സാ ലോകാന് ബ്രഹ്മലോകാദീന് ഗത്വാ വൈണ്യഭയാത് തദാ പ്രദദര്ശാഗ്രതോ വൈണ്യം പ്രഗൃഹീതശരാസനമ്
വേണപുത്രനോടുള്ള ഭയത്തിൽ, അവൾ ബ്രഹ്മലോകം ഉൾപ്പെടെ എല്ലായിടത്തും ഓടി; എവിടെയും വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച വേണപുത്രനെ അവൾ മുന്നിൽ കണ്ടു.
ജ്വലദ്ഭിര് നിശിതൈര് ബാണൈര് ദീപ്തതേജസമ് അന്തതഃ മഹായോഗം മഹാത്മാനം ദുര്ധര്ഷമ് അമരൈര് അപി
ദഹിക്കുന്നതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ അമ്പുകൾ കൈവശം വച്ചതും, പ്രകാശം പകർന്നതുമായ മഹാത്മാവായ മഹായോഗിയെ, അമരന്മാർക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെ അവൾ എല്ലായിടത്തും കണ്ടു.
അലഭന്തീ തു സാ ത്രാണം വൈണ്യമ് ഏവാന്വപദ്യത കൃതാഞ്ജലിപുടാ ഭൂത്വാ പൂജ്യാ ലോകൈസ് ത്രിഭിസ് തദാ
ഒന്നും രക്ഷയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവൾ വേണപുത്രനോടു തിരിച്ചു വന്നു, കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു; അപ്പോൾ അവളെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ആദരിച്ചു.
ഉവാച വൈണ്യം നാധര്മം സ്ത്രീവധേ പരിപശ്യസി കഥം ധാരയിതാ ചാസി പ്രജാ രാജന് വിനാ മയാ
അവൾ വേണപുത്രനോടു പറഞ്ഞു: 'സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നതിൽ നീ അധർമ്മം കാണുന്നില്ലേ? രാജാവേ, എങ്ങനെ നീ എന്നില്ലാതെ ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കും?'
മയി ലോകാഃ സ്ഥിതാ രാജന് മയേദം ധാര്യതേ ജഗത് മദ്വിനാശേ വിനശ്യേയുഃ പ്രജാഃ പാര്ഥിവ വിദ്ധി തത്
'രാജാവേ, ലോകങ്ങൾ എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ ജഗത് എന്നാൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഞാൻ നശിച്ചാൽ, ജനങ്ങളും നശിക്കും എന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.'
ന മാമ് അര്ഹസി ഹന്തും വൈ ശ്രേയശ് ചേത് ത്വം ചികീര്ഷസി പ്രജാനാം പൃഥിവീപാല ശൃണു ചേദം വചോ മമ
'നീ എന്നെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം.'
ഉപായതഃ സമാരബ്ധാഃ സര്വേ സിധ്യന്ത്യ് ഉപക്രമാഃ ഉപായം പശ്യ യേന ത്വം ധാരയേഥാഃ പ്രജാമ് ഇമാമ്
'ശരിയായ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചാൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിജയിക്കും; ഈ ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ നീ എന്തെങ്കിലും മാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തണം.'
ഹത്വാപി മാം ന ശക്തസ് ത്വം പ്രജാനാം പോഷണേ നൃപ അനുകൂലാ ഭവിഷ്യാമി യച്ഛ കോപം മഹാമതേ
'നീ എന്നെ കൊല്ലുമ്പോഴും, രാജാവേ, ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഞാൻ നിന്നോട് അനുകൂലമാകും; മഹാമനസ്ക്കനേ, ദയവായി കോപം വിട്ടുകളയണം.'
അവധ്യാം ച സ്ത്രിയം പ്രാഹുസ് തിര്യഗ്യോനിഗതേഷ്വ് അപി യദ്യ് ഏവം പൃഥിവീപാല ന ധര്മം ത്യക്തുമ് അര്ഹസി
'സ്ത്രീയെ കൊല്ലരുതെന്ന്, മൃഗങ്ങളിൽ പോലും, പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നീ ധർമ്മം വിട്ടുകളയരുത്.'
ഏവം ബഹുവിധം വാക്യം ശ്രുത്വാ രാജാ മഹാമനാഃ കോപം നിഗൃഹ്യ ധര്മാത്മാ വസുധാമ് ഇദമ് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പലവിധ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവു, മഹാമനസ്സ്, കോപം നിയന്ത്രിച്ച്, ധാർമ്മികനായവൻ ഭൂമിയോട് പറഞ്ഞു.
ഏകസ്യാര്ഥേ തു യോ ഹന്യാദ് ആത്മനോ വാ പരസ്യ വാ ബഹൂന് വാ പ്രാണിനോ ഽനന്തം ഭവേത് തസ്യേഹ പാതകമ്
'ഒരാളുടെ കാരണത്താലോ, സ്വയം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളോ, അല്ലെങ്കിൽ പല ജീവികളോ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അതിന് അനന്തമായ പാപം ഉണ്ടാകും.'
സുഖമ് ഏധന്തി ബഹവോ യസ്മിംസ് തു നിഹതേ ഽശുഭേ തസ്മിന് ഹതേ നാസ്തി ഭദ്രേ പാതകം ചോപപാതകമ്
'ഒരുവൻ ദുഷ്ടനായി കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, പലർക്കും സുഖം ലഭിച്ചാൽ, ആ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപമോ ചെറിയ തെറ്റോ ഉണ്ടാകില്ല.'
സോ ഽഹം പ്രജാനിമിത്തം ത്വാം ഹനിഷ്യാമി വസുംധരേ യദി മേ വചനാന് നാദ്യ കരിഷ്യസി ജഗദ്ധിതമ്
'അതിനാൽ, ജനങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ, ഭൂമിയേ, നീ ഇന്നുതന്നെ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ലോകക്ഷേമം ചെയ്യില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.'
ത്വാം നിഹത്യാദ്യ ബാണേന മച്ഛാസനപരാങ്മുഖീമ് ആത്മാനം പ്രഥയിത്വാഹം പ്രജാ ധാരയിതാ സ്വയമ്
'ഇന്ന് വില്ലിന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് നിന്നെ, എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിക്കുന്നവളെ, ഞാൻ കൊല്ലും; പിന്നെ ഞാൻ തന്നെ എന്റെ പേര് പ്രശസ്തമാക്കി ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കും.'
സാ ത്വം ശാസനമ് ആസ്ഥായ മമ ധര്മഭൃതാം വരേ സംജീവയ പ്രജാഃ സര്വാഃ സമര്ഥാ ഹ്യ് അസി ധാരണേ
എനിക്കു ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവളേ, എന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് നീ എല്ലാ ജീവികളെയും വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണം. അവരെ നിലനിർത്താൻ നീക്ക് കഴിവുണ്ട്.
ദുഹിതൃത്വം ച മേ ഗച്ഛ തത ഏനമ് അഹം ശരമ് നിയച്ഛേയം ത്വദ്വധാര്ഥമ് ഉദ്യന്തം ഘോരദര്ശനമ്
നീ എന്റെ മകളായി മാറണം. അപ്പോൾ നിന്നെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് ഉയർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ഭയങ്കരമായ അസ്ത്രം ഞാൻ പിൻവലിക്കും.
സര്വമ് ഏതദ് അഹം വീര വിധാസ്യാമി ന സംശയഃ വത്സം തു മമ സംപശ്യ ക്ഷരേയം യേന വത്സലാ
വീരനേ, ഇതൊക്കെയും ഞാൻ നിർവഹിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ കിടാവിനെ നോക്കൂ, അവനുവേണ്ടി ഞാൻ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാം.
സമാം ച കുരു സര്വത്ര മാം ത്വം ധര്മഭൃതാം വര യഥാ വിസ്യന്ദമാനം മേ ക്ഷീരം സര്വത്ര ഭാവയേത്
ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവളേ, എന്നെ എല്ലായിടത്തും സമമായി ആക്കണം, അങ്ങനെ എന്റെ പാൽ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകി നിറയണം.
തത ഉത്സാരയാമ് ആസ ശൈലാഞ് ശതസഹസ്രശഃ ധനുഷ്കോട്യാ തദാ വൈണ്യസ് തേന ശൈലാ വിവര്ധിതാഃ
അപ്പോൾ വൈണ്യൻ തന്റെ വില്ലിന്റെ അറ്റം കൊണ്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് പർവതങ്ങളെ തള്ളിപ്പൊക്കുകയും, അവൻ കാരണം ആ പർവതങ്ങൾ വളരുകയും ചെയ്തു.
നഹി പൂര്വവിസര്ഗേ വൈ വിഷമേ പൃഥിവീതലേ സംവിഭാഗഃ പുരാണാം വാ ഗ്രാമാണാം വാഭവത് തദാ
മുന്കാല സൃഷ്ടിയിൽ, ഭൂമിയുടെ അശമമായ ഉപരിതലത്തിൽ, പഴയ ദേശങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിഭജനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന സസ്യാനി ന ഗോരക്ഷ്യം ന കൃഷിര് ന വണിക്പഥഃ നൈവ സത്യാനൃതം ചാസീന് ന ലോഭോ ന ച മത്സരഃ
അപ്പോൾ വിളകളും പശുപാലനവും കൃഷിയും വ്യാപാരമാർഗ്ഗങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സത്യമോ അസത്യമോ, ലാഭമോ അസൂയയോ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ തസ്മിന് സാംപ്രതം സമുപസ്ഥിതേ വൈണ്യാത് പ്രഭൃതി വൈ വിപ്രാഃ സര്വസ്യൈതസ്യ സംഭവഃ
വൈവസ്വതന്റെ കാലഘട്ടം എത്തുമ്പോൾ, വൈണ്യൻ മുതൽ ഈ എല്ലാം ഉത്ഭവം ആരംഭിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
യത്ര യത്ര സമം ത്വ് അസ്യാ ഭൂമേര് ആസീത് തദാ ദ്വിജാഃ തത്ര തത്ര പ്രജാഃ സര്വാ നിവാസം സമരോചയന്
ഭൂമിയിൽ എവിടെയായാലും സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നിടങ്ങളിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, അവിടെയൊക്കെയാണ് എല്ലാ ജീവികളും വാസം തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
ആഹാരഃ ഫലമൂലാനി പ്രജാനാമ് അഭവത് തദാ കൃച്ഛ്രേണ മഹതാ യുക്ത ഇത്യ് ഏവമ് അനുശുശ്രുമ
അപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ ആഹാരം പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ആയിരുന്നു. അതു വലിയ കഷ്ടതയോടെ മാത്രമേ ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സ കല്പയിത്വാ വത്സം തു മനും സ്വായംഭുവം പ്രഭുമ് സ്വപാണൌ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ദുദോഹ പൃഥിവീം തതഃ
അപ്പോൾ, സ്വായംഭുവൻ എന്ന മനുവിനെ കിടാവാക്കി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റി.
സസ്യജാതാനി സര്വാണി പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന് തേനാന്നേന പ്രജാഃ സര്വാ വര്തന്തേ ഽദ്യാപി സര്വശഃ
വൈണ്യൻ ആയ പൃഥു എല്ലാ വിളകളും ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു. ആ ആഹാരത്താൽ എല്ലാ ജീവികളും ഇന്നും മുഴുവനായി ജീവിക്കുന്നു.
ഋഷയശ് ച തദാ ദേവാഃ പിതരോ ഽഥ സരീസൃപാഃ ദൈത്യാ യക്ഷാഃ പുണ്യജനാ ഗന്ധര്വാഃ പര്വതാ നഗാഃ
അപ്പോൾ, ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, ദാനവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പുണ്യശീലികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, പർവതങ്ങൾ, മരങ്ങൾ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ പുരാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ദുദുഹുര് ധരണീം കില ക്ഷീരം വത്സശ് ച പാത്രം ച തേഷാം ദോഗ്ധാ പൃഥക് പൃഥക്
ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവർ ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റിയിരുന്നു. അവർക്കു ഓരോരുത്തർക്കും കിടാവും പാത്രവും വേറെയായിരുന്നു; പാൽകയറ്റുന്നവരും വേറെയായിരുന്നു.
ഋഷീണാമ് അഭവത് സോമോ വത്സോ ദോഗ്ധാ ബൃഹസ്പതിഃ ക്ഷീരം തേഷാം തപോ ബ്രഹ്മ പാത്രം ഛന്ദാംസി ഭോ ദ്വിജാഃ
ഋഷിമാർക്കു ചന്ദ്രൻ കിടാവായിരുന്നു, ബൃഹസ്പതി പാൽകയറ്റുന്നവൻ. അവരുടെ പാൽ തപസ്സും ബ്രഹ്മവും ആയിരുന്നു; പാത്രം വേദങ്ങൾ.
ദേവാനാം കാഞ്ചനം പാത്രം വത്സസ് തേഷാം ശതക്രതുഃ ക്ഷീരമ് ഓജസ്കരം ചൈവ ദോഗ്ധാ ച ഭഗവാന് രവിഃ
ദേവന്മാർക്കു പൊന്നാണ് പാത്രം, ഇന്ദ്രൻ കിടാവായിരുന്നു, അവരുടെ പാൽ ശക്തിയായിരുന്നു; പാൽകയറ്റുന്നവൻ ഭഗവാൻ സൂര്യൻ.