സര്വോപഭോഗസഹിതേ വാസഃ കസ്യ ന രോചതേ ശ്രേഷ്ഠത്വം കസ്യ ദേശസ്യ കിം ചാന്യദ് അധികം തതഃ
എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും ഉള്ള സ്ഥലത്ത് വസിക്കാൻ ആര്ക്ക് ഇഷ്ടമാവില്ല? ഏത് ദേശം ഇതിനെക്കാൾ ഉത്തമമാണ്, അതിനേക്കാൾ എന്താണ്?
ആസ്തേ യത്ര സ്വയം ദേവോ മുക്തിദഃ പുരുഷോത്തമഃ ധന്യാസ് തേ വിബുധപ്രഖ്യാ യേ വസന്ത്യ് ഉത്കലേ നരാഃ
സ്വയം മോക്ഷം നൽകുന്ന ദേവൻ വസിക്കുന്നിടത്ത്, ഉൽക്കലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ജ്ഞാനികളായ മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
തീര്ഥരാജജലേ സ്നാത്വാ പശ്യന്തി പുരുഷോത്തമമ് സ്വര്ഗേ വസന്തി തേ മര്ത്യാ ന തേ യാന്തി യമാലയേ
തീർഥരാജജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പുരുഷോത്തമനെ കാണുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കും; അത്തരം മനുഷ്യർ യമലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
യേ വസന്ത്യ് ഉത്കലേ ക്ഷേത്രേ പുണ്യേ ശ്രീപുരുഷോത്തമേ സഫലം ജീവിതം തേഷാമ് ഉത്കലാനാം സുമേധസാമ്
ഉൽക്കലത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയായ ശ്രീപുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതം സഫലമാണ്; അത്തരം ഉൽക്കലജന്മാർ മഹാപണ്ഡിതന്മാരാണ്.
യേ പശ്യന്തി സുരശ്രേഷ്ഠം പ്രസന്നായതലോചനമ് ചാരുഭ്രൂകേശമുകുടം ചാരുകര്ണാവതംസകമ്
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ, മനോഹരമായ വിശാലമായ കണ്ണുകളും, ആകർഷകമായ കനിവുള്ള ഭ്രൂകൂട്ടവും, മനോഹരമായ മുടിയും കിരീടവും, മനോഹരമായ കാതിലഭരണങ്ങളും ഉള്ളവനെ, ആരെങ്കിലും കണ്ട് അനുഭവിക്കുന്നവർ,
ചാരുസ്മിതം ചാരുദന്തം ചാരുകുണ്ഡലമണ്ഡിതമ് സുനാസം സുകപോലം ച സുലലാടം സുലക്ഷണമ്
മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയും, മനോഹരമായ പല്ലുകളും, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനെയും, സുനാസയും, മനോഹരമായ കപോളങ്ങളും, മനോഹരമായ നെറ്റിയും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളവനെയും,
ത്രൈലോക്യാനന്ദജനനം കൃഷ്ണസ്യ മുഖപങ്കജമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ആനന്ദം പകരുന്ന കൃഷ്ണന്റെ കമലസന്നിഭമായ മുഖം,
പുരാ കൃതയുഗേ വിപ്രാഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ ബഭൂവ നൃപതിഃ ശ്രീമാന് ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന ഇതി ശ്രുതഃ
പഴയ കാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ ഒരു രാജാവായിരുന്നുവെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവൻ ശ്രീമാനായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനായിരുന്നു.
സത്യവാദീ ശുചിര് ദക്ഷഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ രൂപവാന് സുഭഗഃ ശൂരോ ദാതാ ഭോക്താ പ്രിയംവദഃ
സത്യവാദിയും, ശുദ്ധനും, നൈപുണ്യമുള്ളവനും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, സുന്ദരനും, ഭാഗ്യശാലിയും, ധൈര്യവാനുമായിരുന്നു. ദാനശീലനും, സുഖഭോക്താവും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
യഷ്ടാ സമസ്തയജ്ഞാനാം ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസംഗരഃ ധനുര്വേദേ ച വേദേ ച ശാസ്ത്രേ ച നിപുണഃ കൃതീ
അവൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും നിർവഹിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു ഭക്തിയുള്ളവനും, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും, ധനുര്വേദത്തിലും വേദങ്ങളിലും മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, സഫലമായ പ്രവർത്തികളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
വല്ലഭോ നരനാരീണാം പൌര്ണമാസ്യാം യഥാ ശശീ ആദിത്യ ഇവ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യഃ ശത്രുസംഘഭയംകരഃ
പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും പ്രിയനായവൻ, പൗർണമി രാത്രിയിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ; സൂര്യനെപ്പോലെ നേരിട്ട് കാണാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനുമായിരുന്നു.
വൈഷ്ണവഃ സത്ത്വസംപന്നോ ജിതക്രോധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ അധ്യേതാ യോഗസാംഖ്യാനാം മുമുക്ഷുര് ധര്മതത്പരഃ
വൈഷ്ണവനും, സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞവനും, കോപം ജയിച്ചവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും, യോഗവും സാംഖ്യവും പഠിച്ചവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സോടെയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
ഏവം സ പാലയന് പൃഥ്വീം രാജാ സര്വഗുണാകരഃ തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ ഹരേര് ആരാധനം പ്രതി
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള രാജാവ് ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, ഹരിയെ ആരാധിക്കണമെന്ന് അവനിൽ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.
കഥമ് ആരാധയിഷ്യാമി ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് കസ്മിന് ക്ഷേത്രേ ഽഥവാ തീര്ഥേ നദീതീരേ തഥാശ്രമേ
ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം? ഏത് സ്ഥലത്തോ, തീർത്ഥത്തോ, നദീതീരത്തോ, അശ്രമത്തിലോ?
ഏവം ചിന്താപരഃ സോ ഽഥ നിരീക്ഷ്യ മനസാ മഹീമ് ആലോക്യ സര്വതീര്ഥാനി ക്ഷേത്രാണ്യ് അഥ പുരാണ്യ് അപി
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി, അവൻ മനസ്സിൽ ഭൂമിയെ നിരീക്ഷിച്ചു; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ക്ഷേത്രങ്ങളും, പഴയ സ്ഥലങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
താനി സര്വാണി സംത്യജ്യ ജഗാമായതനം പുനഃ വിഖ്യാതം പരമം ക്ഷേത്രം മുക്തിദം പുരുഷോത്തമമ്
അവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും പ്രശസ്തമായ പരമമായ മോക്ഷം നൽകുന്ന പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ഗത്വാ തത് ക്ഷേത്രവരം സമൃദ്ധബലവാഹനഃ അയജച് ചാശ്വമേധേന വിധിവദ് ഭൂരിദക്ഷിണഃ
അവൻ ആ ഉത്തമക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സമൃദ്ധമായ ബലവും വിഭവവും ഉപയോഗിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
കാരയിത്വാ മഹോത്സേധം പ്രാസാദം ചൈവ വിശ്രുതമ് തത്ര സംകര്ഷണം കൃഷ്ണം സുഭദ്രാം സ്ഥാപ്യ വീര്യവാന്
അവൻ വലിയ ഉയരമുള്ള പ്രശസ്തമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു; അവിടെ ശക്തിയോടെ സംകർഷണനെയും കൃഷ്ണനെയും സുഭദ്രയെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
പഞ്ചതീര്ഥം ച വിധിവത് കൃത്വാ തത്ര മഹീപതിഃ സ്നാനം ദാനം തപോ ഹോമം ദേവതാപ്രേക്ഷണം തഥാ
അവിടെ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ സ്നാനം, ദാനം, തപസ്സ്, ഹോമം, ദേവതാരാധന എന്നിവ ചെയ്തു.
ഭക്ത്യാ ചാരാധ്യ വിധിവത് പ്രത്യഹം പുരുഷോത്തമമ് പ്രസാദാദ് ദേവദേവസ്യ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്തവാന്
ഭക്തിയോടെ, വിധിപ്രകാരം, അവൻ പ്രതിദിനം പുരുഷോത്തമനെ ആരാധിച്ചു; ദേവദേവന്റെ കൃപയാൽ അവൻ മോക്ഷം നേടി.
മാര്കണ്ഡേയം ച കൃഷ്ണം ച ദൃഷ്ട്വാ രാമം ച ഭോ ദ്വിജാഃ സാഗരേ ചേന്ദ്രദ്യുമ്നാഖ്യേ സ്നാത്വാ മോക്ഷം ലഭേദ് ധ്രുവമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മാർകണ്ടേയനെയും കൃഷ്ണനെയും രാമനെയും കണ്ട്, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിലുള്ള സമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, നിർബന്ധമായും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
കസ്മാത് സ നൃപതിഃ പൂര്വമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നോ ജഗത്പതിഃ ജഗാമ പരമം ക്ഷേത്രം മുക്തിദം പുരുഷോത്തമമ്
അവൻ, ലോകപാലകനായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ, മുമ്പ് മോക്ഷം നൽകുന്ന പരമക്ഷേത്രമായ പുരുഷോത്തമത്തിലേക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പോയി?
ഗത്വാ തത്ര സുരശ്രേഷ്ഠ കഥം സ നൃപസത്തമഃ വാജിമേധേന വിധിവദ് ഇഷ്ടവാന് പുരുഷോത്തമമ്
അവിടെ ചെന്ന ശേഷം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ മഹാരാജാവ് എങ്ങനെ യജ്ഞശാലയിൽ കുതിരയാഗം നടത്തി, പൂർണ്ണമായി വിധിപ്രകാരം പരമപുരുഷനെ ആരാധിച്ചു?
കഥം സ സര്വഫലദേ ക്ഷേത്രേ പരമദുര്ലഭേ പ്രാസാദം കാരയാമ് ആസ ചേഷ്ടം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
സകലഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന അത്യപൂർവ്വമായ ആ സ്ഥലത്ത്, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രം ആ രാജാവ് എങ്ങനെ പണിതു?
കഥം സ കൃഷ്ണം രാമം ച സുഭദ്രാം ച പ്രജാപതേ നിര്മമേ രാജശാര്ദൂലഃ ക്ഷേത്രം രക്ഷിതവാന് കഥമ്
രാജന്മാരിൽ സിംഹനായ ആ മഹാരാജാവ്, പ്രജാപതിയായവനേ, കൃഷ്ണനും രാമനും സുഭദ്രയും എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചു? ആ സ്ഥലം എങ്ങനെ സംരക്ഷിച്ചു?
കഥം തത്ര മഹീപാലഃ പ്രാസാദേ ഭുവനോത്തമേ സ്ഥാപയാമ് ആസ മതിമാന് കൃഷ്ണാദീംസ് ത്രിദശാര്ചിതാന്
ഭൂമിയിൽ അത്യുത്തമമായ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ, ദേവതകൾ ആരാധിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ആ വിവേകശാലി രാജാവ് എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചു?
ഏതത് സര്വം സുരശ്രേഷ്ഠ വിസ്തരേണ യഥാതഥമ് വക്തുമ് അര്ഹസ്യ് അശേഷേണ ചരിതം തസ്യ ധീമതഃ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ ധീരന്റെ സകലചരിതങ്ങളും വിശദമായി, യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ നീ പറയേണ്ടതാണ്.
ന തൃപ്തിമ് അധിഗച്ഛാമസ് തവ വാക്യാമൃതേന വൈ ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ ബ്രഹ്മന് പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം കേട്ടിട്ടും ഞങ്ങൾക്ക് തൃപ്തിയില്ല; ബ്രഹ്മനേ, ഞങ്ങൾ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം വളരെ വലുതാണ്.
സാധു സാധു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ യത് പൃച്ഛധ്വം പുരാതനമ് സര്വപാപഹരം പുണ്യം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം ശുഭമ്
ഉത്തമന്മാരിൽ ഉത്തമനായ ദ്വിജന്മാരേ, നിങ്ങൾ പഴയ കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതും, പാപങ്ങൾ നീക്കുകയും, പുണ്യവും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതും വളരെ ഉത്തമമാണ്.
വക്ഷ്യാമി തസ്യ ചരിതം യഥാവൃത്തം കൃതേ യുഗേ ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പ്രയതാഃ സംയതേന്ദ്രിയാഃ
കൃതയുഗത്തിൽ സംഭവിച്ചപോലെ അവന്റെ കഥ ഞാൻ പറയാം; മഹർഷിമാരേ, ശ്രദ്ധയോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് കേൾക്കൂ.