വിവിധൈഃ പാദപൈഃ പുണ്യൈര് ഉദ്യാനൈര് വിവിധൈസ് തഥാ ജലസ്ഥലചരൈശ് ചൈവ വിഹഗൈശ് ചാര്വധിഷ്ഠിതൈഃ
പലതരം പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളും, വിവിധ തോട്ടങ്ങളും, ജലത്തിലും കരയിലും വസിക്കുന്ന പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.
ദേവതായതനൈര് ദിവ്യൈഃ ശോഭിതാ സാ മഹാപുരീ തത്രാസ്തേ ഭഗവാന് ദേവസ് ത്രിപുരാരിസ് ത്രിലോചനഃ
ദൈവങ്ങളുടെ ദിവ്യമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ മഹാപുരി ഭംഗിയാർന്നതാണ്; അവിടെ ഭഗവാൻ, ത്രിപുരാസുരനെ ജയിച്ച, മൂന്നു കണ്ണുള്ള ശിവൻ വസിക്കുന്നു.
മഹാകാലേതി വിഖ്യാതഃ സര്വകാമപ്രദഃ ശിവഃ ശിവകുണ്ഡേ നരഃ സ്നാത്വാ വിധിവത് പാപനാശനേ
മഹാകാലൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന ശിവൻ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ശിവകുണ്ടത്തിൽ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്താൽ,
ദേവാന് പിതൄന് ഋഷീംശ് ചൈവ സംതര്പ്യ വിധിവദ് ബുധഃ ഗത്വാ ശിവാലയം പശ്ചാത് കൃത്വാ തം ത്രിഃ പ്രദക്ഷിണമ്
ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ഋഷിമാരെയും യഥാവിധി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ചെന്ന ശേഷം, ആ ക്ഷേത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
പ്രവിശ്യ സംയതോ ഭൂത്വാ ധൌതവാസാ ജിതേന്ദ്രിയഃ സ്നാനൈഃ പുഷ്പൈസ് തഥാ ഗന്ധൈര് ധൂപൈര് ദീപൈശ് ച ഭക്തിതഃ
അകത്തു കടന്ന്, ആത്മസംയമനം പാലിച്ച്, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, സ്നാനം, പൂക്കൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
നൈവേദ്യൈര് ഉപഹാരൈശ് ച ഗീതവാദ്യൈഃ പ്രദക്ഷിണൈഃ ദണ്ഡവത്പ്രണിപാതൈശ് ച നൃത്യൈഃ സ്തോത്രൈശ് ച ശംകരമ്
നൈവേദ്യം, ഉപഹാരം, ഗാനങ്ങൾ, വാദ്യങ്ങൾ, പ്രദക്ഷിണം, ദണ്ഡവത് നമസ്കാരം, നൃത്തം, സ്തോത്രം എന്നിവകൊണ്ട് ശങ്കരനെ ആരാധിക്കണം.
സംപൂജ്യ വിധിവദ് ഭക്ത്യാ മഹാകാലം സകൃച് ഛിവമ് അശ്വമേധസഹസ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ
ശിവനായ മഹാകാലനെ ഭക്തിയോടും ശുദ്ധമായ രീതിയിലും ഒരിക്കൽ പോലും ആരാധിച്ചാൽ, ഒരുവൻക്ക് ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
പാപൈഃ സര്വൈര് വിനിര്മുക്തോ വിമാനൈഃ സാര്വകാമികൈഃ ആരുഹ്യ ത്രിദിവം യാതി യത്ര ശംഭോര് നികേതനമ്
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായ്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ കയറി, ശംഭുവിന്റെ വാസസ്ഥലമായ മൂന്നാമത്തെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് അവൻ എത്തുന്നു.
ദിവ്യരൂപധരഃ ശ്രീമാന് ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ ഭുങ്ക്തേ തത്ര വരാന് ഭോഗാന് യാവദ് ആഭൂതസംപ്ലവമ്
ദിവ്യരൂപം ധരിച്ച്, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, അവിടെ അവൻ ലോകാന്തം വരെയും അത്യുത്തമമായ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
ശിവലോകേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ ജരാമരണവര്ജിതഃ പുണ്യക്ഷയാദ് ഇഹായാതഃ പ്രവരേ ബ്രാഹ്മണേ കുലേ
ശിവലോകത്തിൽ, ഹേ മഹാമുനികളേ, അവൻ വയസ്സും മരണവും ഇല്ലാതെ വസിക്കുന്നു; പുണ്യം തീർന്നാൽ, ഭൂമിയിൽ ഉന്നത ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
ചതുര്വേദീ ഭവേദ് വിപ്രഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ യോഗം പാശുപതം പ്രാപ്യ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത്
അവൻ നാലു വേദങ്ങളിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനായി, പാശുപതയോഗം പ്രാപിച്ച്, പിന്നീട് മോക്ഷം നേടുന്നു.
ആസ്തേ തത്ര നദീ പുണ്യാ ശിപ്രാ നാമേതി വിശ്രുതാ തസ്യാം സ്നാതസ് തു വിധിവത് സംതര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ
അവിടെ ശിപ്രാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു പുണ്യനദി ഒഴുകുന്നു; അതിൽ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിമാനവരമ് ആസ്ഥിതഃ ഭുങ്ക്തേ ബഹുവിധാന് ഭോഗാന് സ്വര്ഗലോകേ നരോത്തമഃ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി, ഉത്തമമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, നരോത്തമൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ പലവിധ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
ആസ്തേ തത്രൈവ ഭഗവാന് ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ ഗോവിന്ദസ്വാമിനാമാസൌ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദോ ഹരിഃ
അവിടെതന്നെ ഭഗവാൻ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ, ജനാർദ്ദനൻ, ഗോവിന്ദൻ, സ്വാമി, ഭുക്തിയും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഹരി വസിക്കുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മുക്തിമ് ആപ്നോതി ത്രിസപ്തകുലസംയുതഃ വിമാനേനാര്കവര്ണേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
അവനെ കണ്ടാൽ, ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയോടൊപ്പം മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; സൂര്യപ്രഭയുള്ള, കിംകിണികളാൽ അലങ്കരിച്ച ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി പോകുന്നു.
സര്വകാമസമൃദ്ധേന കാമഗേനാസ്ഥിരേണ ച ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര് വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, ഗന്ധർവന്മാർ പാടുമ്പോൾ, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ അവൻ മഹത്വം നേടുന്നു.
ഭുങ്ക്തേ ച വിവിധാന് കാമാന് നിരാതങ്കോ ഗതജ്വരഃ ആഭൂതസംപ്ലവം യാവത് സുരൂപഃ സുഭഗഃ സുഖീ
അവൻ ഭയമോ ദുഃഖമോ ഇല്ലാതെ, സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനുമായ്, ലോകാന്തം വരെയും വിവിധ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
കാലേനാഗത്യ മതിമാന് ബ്രാഹ്മണഃ സ്യാന് മഹീതലേ പ്രവരേ യോഗിനാം ഗേഹേ വേദശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്
സമയമെത്തുമ്പോൾ, അവൻ ഭൂമിയിൽ ഉത്തമ യോഗികളുടെ വീട്ടിൽ ജനിച്ച്, വേദശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ അറിയുന്ന ബുദ്ധിമാൻ ബ്രാഹ്മണനാവുന്നു.
വൈഷ്ണവം യോഗമ് ആസ്ഥായ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത് വിക്രമസ്വാമിനാമാനം വിഷ്ണും തത്രൈവ ഭോ ദ്വിജാഃ
വൈഷ്ണവയോഗം സ്വീകരിച്ച്, പിന്നീട് മോക്ഷം നേടുന്നു; അവിടെ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, വിക്രമസ്വാമി എന്ന പേരിൽ വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നരോ വാ നാരീ വാ ഫലം പൂര്വോദിതം ലഭേത് അന്യേ ഽപി തത്ര തിഷ്ഠന്തി ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ
പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആയാലും, അവനെ കണ്ടാൽ മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഫലം ലഭിക്കും; അവിടെ ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് മറ്റു ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.
മാതരശ് ച മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വകാമഫലപ്രദാഃ ദൃഷ്ട്വാ താന് വിധിവദ് ഭക്ത്യാ സംപൂജ്യ പ്രണിപത്യ ച
മഹാമുനികളേ, എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്ന മാതാക്കളും അവിടെ ഉണ്ട്; അവരെ ഭക്തിയോടെ, വിധിപ്രകാരം കണ്ടു ആരാധിച്ച് വന്ദിച്ചാൽ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ നരോ യാതി ത്രിവിഷ്ടപമ് ഏവം സാ നഗരീ രമ്യാ രാജസിംഹേന പാലിതാ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി, ഒരുവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അങ്ങനെ ആ മനോഹരമായ നഗരം രാജസിംഹൻ ഭരിക്കുന്നു.
നിത്യോത്സവപ്രമുദിതാ യഥേന്ദ്രസ്യാമരാവതീ പുരാഷ്ടാദശസംയുക്താ സുവിസ്തീര്ണചതുഷ്പഥാ
എപ്പോഴും ഉത്സവങ്ങളാൽ സന്തോഷപൂർവമായ്, ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെ, പതിനെട്ട് നഗരവാതിലുകളും വിശാലമായ നാലുവഴികളും ഉള്ളത്.
ധനുര്ജ്യാഘോഷനിനദാ സിദ്ധസംഗമഭൂഷിതാ വിദ്യാവദ്ഗണഭൂയിഷ്ഠാ വേദനിര്ഘോഷനാദിതാ
വില്ലിന്റെ നാദം മുഴങ്ങുന്ന, സിദ്ധന്മാരുടെ സംഗമം അലങ്കരിച്ച, പണ്ഡിതരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞ, വേദങ്ങളുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന നഗരം.
ഇതിഹാസപുരാണാനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച കാവ്യാലാപകഥാശ് ചൈവ ശ്രൂയന്തേ ഽഹര്നിശം ദ്വിജാഃ
മഹാഭാരതം, പുരാണങ്ങൾ, വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ, കാവ്യകഥകൾ — ഇവയെല്ലാം, ദ്വിജന്മാരേ, രാവും പകലും കേൾക്കാറുണ്ട്.
ഏവം മയാ ഗുണാഢ്യാ സാ തദുയിനീ?? സമുദാഹൃതാ യസ്യാം രാജാഭവത് പൂര്വമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നോ മഹാമതിഃ
ഇങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ ദേശത്തെ ഞാൻ വിവരിച്ചു; അതിൽ മുമ്പ് മഹാമതിയായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു.
തസ്യാം സ നൃപതിഃ പൂര്വം കുര്വന് രാജ്യമ് അനുത്തമമ് പാലയാമ് ആസ മതിമാന് പ്രജാഃ പുത്രാന് ഇവൌരസാന്
ആ ദേശത്ത്, ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് ഒരിക്കൽ അതുല്യമായ രാജ്യം ഭരിക്കുകയും, തന്റെ പ്രജകളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
സത്യവാദീ മഹാപ്രാജ്ഞഃ ശൂരഃ സര്വഗുണാകരഃ മതിമാന് ധര്മസംപന്നഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
സത്യം പറയുന്നവൻ, മഹാപണ്ഡിതൻ, ധൈര്യശാലി, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവൻ, ബുദ്ധിമാൻ, ധർമ്മത്തിൽ സമ്പന്നൻ, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ — ഇങ്ങനെയായിരുന്നു അവൻ.
സത്യവാഞ് ശീലവാന് ദാന്തഃ ശ്രീമാന് പരപുരംജയഃ ആദിത്യ ഇവ തേജോഭീ രൂപൈര് ആശ്വിനയോര് ഇവ
സത്യവാദി, ശീലവാൻ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ഉള്ളവൻ, ഐശ്വര്യശാലി, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, അശ്വിനീദേവന്മാരെപ്പോലെ സുന്ദരൻ.
വര്ധമാനസുരാശ്ചര്യഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ ശാരദേന്ദുര് ഇവാഭാതി ലക്ഷണൈഃ സമലംകൃതഃ
ദിവസം ദിവസവും അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ വളരുന്നവൻ, ഇന്ദ്രനോട് തുല്യമായ വീര്യം, ശാരദ്പൗർണ്ണമീചന്ദ്രനെപ്പോലെ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ.