മാര്ഗഗദ്വാരസംയുക്തം സിതപ്രാകാരശോഭിതമ് രക്ഷിതം ശസ്ത്രസംഘൈശ് ച പരിഖാഭിര് അലംകൃതമ്
വഴികളും വാതിലുകളും നഗരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. വെള്ള നിറത്തിലുള്ള മതിലുകൾ നഗരം ചുറ്റി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ആയുധധാരികൾ നഗരത്തെ കാത്തു നിന്നു. ചുറ്റും കുഴികൾ ഉണ്ടാക്കി നഗരത്തെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
സിതരക്തൈസ് തഥാ പീതൈഃ കൃഷ്ണശ്യാമൈശ് ച വര്ണകൈഃ സമീരണോദ്ധതാഭിശ് ച പതാകാഭിര് അലംകൃതമ്
വെള്ള, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, കറുപ്പ്, കറുത്ത നിറങ്ങളിലുള്ള കൊടികൾ കാറ്റിൽ തൂങ്ങി വീശി നഗരത്തെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
നിത്യോത്സവപ്രമുദിതം നാനാവാദിത്രനിസ്വനൈഃ വീണാവേണുമൃദങ്ഗൈശ് ച ക്ഷേപണീഭിര് അലംകൃതമ്
അവിടെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്സവങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള സന്തോഷം നിറഞ്ഞിരുന്നു. പലവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു. വീണ, കുഴൽ, മൃദംഗം, കശ്ശരം എന്നിവയാൽ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ദേവതായതനൈര് ദിവ്യൈഃ പ്രാകാരോദ്യാനമണ്ഡിതൈഃ പൂജാവിചിത്രരചിതൈഃ സര്വത്ര സമലംകൃതമ്
ദൈവാലയങ്ങളും ദിവ്യമായ മതിലുകളും തോട്ടങ്ങളും നഗരത്തിന്റെ ചുറ്റും നിലകൊണ്ടിരുന്നു. എവിടെയും മനോഹരമായ പൂജാസംവിധാനങ്ങൾ കൊണ്ട് നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
സ്ത്രിയഃ പ്രമുദിതാസ് തത്ര ദൃശ്യന്തേ തനുമധ്യമാഃ ഹാരൈര് അലംകൃതഗ്രീവാഃ പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണാഃ
അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീകൾ കാണപ്പെടുന്നു. അവരുടെ കഴുത്തിൽ ഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കണികൾ താമരയിലുപോലെയുള്ള നീളമുള്ളവയാണ്.
പീനോന്നതകുചാഃ ശ്യാമാഃ പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാഃ സ്ഥിരാലകാഃ സുകപോലാഃ കാഞ്ചീനൂപുരനാദിതാഃ
അവർക്കു പുഷ്ടിയുള്ള ഉയർന്ന കുരുക്കളും കറുത്ത വർണ്ണവും ഉണ്ട്. മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ്. മുടി നന്നായി ഒതുക്കിയിരിക്കുന്നു. കപോളങ്ങൾ മനോഹരമാണ്. കിടക്കയും കാൽക്കിണ്ണിയും മണിയടിക്കുന്നു.
സുകേശ്യശ് ചാരുജഘനാഃ കര്ണാന്തായതലോചനാഃ സര്വലക്ഷണസംപന്നാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ
അവർക്കു മനോഹരമായ മുടിയും സുന്ദരമായ കമരും ഉണ്ട്. കണ്ണുകൾ കാതുവരെ നീളുന്നു. എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും അവർക്കുണ്ട്. എല്ലാത്തരം ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ദിവ്യവസ്ത്രധരാഃ ശുഭ്രാഃ കാശ്ചിത് കാഞ്ചനസംനിഭാഃ ഹംസവാരണഗാമിന്യഃ കുചഭാരാവനാമിതാഃ
ചിലർ ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിലർ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നു. ചിലർ ഹംസയെയും ആനയെയും പോലെ സുന്ദരമായി നടക്കുന്നു. കുരുക്കളുടെ ഭാരത്തിൽ ശരീരം താഴ്ന്നിരിക്കുന്നു.
ദിവ്യഗന്ധാനുലിപ്താങ്ഗാഃ കര്ണാഭരണഭൂഷിതാഃ മദാലസാശ് ച സുശ്രോണ്യോ നിത്യം പ്രഹസിതാനനാഃ
അവരുടെ ശരീരം ദിവ്യഗന്ധം പുരണ്ടതാണ്. കാതുകളിൽ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആനന്ദത്തിൽ അലസരായി, സുന്ദരമായ കമരോടെ, എന്നും പുഞ്ചിരിയോടെ അവർ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഈഷദ്വിസ്പഷ്ടദശനാ ബിമ്ബൌഷ്ഠാ മധുരസ്വരാഃ താമ്ബൂലരഞ്ജിതമുഖാ വിദഗ്ധാഃ പ്രിയദര്ശനാഃ
അവരുടെ പല്ലുകൾ അല്പം മാത്രം ദൃശ്യമാണ്. ചുണ്ടുകൾ ബിംബഫലത്തിന്റെ ചുവപ്പാണ്. ശബ്ദം മധുരമാണ്. താമ്പൂലത്തിന്റെ ചുവപ്പ് വായിൽ കാണാം. അവർ ചതുരരായി മനോഹരരൂപത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
സുഭഗാഃ പ്രിയവാദിന്യോ നിത്യം യൌവനഗര്വിതാഃ ദിവ്യവസ്ത്രധരാഃ സര്വാഃ സദാ ചാരിത്രമണ്ഡിതാഃ
അവർക്കു ഭാഗ്യവും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന സ്വഭാവവും ഉണ്ട്. എന്നും യൗവനത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവരാണ്. എല്ലാവരും ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. നല്ല പെരുമാറ്റം എന്നും അവരെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ക്രീഡന്തി താഃ സദാ തത്ര സ്ത്രിയശ് ചാപ്സരസോപമാഃ സ്വേ സ്വേ ഗൃഹേ പ്രമുദിതാ ദിവാ രാത്രൌ വരാനനാഃ
അവിടെ ആ സ്ത്രീകൾ അപ്പ്സരസ്സുകളെപ്പോലെ എന്നും കളിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ സ്വഗൃഹങ്ങളിൽ രാവും പകലും സുന്ദരമായ മുഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
പുരുഷാസ് തത്ര ദൃശ്യന്തേ രൂപയൌവനഗര്വിതാഃ സര്വലക്ഷണസംപന്നാഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ
അവിടെ പുരുഷന്മാർ കാണപ്പെടുന്നു. അവർ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നു. എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും അവർക്കുണ്ട്. മനോഹരമായ രത്നക്കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ് ച മുനിസത്തമാഃ സ്വധര്മനിരതാസ് തത്ര നിവസന്തി സുധാര്മികാഃ
മഹാമുനിയേ, അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ എന്നിങ്ങനെ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയോടെ നല്ല പെരുമാറ്റത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
അന്യാശ് ച തത്ര തിഷ്ഠന്തി വാരമുഖ്യാഃ സുലോചനാഃ ഘൃതാചീമേനകാതുല്യാസ് തഥാ സമതിലോത്തമാഃ
അവിടെ മറ്റും മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള പ്രധാന വേശ്യകളും നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവർ ഘൃതാചിയെയും മേനകയെയുംപ്പോലെയും തിലോത്തമയെക്കാൾ പോലും ഭംഗിയുള്ളവരായിരുന്നു.
ഉര്വശീസദൃശാശ് ചൈവ വിപ്രചിത്തിനിഭാസ് തഥാ വിശ്വാചീസഹജന്യാഭാഃ പ്രമ്ലോചാസദൃശാസ് തഥാ
അവരിൽ ചിലർ ഉർവശിയെപ്പോലെയും, ചിലർ വിപ്രചിത്തിയെപ്പോലെയും, ചിലർ വിശ്വാചിയുടെ സഹജമകളെപ്പോലെയും, ചിലർ പ്രമ്ലോചയെപ്പോലെയും ഭംഗിയുള്ളവരായിരുന്നു.
സര്വാസ് താഃ പ്രിയവാദിന്യഃ സര്വാ വിഹസിതാനനാഃ കലാകൌശലസംയുക്താഃ സര്വാസ് താ ഗുണസംയുതാഃ
അവിടെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുകയും, എല്ലാം ചിരിച്ച മുഖങ്ങളുമായി, കലകളിൽ നിപുണരായി, സകല ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നരായി കാണപ്പെടുന്നു.
ഏവം പണ്യസ്ത്രിയസ് തത്ര നൃത്യഗീതവിശാരദാഃ നിവസന്തി മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വസ്ത്രീഗുണഗര്വിതാഃ
അവിടെയുള്ള വേശ്യകൾ നൃത്തത്തിലും ഗാനത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്; മഹർഷേ, സ്ത്രീകളുടെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും അഭിമാനത്തോടെ അവിടെയുണ്ട്.
പ്രേക്ഷണാലാപകുശലാഃ സുന്ദര്യഃ പ്രിയദര്ശനാഃ ന രൂപഹീനാ ദുര്വൃത്താ ന പരദ്രോഹകാരികാഃ
അവൾകൾ കണ്ണുനോട്ടത്തിലും സംസാരത്തിലും നൈപുണ്യമുള്ളവരും, സുന്ദരികളും, കാണുമ്പോൾ മനോഹരരൂപവും ഉണ്ട്; അവിടെ ആരും രൂപരഹിതരല്ല, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവരില്ല, മറ്റുള്ളവരെ ദോഷപ്പെടുത്തുന്നവരില്ല.
യാസാം കടാക്ഷപാതേന മോഹം ഗച്ഛന്തി മാനവാഃ ന തത്ര നിര്ധനാഃ സന്തി ന മൂര്ഖാ ന പരദ്വിഷഃ
അവരുടെ കണികാഴ്ച മാത്രം കൊണ്ടു പുരുഷന്മാർ മോഹത്തിലാകുന്നു; അവിടെ ദരിദ്രരില്ല, മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവരില്ല, മറ്റുള്ളവരെ വെറുക്കുന്നവരില്ല.
ന രോഗിണോ ന മലിനാ ന കദര്യാ ന മായിനഃ ന രൂപഹീനാ ദുര്വൃത്താ ന പരദ്രോഹകാരിണഃ
അവിടെ രോഗികളില്ല, മലിനരില്ല, കഞ്ചാവരില്ല, വഞ്ചകരില്ല; ആരും രൂപരഹിതരല്ല, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവരില്ല, മറ്റുള്ളവരെ ദോഷപ്പെടുത്തുന്നവരില്ല.
തിഷ്ഠന്തി മാനവാസ് തത്ര ക്ഷേത്രേ ജഗതി വിശ്രുതേ സര്വത്ര സുഖസംചാരം സര്വസത്ത്വസുഖാവഹമ്
ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ആ ദേശത്ത് മനുഷ്യർ താമസിക്കുന്നു; അവിടെ എല്ലായിടത്തും സുഖകരമായ സഞ്ചാരവും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നതുമായ അന്തരീക്ഷമാണ്.
നാനാജനസമാകീര്ണം സര്വസസ്യസമന്വിതമ് കര്ണികാരൈശ് ച പനസൈശ് ചമ്പകൈര് നാഗകേസരൈഃ
അവിടം പലതരത്തിലുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, എല്ലാ വിളകളും സമൃദ്ധമായതും, കർണികാരം, പ്ലാവ്, ചമ്പകം, നാഗകേസരം എന്നിവയാൽ സമൃദ്ധമായതുമാണ്.
പാടലാശോകബകുലൈഃ കപിത്ഥൈര് ബഹുലൈര് ധവൈഃ ചൂതനിമ്ബകദമ്ബൈശ് ച തഥാന്യൈഃ പുഷ്പജാതിഭിഃ
പാടല, അശോകം, ബകുളം, കപിത്തം, ധവ മരങ്ങൾ, മാവും, ആര്യവേപ്പ്, കടമ്പ, മറ്റ് പലതരത്തിലുള്ള പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
നീപകൈര് ധവഖദിരൈര് ലതാഭിശ് ച വിരാജിതമ് ശാലൈസ് താലൈസ് തമാലൈശ് ച നാരികേലൈഃ ശുഭാഞ്ജനൈഃ
നീപം, ധവം, കാടുവേപ്പ്, കൂടാതെ വിവിധതരത്തിലുള്ള താളികൾ, ശാലമരങ്ങൾ, താളമരങ്ങൾ, തമാലം, തേങ്ങ, ശുഭമായ അഞ്ജനമരങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ആഭരണമണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അര്ജുനൈഃ സമപര്ണൈശ് ച കോവിദാരൈഃ സപിപ്പലൈഃ ലകുചൈഃ സരലൈര് ലോധ്രൈര് ഹിന്താലൈര് ദേവദാരുഭിഃ
അർജുനം, സമപർണം, കോവിദാരം, പിപ്പലം, ലക്ഷ, സരലം, ലോദ്ധ്രം, ഹിന്താൽ, ദേവദാരു എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
പലാശൈര് മുചുകുന്ദൈശ് ച പാരിജാതൈഃ സകുബ്ജകൈഃ കദലീവനഖണ്ഡൈശ് ച ജമ്ബൂപൂഗഫലൈസ് തഥാ
പലാശം, മുചുകുണ്ടം, പാർിജാതം, കുബ്ജകം, വാഴക്കാടുകൾ, ജാമ്പൂ, പനമരം എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്.
കേതകീകരവീരൈശ് ച അതിമുക്തൈശ് ച കിംശുകൈഃ മന്ദാരകുന്ദപുഷ്പൈശ് ച തഥാന്യൈഃ പുഷ്പജാതിഭിഃ
കേതകി, കരവീരം, അതിമുക്തം, കിംശുകം, മന്ദാരം, കുന്ദപ്പൂവ് എന്നിവയും മറ്റു പലതരത്തിലുള്ള പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
നാനാപക്ഷിരുതൈഃ സേവ്യൈര് ഉദ്യാനൈര് നന്ദനോപമൈഃ ഫലഭാരാനതൈര് വൃക്ഷൈഃ സര്വര്തുകുസുമോത്കരൈഃ
വിവിധ പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞ, നന്ദനോദ്യാനത്തിനെപ്പോലെ മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും, ഫലഭാരത്തിൽ താഴ്ന്ന മരങ്ങളും, എല്ലാ കാലത്തും പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
ചകോരൈഃ ശതപത്ത്രൈശ് ച ഭൃങ്ഗരാജൈശ് ച കോകിലൈഃ കലവിങ്കൈര് മയൂരൈശ് ച പ്രിയപുത്രൈഃ ശുകൈസ് തഥാ
ചകോരം, താമര, ഭൃംഗരാജം, കുയിൽ, കലവിങ്കം, മയിൽ, പ്രിയപ്പെട്ട തത്ത, കൂടാതെ മൈന എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.