സമുത്പന്നേന ഭോ വിപ്രാഃ സത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ ത്രാതഃ സ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ പുംനാമ്നോ നരകാത് തദാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ മഹാത്മാവായ നല്ല മകനിന്റെ ജനനത്തിലൂടെ, ആ പുരുഷസിംഹൻ പുന്നാമനാമമുള്ള നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
തം സമുദ്രാശ് ച നദ്യശ് ച രത്നാന്യ് ആദായ സര്വശഃ തോയാനി ചാഭിഷേകാര്ഥം സര്വ ഏവോപതസ്ഥിരേ
അപ്പോൾ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും, വിവിധ രത്നങ്ങളും അഭിഷേകത്തിനായി വെള്ളവും കൊണ്ടു അവനെ സമീപിച്ചു.
പിതാമഹശ് ച ഭഗവാന് ദേവൈര് ആങ്ഗിരസൈഃ സഹ സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി ജങ്ഗമാനി ച സര്വശഃ
പിതാമഹൻ ദേവന്മാരോടും ആംഗിരസർമാരോടും കൂടെ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാഗമ്യ തദാ വൈണ്യമ് അഭ്യഷിഞ്ചന് നരാധിപമ് മഹതാ രാജരാജേന പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് വേനന്റെ മകനായവനെ മഹാരാജാഭിഷേകത്തോടെ മനുഷ്യരുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു; ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി.
സോ ഽഭിഷിക്തോ മഹാതേജാ വിധിവദ് ധര്മകോവിദൈഃ ആധിരാജ്യേ തദാ രാജ്ഞാം പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന്
ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ശരിയായ രീതിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള വേനപുത്രൻ പൃഥു രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായി.
പിത്രാപരഞ്ജിതാസ് തസ്യ പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ അനുരാഗാത് തതസ് തസ്യ നാമ രാജാഭ്യജായത
അവന്റെ അച്ഛനിൽ അസന്തോഷം ഉണ്ടായിരുന്ന ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി; അവരുടെ സ്നേഹത്താൽ അവൻ 'രാജാവ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ആപസ് തസ്തമ്ഭിരേ തസ്യ സമുദ്രമ് അഭിയാസ്യതഃ പര്വതാശ് ച ദദുര് മാര്ഗം ധ്വജഭങ്ഗശ് ച നാഭവത്
അവൻ സമുദ്രത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, വെള്ളങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി തടഞ്ഞുനിന്നു; പർവതങ്ങൾ വഴിയൊരുക്കി; പതാകകൾക്ക് കേടുപാടൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിധ്യന്ത്യ് അന്നാനി ചിന്തനാത് സര്വകാമദുഘാ ഗാവഃ പുടകേ പുടകേ മധു
അന്നകാലത്ത് ഭൂമി ഉഴുതില്ലെങ്കിലും വിളകൾ ലഭിച്ചു; ആലോചനയാൽ തന്നെ ഭക്ഷണം ഉണ്ടായി; പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി; ഓരോ കുഴിയിലും തേൻ കണ്ടെത്താമായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്ന് ഏവ കാലേ തു യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ സൂതഃ സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌത്യേ ഽഹനി മഹാമതിഃ
അതേ സമയം, പിതൃയാഗത്തിൽ, സൂതി എന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുന്ന ദിവസം, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ഒരു സൂതൻ ജനിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഏവ മഹായജ്ഞേ ജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞോ ഽഥ മാഗധഃ പൃഥോഃ സ്തവാര്ഥം തൌ തത്ര സമാഹൂതൌ മഹര്ഷിഭിഃ
ആ മഹായാഗത്തിൽ, പ്രജ്ഞയുള്ള ഒരു മാഗധനും ജനിച്ചു; മഹർഷിമാർ അവരെ പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ വിളിച്ചു.
താവ് ഊചുര് ഋഷയഃ സര്വേ സ്തൂയതാമ് ഏഷ പാര്ഥിവഃ കര്മൈതദ് അനുരൂപം വാം പാത്രം ചായം നരാധിപഃ
എല്ലാ ഋഷിമാരും അവരോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവിനെ സ്തുതിക്കണം; ഈ പ്രവർത്തി നിങ്ങള്ക്ക് യോജിച്ചതും, ഈ മനുഷ്യാധിപൻ അർഹനുമാണ്.'
താവ് ഊചതുസ് തദാ സര്വാംസ് താന് ഋഷീന് സൂതമാഗധൌ ആവാം ദേവാന് ഋഷീംശ് ചൈവ പ്രീണയാവഃ സ്വകര്മഭിഃ
അപ്പോൾ സൂതനും മാഗധനും എല്ലാ ഋഷിമാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ഞങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.'
ന ചാസ്യ വിദ്മോ വൈ കര്മ നാമ വാ ലക്ഷണം യശഃ സ്തോത്രം യേനാസ്യ കുര്യാവ രാജ്ഞസ് തേജസ്വിനോ ദ്വിജാഃ
പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ മഹത്വമുള്ള രാജാവിന്റെ പ്രവർത്തികളും, പേരും, ഗുണങ്ങളും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല; അതിനാൽ അവനെ സ്തുതിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
ഋഷിഭിസ് തൌ നിയുക്തൌ തു ഭവിഷ്യൈഃ സ്തൂയതാമ് ഇതി യാനി കര്മാണി കൃതവാന് പൃഥുഃ പശ്ചാന് മഹാബലഃ
ഋഷിമാർ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഭാവിയിൽ പൃഥു ചെയ്യുന്ന മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾക്കായി അവനെ സ്തുതിക്കണം.'
തതഃ പ്രഭൃതി വൈ ലോകേ സ്തവേഷു മുനിസത്തമാഃ ആശീര്വാദാഃ പ്രയുജ്യന്തേ സൂതമാഗധബന്ദിഭിഃ
അന്നുമുതൽ, മഹർഷിമാരേ, സ്തുതികളിൽ സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും ഗായകരും ആശീർവാദങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങി.
തയോഃ സ്തവാന്തേ സുപ്രീതഃ പൃഥുഃ പ്രാദാത് പ്രജേശ്വരഃ അനൂപദേശം സൂതായ മഗധം മാഗധായ ച
അവരുടെ സ്തുതിക്ക് ശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ, ജനങ്ങളുടെ നാഥനായ പൃഥു, സൂതന് അനൂപം ദേശവും മാഗധന് മാഗധ ദേശവും സമ്മാനിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ പരമപ്രീതാഃ പ്രജാഃ പ്രോചുര് മനീഷിണഃ വൃത്തീനാമ് ഏഷ വോ ദാതാ ഭവിഷ്യതി നരാധിപഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ജനങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവാണ് നിങ്ങള്ക്ക് ഉപജീവനം നൽകുന്നവൻ.'
തതോ വൈണ്യം മഹാത്മാനം പ്രജാഃ സമഭിദുദ്രുവുഃ ത്വം നോ വൃത്തിം വിധത്സ്വേതി മഹര്ഷിവചനാത് തദാ
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ വേണപുത്രനോടു ജനങ്ങൾ സമീപിച്ചു: 'മഹർഷിമാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, ഞങ്ങളുടെ ഉപജീവനം നീ ഒരുക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
സോ ഽഭിദ്രുതഃ പ്രജാഭിസ് തു പ്രജാഹിതചികീര്ഷയാ ധനുര് ഗൃഹ്യ പൃഷത്കാംശ് ച പൃഥിവീമ് ആദ്രവദ് ബലീ
ജനങ്ങൾ ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചതിനാൽ, അവൻ അവരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് വല്ലഭനായി വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് ഭൂമിയിൽ യാത്രയായി.
തതോ വൈണ്യഭയത്രസ്താ ഗൌര് ഭൂത്വാ പ്രാദ്രവന് മഹീ താം പൃഥുര് ധനുര് ആദായ ദ്രവന്തീമ് അന്വധാവത
അപ്പോൾ വേണപുത്രനോടുള്ള ഭയത്തിൽ ഭൂമി പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഓടി; പൃഥു വില്ലെടുത്ത് അവളെ പിന്തുടർന്നു.
സാ ലോകാന് ബ്രഹ്മലോകാദീന് ഗത്വാ വൈണ്യഭയാത് തദാ പ്രദദര്ശാഗ്രതോ വൈണ്യം പ്രഗൃഹീതശരാസനമ്
വേണപുത്രനോടുള്ള ഭയത്തിൽ, അവൾ ബ്രഹ്മലോകം ഉൾപ്പെടെ എല്ലായിടത്തും ഓടി; എവിടെയും വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച വേണപുത്രനെ അവൾ മുന്നിൽ കണ്ടു.
ജ്വലദ്ഭിര് നിശിതൈര് ബാണൈര് ദീപ്തതേജസമ് അന്തതഃ മഹായോഗം മഹാത്മാനം ദുര്ധര്ഷമ് അമരൈര് അപി
ദഹിക്കുന്നതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ അമ്പുകൾ കൈവശം വച്ചതും, പ്രകാശം പകർന്നതുമായ മഹാത്മാവായ മഹായോഗിയെ, അമരന്മാർക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെ അവൾ എല്ലായിടത്തും കണ്ടു.
അലഭന്തീ തു സാ ത്രാണം വൈണ്യമ് ഏവാന്വപദ്യത കൃതാഞ്ജലിപുടാ ഭൂത്വാ പൂജ്യാ ലോകൈസ് ത്രിഭിസ് തദാ
ഒന്നും രക്ഷയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവൾ വേണപുത്രനോടു തിരിച്ചു വന്നു, കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു; അപ്പോൾ അവളെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ആദരിച്ചു.
ഉവാച വൈണ്യം നാധര്മം സ്ത്രീവധേ പരിപശ്യസി കഥം ധാരയിതാ ചാസി പ്രജാ രാജന് വിനാ മയാ
അവൾ വേണപുത്രനോടു പറഞ്ഞു: 'സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നതിൽ നീ അധർമ്മം കാണുന്നില്ലേ? രാജാവേ, എങ്ങനെ നീ എന്നില്ലാതെ ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കും?'
മയി ലോകാഃ സ്ഥിതാ രാജന് മയേദം ധാര്യതേ ജഗത് മദ്വിനാശേ വിനശ്യേയുഃ പ്രജാഃ പാര്ഥിവ വിദ്ധി തത്
'രാജാവേ, ലോകങ്ങൾ എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ ജഗത് എന്നാൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഞാൻ നശിച്ചാൽ, ജനങ്ങളും നശിക്കും എന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.'
ന മാമ് അര്ഹസി ഹന്തും വൈ ശ്രേയശ് ചേത് ത്വം ചികീര്ഷസി പ്രജാനാം പൃഥിവീപാല ശൃണു ചേദം വചോ മമ
'നീ എന്നെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം.'
ഉപായതഃ സമാരബ്ധാഃ സര്വേ സിധ്യന്ത്യ് ഉപക്രമാഃ ഉപായം പശ്യ യേന ത്വം ധാരയേഥാഃ പ്രജാമ് ഇമാമ്
'ശരിയായ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചാൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിജയിക്കും; ഈ ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ നീ എന്തെങ്കിലും മാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തണം.'
ഹത്വാപി മാം ന ശക്തസ് ത്വം പ്രജാനാം പോഷണേ നൃപ അനുകൂലാ ഭവിഷ്യാമി യച്ഛ കോപം മഹാമതേ
'നീ എന്നെ കൊല്ലുമ്പോഴും, രാജാവേ, ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഞാൻ നിന്നോട് അനുകൂലമാകും; മഹാമനസ്ക്കനേ, ദയവായി കോപം വിട്ടുകളയണം.'
അവധ്യാം ച സ്ത്രിയം പ്രാഹുസ് തിര്യഗ്യോനിഗതേഷ്വ് അപി യദ്യ് ഏവം പൃഥിവീപാല ന ധര്മം ത്യക്തുമ് അര്ഹസി
'സ്ത്രീയെ കൊല്ലരുതെന്ന്, മൃഗങ്ങളിൽ പോലും, പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നീ ധർമ്മം വിട്ടുകളയരുത്.'
ഏവം ബഹുവിധം വാക്യം ശ്രുത്വാ രാജാ മഹാമനാഃ കോപം നിഗൃഹ്യ ധര്മാത്മാ വസുധാമ് ഇദമ് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പലവിധ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവു, മഹാമനസ്സ്, കോപം നിയന്ത്രിച്ച്, ധാർമ്മികനായവൻ ഭൂമിയോട് പറഞ്ഞു.