ലിന്റെ നാദം മുഴങ്ങുന്ന, സിദ്ധന്മാരുടെ സംഗമം അലങ്കരിച്ച, പണ്ഡിതരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞ, വേദങ്ങളുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന നഗരം.
ഇതിഹാസപുരാണാനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച കാവ്യാലാപകഥാശ് ചൈവ ശ്രൂയന്തേ ഽഹര്നിശം ദ്വിജാഃ
മഹാഭാരതം, പുരാണങ്ങൾ, വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ, കാവ്യകഥകൾ — ഇവയെല്ലാം, ദ്വിജന്മാരേ, രാവും പകലും കേൾക്കാറുണ്ട്.
ഏവം മയാ ഗുണാഢ്യാ സാ തദുയിനീ?? സമുദാഹൃതാ യസ്യാം രാജാഭവത് പൂര്വമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നോ മഹാമതിഃ
ഇങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ ദേശത്തെ ഞാൻ വിവരിച്ചു; അതിൽ മുമ്പ് മഹാമതിയായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു.
തസ്യാം സ നൃപതിഃ പൂര്വം കുര്വന് രാജ്യമ് അനുത്തമമ് പാലയാമ് ആസ മതിമാന് പ്രജാഃ പുത്രാന് ഇവൌരസാന്
ആ ദേശത്ത്, ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് ഒരിക്കൽ അതുല്യമായ രാജ്യം ഭരിക്കുകയും, തന്റെ പ്രജകളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
സത്യവാദീ മഹാപ്രാജ്ഞഃ ശൂരഃ സര്വഗുണാകരഃ മതിമാന് ധര്മസംപന്നഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
സത്യം പറയുന്നവൻ, മഹാപണ്ഡിതൻ, ധൈര്യശാലി, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവൻ, ബുദ്ധിമാൻ, ധർമ്മത്തിൽ സമ്പന്നൻ, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ — ഇങ്ങനെയായിരുന്നു അവൻ.
സത്യവാഞ് ശീലവാന് ദാന്തഃ ശ്രീമാന് പരപുരംജയഃ ആദിത്യ ഇവ തേജോഭീ രൂപൈര് ആശ്വിനയോര് ഇവ
സത്യവാദി, ശീലവാൻ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ഉള്ളവൻ, ഐശ്വര്യശാലി, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, അശ്വിനീദേവന്മാരെപ്പോലെ സുന്ദരൻ.
വര്ധമാനസുരാശ്ചര്യഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ ശാരദേന്ദുര് ഇവാഭാതി ലക്ഷണൈഃ സമലംകൃതഃ
ദിവസം ദിവസവും അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ വളരുന്നവൻ, ഇന്ദ്രനോട് തുല്യമായ വീര്യം, ശാരദ്പൗർണ്ണമീചന്ദ്രനെപ്പോലെ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ.
ആഹര്താ സര്വയജ്ഞാനാം ഹയമേധാദികൃത് തഥാ ദാനൈര് യജ്ഞൈസ് തപോഭിശ് ച തത്തുല്യോ നാസ്തി ഭൂപതിഃ
എല്ലാ യാഗങ്ങളും, അശ്വമേധയാഗം ഉൾപ്പെടെ, നിർവഹിച്ചവൻ; ദാനം, യാഗം, തപസ്സ് — ഇവയിൽ അവനോട് തുല്യനായ മറ്റൊരു രാജാവില്ല.
സുവര്ണമണിമുക്താനാം ഗജാശ്വാനാം ച ഭൂപതിഃ പ്രദദൌ വിപ്രമുഖ്യേഭ്യോ യാഗേ യാഗേ മഹാധനമ്
സുവർണ്ണം, മാണിക്യം, മുത്തുകൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ — ഇവയെല്ലാം മഹാബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഓരോ യാഗത്തിലും ധാരാളമായി ദാനം ചെയ്തവൻ.
ഹസ്ത്യശ്വരഥമുഖ്യാനാം കമ്ബലാജിനവാസസാമ് രത്നാനാം ധനധാന്യാനാമ് അന്തസ് തസ്യ ന വിദ്യതേ
ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ഉന്നതമായ കമ്പളി, മൃഗചർമ്മം, വസ്ത്രങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, ധനം, ധാന്യം — ഇവയിൽ അവന്റെ രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ പരിധിയൊന്നുമില്ലായിരുന്നു.
ഏവം സര്വധനൈര് യുക്തോ ഗുണൈഃ സര്വൈര് അലംകൃതഃ സര്വകാമസമൃദ്ധാത്മാ കുര്വന് രാജ്യമ് അകണ്ടകമ്
ഇങ്ങനെ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയവൻ, തന്റെ രാജ്യം യാതൊരു കഷ്ടതയും ഇല്ലാതെ ഭരിച്ചു.
തസ്യേയം മതിര് ഉത്പന്നാ സര്വയോഗേശ്വരം ഹരിമ് കഥമ് ആരാധയിഷ്യാമി ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം പ്രഭുമ്
അവനിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: 'എങ്ങനെ ഞാൻ എല്ലാ യോഗേശ്വരനായ ഹരിയെ, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന പ്രഭുവിനെ, ആരാധിക്കാം?'
വിചാര്യ സര്വശാസ്ത്രാണി തന്ത്രാണ്യ് ആഗമവിസ്തരമ് ഇതിഹാസപുരാണാനി വേദാങ്ഗാനി ച സര്വശഃ
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും, തന്ത്രങ്ങളും, ആഗമങ്ങളുടെ വിശാലതയും, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വേദാംഗങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം അവൻ ആലോചിച്ചു.
ധര്മശാസ്ത്രാണി സര്വാണി നിയമാന് ഋഷിഭാഷിതാന് വേദാങ്ഗാനി ച ശാസ്ത്രാണി വിദ്യാസ്ഥാനാനി യാനി ച
ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ, ഋഷിമാർ പറഞ്ഞ നിയമങ്ങൾ, വേദാംഗങ്ങൾ, വിദ്യാസ്ഥാനങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും അവൻ പരിശോധിച്ചു.
ഗുരും സംസേവ്യ യത്നേന ബ്രാഹ്മണാന് വേദപാരഗാന് ആധായ പരമാം കാഷ്ഠാം കൃതകൃത്യോ ഽഭവത് തദാ
ഗുരുവിനെ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചു, വേദപാരായണരായ മഹാബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, പരമാവധി ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ച്, അവൻ ജീവിതം സഫലമാക്കി.
സംപ്രാപ്യ പരമം തത്ത്വം വാസുദേവാഖ്യമ് അവ്യയമ് ഭ്രാന്തിജ്ഞാനാദ് അതീതസ് തു മുമുക്ഷുഃ സംയതേന്ദ്രിയഃ
വാസുദേവം എന്ന അവിനാശിയായ പരമതത്ത്വം സാക്ഷാൽക്കരിച്ച്, ഭ്രമയും അജ്ഞാനവും വിട്ട്, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ഉള്ളവനും ആയി.
കഥമ് ആരാധയിഷ്യാമി ദേവദേവം സനാതനമ് പീതവസ്ത്രം ചതുര്ബാഹും ശങ്ഖചക്രഗദാധരമ്
എങ്ങനെ ഞാൻ ശാശ്വതനായ ദേവദേവനെയും, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച, നാലു കൈകളും ശംഖം, ചക്രം, ഗദയും ഉള്ളവനെയും, ആരാധിക്കാം?