അവന്തീ നാമ നഗരീ മാലവേ ഭുവി വിശ്രുതാ ബഭൂവ തസ്യ നൃപതേഃ പൃഥിവീ കകുദോപമാ
മാലവദേശത്ത് അവന്തി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിന്റെ രാജാവ് ഭൂമിയിലെ ഉന്നതശിഖരത്തോളം മഹത്വം ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ ദൃഢപ്രാകാരതോരണാ ദൃഢയന്ത്രാര്ഗലദ്വാരാ പരിഖാഭിര് അലംകൃതാ
ആ നഗരം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങളാലും, ശക്തമായ മതിലുകളും ഗോപുരങ്ങളും, ഉറപ്പുള്ള വാതിലുകളും പടികളും, ചുറ്റും കുളങ്ങളാലും അലയ്ക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
നാനാവണിക്സമാകീര്ണാ നാനാഭാണ്ഡസുവിക്രിയാ രഥ്യാപണവതീ രമ്യാ സുവിഭക്തചതുഷ്പഥാ
വിവിധയിനം വ്യാപാരികൾ, പലവിധ വിലപ്പെട്ട സാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്നവരും, മനോഹരമായ വീഥികളും കടകളും, നന്നായി വിഭജിച്ച ചതുര്വാതായനങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
ഗൃഹഗോപുരസംബാധാ വീഥീഭിഃ സമലംകൃതാ രാജഹംസനിഭൈഃ ശുഭ്രൈശ് ചിത്രഗ്രീവൈര് മനോഹരൈഃ
വീടുകളും ഗോപുരങ്ങളും നിറഞ്ഞു, വീഥികൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; രാജഹംസങ്ങൾ പോലെ വെള്ളയും മനോഹരവുമായ, വർണ്ണമയമായ കഴുത്തുള്ള പക്ഷികൾ അവിടെ സുന്ദരമായി കാണാം.
അനേകശതസാഹസ്രൈഃ പ്രാസാദൈഃ സമലംകൃതാ യജ്ഞോത്സവപ്രമുദിതാ ഗീതവാദിത്രനിസ്വനാ
അനേകം ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭവനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, യാഗോത്സവങ്ങളിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞതും, ഗാനം വാദ്യം എന്നിവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നതുമായ നഗരം.
നാനാവര്ണപതാകാഭിര് ധ്വജൈശ് ച സമലംകൃതാ ഹസ്ത്യശ്വരഥസംകീര്ണാ പദാതിഗണസംകുലാ
നാനാവർണ്ണ പതാകകളും കൊടികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പദാതികൾ നിറഞ്ഞതുമായ നഗരമാണ്.
നാനായോധസമാകീര്ണാ നാനാജനപദൈര് യുതാ ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര് വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രൈശ് ചൈവ ദ്വിജാതിഭിഃ
വിവിധയിനം യോദ്ധാക്കളും പല പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങളും, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, ദ്വിജന്മാർ എന്നിവരാൽ ആ നഗരം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
സമൃദ്ധാ സാ മുനിശ്രേഷ്ഠാ വിദ്വദ്ഭിഃ സമലംകൃതാ ന തത്ര മലിനാഃ സന്തി ന മൂര്ഖാ നാപി നിര്ധനാഃ
മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ നഗരം സമൃദ്ധിയും പണ്ഡിതന്മാരുടെ സാന്നിധ്യവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവിടെ മലിനരും മന്ദബുദ്ധികളും ദരിദ്രരും ഇല്ലായിരുന്നു.
ന രോഗിണോ ന ഹീനാങ്ഗാ ന ദ്യൂതവ്യസനാന്വിതാഃ സദാ ഹൃഷ്ടാഃ സുമനസോ ദൃശ്യന്തേ പുരുഷാഃ സ്ത്രിയഃ
അവിടെ രോഗികളും വൈകല്യവും ഉള്ളവരും ചൂതാട്ടത്തിൽ അടിമപ്പെട്ടവരും ഇല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷവും സദ്ഭാവവും നിറഞ്ഞ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും കാണാം.
ക്രീഡന്തി സ്മ ദിവാ രാത്രൌ ഹൃഷ്ടാസ് തത്ര പൃഥക് പൃഥക് സുവേഷാഃ പുരുഷാസ് തത്ര ദൃശ്യന്തേ മൃഷ്ടകുണ്ഡലാഃ
അവിടെ പുരുഷന്മാർ ദിവസം രാത്രിയും വിവിധവിധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു; മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചും, തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചും അവരെ കാണാം.
സുരൂപാഃ സുഗുണാശ് ചൈവ ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതാഃ കാമദേവപ്രതീകാശാഃ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാഃ
അവരുടെ രൂപം മനോഹരവും, ഗുണങ്ങൾ ഉജ്ജ്വലവും, ദൈവികാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവരും, മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്ന കാമദേവനെപ്പോലെയും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞവരുമാണ്.
സുകേശാഃ സുകപോലാശ് ച സുമുഖാഃ ശ്മശ്രുധാരിണഃ ജ്ഞാതാരഃ സര്വശാസ്ത്രാണാം ഭേത്താരഃ ശത്രുവാഹിനീമ്
അവർക്കു മനോഹരമായ മുടിയും കണങ്ങളും, സുന്ദരമായ മുഖവും മീശയും ഉണ്ട്. എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണരായ ഇവർ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ തകർക്കുന്നവരാണ്.
ദാതാരഃ സര്വരത്നാനാം ഭോക്താരഃ സര്വസംപദാമ് സ്ത്രിയസ് തത്ര മുനിശ്രേഷ്ഠാ ദൃശ്യന്തേ സുമനോഹരാഃ
അവർക്കു എല്ലാ രത്നങ്ങളും ദാനം ചെയ്യാനും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ആസ്വദിക്കാനും കഴിയും. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, അവിടെ മനോഹരമായ സ്ത്രീകളെയും കാണാം.
ഹംസവാരണഗാമിന്യഃ പ്രഫുല്ലാമ്ഭോജലോചനാഃ സുമധ്യമാഃ സുജഘനാഃ പീനോന്നതപയോധരാഃ
അവൾമാർ ഹംസം പോലെയും ആനയെപ്പോലെയും സുന്ദരമായി നടക്കുന്നു, പുഷ്പിച്ച താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, സുന്ദരമായ നടുവും രൂപവും, നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന മുലകളും അവർക്കുണ്ട്.
സുകേശാശ് ചാരുവദനാഃ സുകപോലാഃ സ്ഥിരാലകാഃ ഹാവഭാവാനതഗ്രീവാഃ കര്ണാഭരണഭൂഷിതാഃ
അവർക്കു മനോഹരമായ മുടിയും ആകർഷകമായ മുഖവും, സുന്ദരമായ കണങ്ങളും, സുതാരമായ മുടിയണിയും, ഭാവം നിറഞ്ഞ കഴുത്തും, ചെവിയിൽ അലങ്കാരങ്ങളും ഉണ്ട്.
ബിമ്ബൌഷ്ഠ്യോ രഞ്ജിതമുഖാസ് താമ്ബൂലേന വിരാജിതാഃ സുവര്ണാഭരണോപേതാഃ സര്വാലംകാരഭൂഷിതാഃ
ബിംബഫലം പോലെയുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, താമ്പൂലത്തിന്റെ ചുവപ്പിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖം, പൊന്നിന്റെ ആഭരണങ്ങൾ, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ചവരാണ് അവർ.
ശ്യാമാവദാതാഃ സുശ്രോണ്യഃ കാഞ്ചീനൂപുരനാദിതാഃ ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരാ ദിവ്യഗന്ധാനുലേപനാഃ
കറുത്തവരും വെളുത്തവരുമായ ഇവർ സുന്ദരമായ കമരും ഉണ്ട്. കാഞ്ചിയും കാൽക്കിണ്ണികളും മുഴങ്ങുന്നു. ദൈവികമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച് ദിവ്യസുഗന്ധം പുരട്ടിയവരാണ്.
വിദഗ്ധാഃ സുഭഗാഃ കാന്താശ് ചാര്വങ്ഗ്യഃ പ്രിയദര്ശനാഃ രൂപലാവണ്യസംയുക്താഃ സര്വാഃ പ്രഹസിതാനനാഃ
നൈപുണ്യവും ഭാഗ്യവും സുന്ദരതയും നിറഞ്ഞവരും, മനോഹരമായ രൂപവും ആകർഷകമായ കാഴ്ചയും ഉള്ളവരും, സൗന്ദര്യവും ലാവണ്യവും നിറഞ്ഞവരും, എല്ലായ്പ്പോഴും പുഞ്ചിരിയോടെ മുഖം തെളിയിക്കുന്നവരുമാണ്.
ക്രീഡന്ത്യശ് ച മദോന്മത്താഃ സഭാസു ചത്വരേഷു ച ഗീതവാദ്യകഥാലാപൈ രമയന്ത്യശ് ച താഃ സ്ത്രിയഃ
അവൾമാർ കളിച്ചും ആനന്ദത്തിൽ മദിച്ചു, സഭകളിലും നടുവിരിഞ്ഞിടങ്ങളിലും, പാട്ടും വാദ്യവും കഥകളും സംഭാഷണവും കൊണ്ട് എല്ലാവരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
വാരമുഖ്യാശ് ച ദൃശ്യന്തേ നൃത്യഗീതവിശാരദാഃ പ്രേക്ഷണാലാപകുശലാഃ സര്വയോഷിദ്ഗുണാന്വിതാഃ
അവിടെ പ്രധാന വേശ്യകളും കാണാം. അവർ നൃത്തത്തിലും പാട്ടിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, കണ്ണോക്കത്തിലും സംസാരത്തിലും നിപുണരുമായി, സ്ത്രീകളുടെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവരാണ്.
അന്യാശ് ച തത്ര ദൃശ്യന്തേ ഗുണാചാര്യാഃ കുലസ്ത്രിയഃ പതിവ്രതാശ് ച സുഭഗാ ഗുണൈഃ സര്വൈര് അലംകൃതാഃ
അവിടെ മറ്റു ചിലർ ഗുണങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവരും, ഉത്തമകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച സ്ത്രീകളും ഭർത്താവിനോടു വിശ്വസ്തരായവരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമാണ്.
വനൈശ് ചോപവനൈഃ പുണ്യൈര് ഉദ്യാനൈശ് ച മനോരമൈഃ ദേവതായതനൈര് ദിവ്യൈര് നാനാകുസുമശോഭിതൈഃ
അവിടെ വിശുദ്ധമായ കാടുകളും പൂങ്കാവുകളും, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും ദൈവാലയങ്ങളും, വിവിധതരം പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ശാലൈസ് താലൈസ് തമാലൈശ് ച ബകുലൈര് നാഗകേസരൈഃ പിപ്പലൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച ചന്ദനാഗുരുചമ്പകൈഃ
ശാല, താള, തമാല, ബകുല, നാഗകേസരം, അരിപ്പ, കർണികരം, ചന്ദനം, അഗുരു, ചമ്പകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
പുംനാഗൈര് നാരികേരൈശ് ച പനസൈഃ സരലദ്രുമൈഃ നാരങ്ഗൈര് ലകുചൈര് ലോധ്രൈഃ സപ്തപര്ണൈഃ ശുഭാഞ്ജനൈഃ
പുന്നാഗം, തേങ്ങ, പ്ലാവ്, സരളവൃക്ഷം, നാരങ്ങ, ലക്ഷൂ, ലോധ്രം, സപ്തപർണം, ശുഭംജനം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
ചൂതബില്വകദമ്ബൈശ് ച ശിംശപൈര് ധവഖാദിരൈഃ പാടലാശോകതഗരൈഃ കരവീരൈഃ സിതേതരൈഃ
മാവു, ബില്വം, കടമ്പ, ശിംശപ, ധവ, ഖദിരം, പാടല, അശോകം, തഗരം, വെള്ളയും മറ്റു നിറങ്ങളിലുമുള്ള കരവീരവും അവിടെ ഉണ്ട്.
പീതാര്ജുനകഭല്ലാതൈഃ സിദ്ധൈര് ആമ്രാതകൈസ് തഥാ ന്യഗ്രോധാശ്വത്ഥകാശ്മര്യൈഃ പലാശൈര് ദേവദാരുഭിഃ
മഞ്ഞ അരജുനം, ഭല്ലാതകം, സിദ്ധം, ആമ്രാതകം, ആൽ, അശ്വത്ഥം, കാശ്മര്യം, പ്ലാശം, ദേവദാരു എന്നിവയും അവിടെ വളരുന്നു.
മന്ദാരൈഃ പാരിജാതൈശ് ച തിന്തിഡീകവിഭീതകൈഃ പ്രാചീനാമലകൈഃ പ്ലക്ഷൈര് ജമ്ബൂശിരീഷപാദപൈഃ
മന്ദാരം, പാർിജാതം, പുളി, വിഭീതകം, പഴയ നെല്ലിക്ക, പ്ലക്ഷം, ഞാവൽ, ശിരീഷം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
കാലേയൈഃ കാഞ്ചനാരൈശ് ച മധുജമ്ബീരതിന്ദുകൈഃ ഖര്ജൂരാഗസ്ത്യബകുലൈഃ ശാഖോടകഹരീതകൈഃ
കാലേയം, കാഞ്ചനാരം, മധുഞ്ജീരകം, തിണ്ടുകം, ഈന്തപ്പഴം, അഗസ്ത്യം, ബകുലം, ശാഖോടകം, ഹരിതകി എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
കങ്കോലൈര് മുചുകുന്ദൈശ് ച ഹിന്താലൈര് ബീജപൂരകൈഃ കേതകീവനഖണ്ഡൈശ് ച അതിമുക്തൈഃ സകുബ്ജകൈഃ
കങ്കോലം, മുചുകുന്ദം, ഹിന്റാലം, ബീജപൂരം, കൂടാതെ കേതകിവനങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, അതിമുക്തം, കുബ്ജകം എന്നിവയാൽ ആ പ്രദേശം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മല്ലികാകുന്ദബാണൈശ് ച കദലീഖണ്ഡമണ്ഡിതൈഃ മാതുലുങ്ഗൈഃ പൂഗഫലൈഃ കരുണൈഃ സിന്ധുവാരകൈഃ
മല്ലിക, കുണ്ടം, ബാണം, കൂടാതെ കദളിവൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മാതളുങ്കം, പാനസപ്പഴം, കരുണ, സിന്ധുവാരകഫലം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.