സ്വധര്മനിരതൈര് വര്ണൈസ് തഥാന്യൈഃ സമലംകൃതമ് ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണം നരനാരീസമാകുലമ്
സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, എല്ലാ വർണ്ണക്കാരും മറ്റും, സന്തോഷവും ആരോഗ്യവും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞ ഒരു സ്ഥലമാണ്.
അശേഷവിദ്യാനിലയം സര്വധര്മഗുണാകരമ് ഏവം സര്വഗുണോപേതം ക്ഷേത്രം പരമദുര്ലഭമ്
അവിടെ എല്ലാ വിദ്യകളും ധർമ്മഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ ഈ സ്ഥലം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ആസ്തേ തത്ര മുനിശ്രേഷ്ഠാ വിഖ്യാതഃ പുരുഷോത്തമഃ യാവദ് ഉത്കലമര്യാദാ ദിക് ക്രമേണ പ്രകീര്തിതാ
അവിടെ ഏറ്റവും വലിയ മുനിമാരും പ്രശസ്തനായ പുരുഷോത്തമനും ഉൽക്കലത്തിന്റെ അതിരുകൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നത്രയും കാലം വസിക്കുന്നു.
താവത് കൃഷ്ണപ്രസാദേന ദേശഃ പുണ്യതമോ ഹി സഃ യത്ര തിഷ്ഠതി വിശ്വാത്മാ ദേശേ സ പുരുഷോത്തമഃ
കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാൽ ആ ദേശം ഏറ്റവും പുണ്യവാനാണ്, അവിടെ വിശ്വാത്മാവായ പുരുഷോത്തമൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഗദ്വ്യാപീ ജഗന്നാഥസ് തത്ര സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് അഹം രുദ്രശ് ച ശക്രശ് ച ദേവാശ് ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
ലോകം മുഴുവനും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ജഗന്നാഥൻ അവിടെ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു. ഞാനും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ട്.
നിവസാമോ മുനിശ്രേഷ്ഠാസ് തസ്മിന് ദേശേ സദാ വയമ് ഗന്ധര്വാപ്സരസഃ സര്വാഃ പിതരോ ദേവമാനുഷാഃ
മഹാമുനിമാർ അവിടം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. എല്ലാ ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും പിതാക്കളും ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും അവിടം ഉണ്ട്.
യക്ഷാ വിദ്യാധരാഃ സിദ്ധാ മുനയഃ സംശിതവ്രതാഃ ഋഷയോ വാലഖില്യാശ് ച കശ്യപാദ്യാഃ പ്രജേശ്വരാഃ
യക്ഷന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, കഠിനവ്രതമുള്ള മുനിമാർ, ഋഷിമാർ, വാലഖില്യന്മാർ, കശ്യപനും മറ്റ് പ്രജാപതികളും അവിടം ഉണ്ട്.
സുപര്ണാഃ കിംനരാ നാഗാസ് തഥാന്യേ സ്വര്ഗവാസിനഃ സാങ്ഗാശ് ച ചതുരോ വേദാഃ ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
സുപർണ്ണന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, നാഗന്മാർ, മറ്റു സ്വർഗ്ഗവാസികളും, നാലു വേദങ്ങളും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും അവിടം ഉണ്ട്.
ഇതിഹാസപുരാണാനി യജ്ഞാശ് ച വരദക്ഷിണാഃ നദ്യശ് ച വിവിധാഃ പുണ്യാസ് തീര്ഥാന്യ് ആയതനാനി ച
ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വലിയ ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ യാഗങ്ങൾ, വിവിധ പുണ്യനദികളും തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും അവിടം ഉണ്ട്.
സാഗരാശ് ച തഥാ ശൈലാസ് തസ്മിന് ദേശേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ഏവം പുണ്യതമേ ദേശേ ദേവര്ഷിപിതൃസേവിതേ
സമുദ്രങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും ആ ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, പിതാക്കന്മാർ സേവിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുണ്യമായ ദേശമാണത്.
സര്വോപഭോഗസഹിതേ വാസഃ കസ്യ ന രോചതേ ശ്രേഷ്ഠത്വം കസ്യ ദേശസ്യ കിം ചാന്യദ് അധികം തതഃ
എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും ഉള്ള സ്ഥലത്ത് വസിക്കാൻ ആര്ക്ക് ഇഷ്ടമാവില്ല? ഏത് ദേശം ഇതിനെക്കാൾ ഉത്തമമാണ്, അതിനേക്കാൾ എന്താണ്?
ആസ്തേ യത്ര സ്വയം ദേവോ മുക്തിദഃ പുരുഷോത്തമഃ ധന്യാസ് തേ വിബുധപ്രഖ്യാ യേ വസന്ത്യ് ഉത്കലേ നരാഃ
സ്വയം മോക്ഷം നൽകുന്ന ദേവൻ വസിക്കുന്നിടത്ത്, ഉൽക്കലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ജ്ഞാനികളായ മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
തീര്ഥരാജജലേ സ്നാത്വാ പശ്യന്തി പുരുഷോത്തമമ് സ്വര്ഗേ വസന്തി തേ മര്ത്യാ ന തേ യാന്തി യമാലയേ
തീർഥരാജജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പുരുഷോത്തമനെ കാണുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കും; അത്തരം മനുഷ്യർ യമലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
യേ വസന്ത്യ് ഉത്കലേ ക്ഷേത്രേ പുണ്യേ ശ്രീപുരുഷോത്തമേ സഫലം ജീവിതം തേഷാമ് ഉത്കലാനാം സുമേധസാമ്
ഉൽക്കലത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയായ ശ്രീപുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതം സഫലമാണ്; അത്തരം ഉൽക്കലജന്മാർ മഹാപണ്ഡിതന്മാരാണ്.
യേ പശ്യന്തി സുരശ്രേഷ്ഠം പ്രസന്നായതലോചനമ് ചാരുഭ്രൂകേശമുകുടം ചാരുകര്ണാവതംസകമ്
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ, മനോഹരമായ വിശാലമായ കണ്ണുകളും, ആകർഷകമായ കനിവുള്ള ഭ്രൂകൂട്ടവും, മനോഹരമായ മുടിയും കിരീടവും, മനോഹരമായ കാതിലഭരണങ്ങളും ഉള്ളവനെ, ആരെങ്കിലും കണ്ട് അനുഭവിക്കുന്നവർ,
ചാരുസ്മിതം ചാരുദന്തം ചാരുകുണ്ഡലമണ്ഡിതമ് സുനാസം സുകപോലം ച സുലലാടം സുലക്ഷണമ്
മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയും, മനോഹരമായ പല്ലുകളും, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനെയും, സുനാസയും, മനോഹരമായ കപോളങ്ങളും, മനോഹരമായ നെറ്റിയും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളവനെയും,
ത്രൈലോക്യാനന്ദജനനം കൃഷ്ണസ്യ മുഖപങ്കജമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ആനന്ദം പകരുന്ന കൃഷ്ണന്റെ കമലസന്നിഭമായ മുഖം,
പുരാ കൃതയുഗേ വിപ്രാഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ ബഭൂവ നൃപതിഃ ശ്രീമാന് ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന ഇതി ശ്രുതഃ
പഴയ കാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ ഒരു രാജാവായിരുന്നുവെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവൻ ശ്രീമാനായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനായിരുന്നു.
സത്യവാദീ ശുചിര് ദക്ഷഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ രൂപവാന് സുഭഗഃ ശൂരോ ദാതാ ഭോക്താ പ്രിയംവദഃ
സത്യവാദിയും, ശുദ്ധനും, നൈപുണ്യമുള്ളവനും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, സുന്ദരനും, ഭാഗ്യശാലിയും, ധൈര്യവാനുമായിരുന്നു. ദാനശീലനും, സുഖഭോക്താവും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
യഷ്ടാ സമസ്തയജ്ഞാനാം ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസംഗരഃ ധനുര്വേദേ ച വേദേ ച ശാസ്ത്രേ ച നിപുണഃ കൃതീ
അവൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും നിർവഹിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു ഭക്തിയുള്ളവനും, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും, ധനുര്വേദത്തിലും വേദങ്ങളിലും മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, സഫലമായ പ്രവർത്തികളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
വല്ലഭോ നരനാരീണാം പൌര്ണമാസ്യാം യഥാ ശശീ ആദിത്യ ഇവ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യഃ ശത്രുസംഘഭയംകരഃ
പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും പ്രിയനായവൻ, പൗർണമി രാത്രിയിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ; സൂര്യനെപ്പോലെ നേരിട്ട് കാണാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനുമായിരുന്നു.
വൈഷ്ണവഃ സത്ത്വസംപന്നോ ജിതക്രോധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ അധ്യേതാ യോഗസാംഖ്യാനാം മുമുക്ഷുര് ധര്മതത്പരഃ
വൈഷ്ണവനും, സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞവനും, കോപം ജയിച്ചവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും, യോഗവും സാംഖ്യവും പഠിച്ചവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സോടെയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
ഏവം സ പാലയന് പൃഥ്വീം രാജാ സര്വഗുണാകരഃ തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ ഹരേര് ആരാധനം പ്രതി
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള രാജാവ് ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, ഹരിയെ ആരാധിക്കണമെന്ന് അവനിൽ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.
കഥമ് ആരാധയിഷ്യാമി ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് കസ്മിന് ക്ഷേത്രേ ഽഥവാ തീര്ഥേ നദീതീരേ തഥാശ്രമേ
ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം? ഏത് സ്ഥലത്തോ, തീർത്ഥത്തോ, നദീതീരത്തോ, അശ്രമത്തിലോ?
ഏവം ചിന്താപരഃ സോ ഽഥ നിരീക്ഷ്യ മനസാ മഹീമ് ആലോക്യ സര്വതീര്ഥാനി ക്ഷേത്രാണ്യ് അഥ പുരാണ്യ് അപി
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി, അവൻ മനസ്സിൽ ഭൂമിയെ നിരീക്ഷിച്ചു; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ക്ഷേത്രങ്ങളും, പഴയ സ്ഥലങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
താനി സര്വാണി സംത്യജ്യ ജഗാമായതനം പുനഃ വിഖ്യാതം പരമം ക്ഷേത്രം മുക്തിദം പുരുഷോത്തമമ്
അവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും പ്രശസ്തമായ പരമമായ മോക്ഷം നൽകുന്ന പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ഗത്വാ തത് ക്ഷേത്രവരം സമൃദ്ധബലവാഹനഃ അയജച് ചാശ്വമേധേന വിധിവദ് ഭൂരിദക്ഷിണഃ
അവൻ ആ ഉത്തമക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സമൃദ്ധമായ ബലവും വിഭവവും ഉപയോഗിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
കാരയിത്വാ മഹോത്സേധം പ്രാസാദം ചൈവ വിശ്രുതമ് തത്ര സംകര്ഷണം കൃഷ്ണം സുഭദ്രാം സ്ഥാപ്യ വീര്യവാന്
അവൻ വലിയ ഉയരമുള്ള പ്രശസ്തമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു; അവിടെ ശക്തിയോടെ സംകർഷണനെയും കൃഷ്ണനെയും സുഭദ്രയെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
പഞ്ചതീര്ഥം ച വിധിവത് കൃത്വാ തത്ര മഹീപതിഃ സ്നാനം ദാനം തപോ ഹോമം ദേവതാപ്രേക്ഷണം തഥാ
അവിടെ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ സ്നാനം, ദാനം, തപസ്സ്, ഹോമം, ദേവതാരാധന എന്നിവ ചെയ്തു.
ഭക്ത്യാ ചാരാധ്യ വിധിവത് പ്രത്യഹം പുരുഷോത്തമമ് പ്രസാദാദ് ദേവദേവസ്യ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്തവാന്
ഭക്തിയോടെ, വിധിപ്രകാരം, അവൻ പ്രതിദിനം പുരുഷോത്തമനെ ആരാധിച്ചു; ദേവദേവന്റെ കൃപയാൽ അവൻ മോക്ഷം നേടി.