യദാ ന ശക്യതേ മോഹാദ് അവലേപാച് ച പാര്ഥിവഃ അപനേതും തദാ വേണസ് തതഃ ക്രുദ്ധാ മഹര്ഷയഃ
അജ്ഞാനത്താലും അഭിമാനത്താലും രാജാവിനെ മാറ്റാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ കോപത്തോടെ വേണനെതിരെ പ്രവർത്തിച്ചു.
തം നിഗൃഹ്യ മഹാത്മാനോ വിസ്ഫുരന്തം മഹാബലമ് തതോ ഽസ്യ സവ്യമ് ഊരും തേ മമന്ഥുര് ജാതമന്യവഃ
മഹാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാർ, ശക്തനായ വേണനെ പിടിച്ച്, അവന്റെ ഇടത് തൊണ്ടി ശക്തിയായി ഉരുക്കി.
തസ്മിന് നിമഥ്യമാനേ വൈ രാജ്ഞ ഊരൌ തു ജജ്ഞിവാന് ഹ്രസ്വോ ഽതിമാത്രഃ പുരുഷഃ കൃഷ്ണശ് ചേതി ബഭൂവ ഹ
രാജാവിന്റെ തൊണ്ടി അങ്ങനെ ഉരുക്കുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്ന് വളരെ ചെറുതും കറുപ്പും ആയ ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
സ ഭീതഃ പ്രാഞ്ജലിര് ഭൂത്വാ തസ്ഥിവാന് ദ്വിജസത്തമാഃ തമ് അത്രിര് വിഹ്വലം ദൃഷ്ട്വാ നിഷീദേത്യ് അബ്രവീത് തദാ
ഭയപ്പെട്ട്, കൈകൂപ്പി, അവൻ ദ്വിജന്മാരുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. അവനെ വിഷമത്തോടെ കണ്ട അത്രി പറഞ്ഞു: 'ഇരിക്കൂ.'
നിഷാദവംശകര്താസൌ ബഭൂവ വദതാം വരാഃ ധീവരാന് അസൃജച് ചാപി വേണകല്മഷസംഭവാന്
അവൻ തന്നെയാണ് നിഷാദവംശത്തിന്റെ പിതാവ്, വാക്കിന്റെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. വേണന്റെ പാപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ധീവരന്മാരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
യേ ചാന്യേ വിന്ധ്യനിലയാസ് തഥാ പര്വതസംശ്രയാഃ അധര്മരുചയോ വിപ്രാസ് തേ തു വൈ വേണകല്മഷാഃ
വിന്ദ്യപർവതങ്ങളിലും മറ്റും താമസിക്കുന്നവരും, അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവരും, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവരും വേണന്റെ പാപത്തിൽ നിന്നവരാണ്.
തതഃ പുനര് മഹാത്മാനഃ പാണിം വേണസ്യ ദക്ഷിണമ് അരണീമ് ഇവ സംരബ്ധാ മമന്ഥുര് ജാതമന്യവഃ
അതിനുശേഷം മഹാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാർ, കോപത്തോടെ, വേണന്റെ വലതുകൈ ഉരുക്കി, അഗ്നിക്കൊല്ലുപോലെ.
പൃഥുസ് തസ്മാത് സമുത്പന്നഃ കരാജ് ജ്വലനസംനിഭഃ ദീപ്യമാനഃ സ്വവപുഷാ സാക്ഷാദ് അഗ്നിര് ഇവ ജ്വലന്
അവിടെ നിന്ന് പൃഥു ജനിച്ചു, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു, തന്റെ കാന്തിയാൽ പ്രകാശിച്ചു, സാക്ഷാൽ അഗ്നി തന്നെയെന്നപോലെ.
അഥ സോ ഽജഗവം നാമ ധനുര് ഗൃഹ്യ മഹാരവമ് ശരാംശ് ച ദിവ്യാന് രക്ഷാര്ഥം കവചം ച മഹാപ്രഭമ്
അപ്പൊഴ് അവൻ അജഗവം എന്ന വലിയ ശബ്ദമുള്ള വില്ലും, രക്ഷയ്ക്കായി ദൈവികമായ അമ്പുകളും, പ്രകാശമുള്ള കാവചവും എടുത്തു.
തസ്മിഞ് ജാതേ ഽഥ ഭൂതാനി സംപ്രഹൃഷ്ടാനി സര്വശഃ സമാപേതുര് മഹാഭാഗാ വേണസ് തു ത്രിദിവം യയൌ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും അതിയായി സന്തോഷിച്ചു; മഹത്വമുള്ള വേനൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
സമുത്പന്നേന ഭോ വിപ്രാഃ സത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ ത്രാതഃ സ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ പുംനാമ്നോ നരകാത് തദാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ മഹാത്മാവായ നല്ല മകനിന്റെ ജനനത്തിലൂടെ, ആ പുരുഷസിംഹൻ പുന്നാമനാമമുള്ള നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
തം സമുദ്രാശ് ച നദ്യശ് ച രത്നാന്യ് ആദായ സര്വശഃ തോയാനി ചാഭിഷേകാര്ഥം സര്വ ഏവോപതസ്ഥിരേ
അപ്പോൾ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും, വിവിധ രത്നങ്ങളും അഭിഷേകത്തിനായി വെള്ളവും കൊണ്ടു അവനെ സമീപിച്ചു.
പിതാമഹശ് ച ഭഗവാന് ദേവൈര് ആങ്ഗിരസൈഃ സഹ സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി ജങ്ഗമാനി ച സര്വശഃ
പിതാമഹൻ ദേവന്മാരോടും ആംഗിരസർമാരോടും കൂടെ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാഗമ്യ തദാ വൈണ്യമ് അഭ്യഷിഞ്ചന് നരാധിപമ് മഹതാ രാജരാജേന പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് വേനന്റെ മകനായവനെ മഹാരാജാഭിഷേകത്തോടെ മനുഷ്യരുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു; ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി.
സോ ഽഭിഷിക്തോ മഹാതേജാ വിധിവദ് ധര്മകോവിദൈഃ ആധിരാജ്യേ തദാ രാജ്ഞാം പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന്
ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ശരിയായ രീതിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള വേനപുത്രൻ പൃഥു രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായി.
പിത്രാപരഞ്ജിതാസ് തസ്യ പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ അനുരാഗാത് തതസ് തസ്യ നാമ രാജാഭ്യജായത
അവന്റെ അച്ഛനിൽ അസന്തോഷം ഉണ്ടായിരുന്ന ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി; അവരുടെ സ്നേഹത്താൽ അവൻ 'രാജാവ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ആപസ് തസ്തമ്ഭിരേ തസ്യ സമുദ്രമ് അഭിയാസ്യതഃ പര്വതാശ് ച ദദുര് മാര്ഗം ധ്വജഭങ്ഗശ് ച നാഭവത്
അവൻ സമുദ്രത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, വെള്ളങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി തടഞ്ഞുനിന്നു; പർവതങ്ങൾ വഴിയൊരുക്കി; പതാകകൾക്ക് കേടുപാടൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിധ്യന്ത്യ് അന്നാനി ചിന്തനാത് സര്വകാമദുഘാ ഗാവഃ പുടകേ പുടകേ മധു
അന്നകാലത്ത് ഭൂമി ഉഴുതില്ലെങ്കിലും വിളകൾ ലഭിച്ചു; ആലോചനയാൽ തന്നെ ഭക്ഷണം ഉണ്ടായി; പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി; ഓരോ കുഴിയിലും തേൻ കണ്ടെത്താമായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്ന് ഏവ കാലേ തു യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ സൂതഃ സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌത്യേ ഽഹനി മഹാമതിഃ
അതേ സമയം, പിതൃയാഗത്തിൽ, സൂതി എന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുന്ന ദിവസം, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ഒരു സൂതൻ ജനിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഏവ മഹായജ്ഞേ ജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞോ ഽഥ മാഗധഃ പൃഥോഃ സ്തവാര്ഥം തൌ തത്ര സമാഹൂതൌ മഹര്ഷിഭിഃ
ആ മഹായാഗത്തിൽ, പ്രജ്ഞയുള്ള ഒരു മാഗധനും ജനിച്ചു; മഹർഷിമാർ അവരെ പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ വിളിച്ചു.
താവ് ഊചുര് ഋഷയഃ സര്വേ സ്തൂയതാമ് ഏഷ പാര്ഥിവഃ കര്മൈതദ് അനുരൂപം വാം പാത്രം ചായം നരാധിപഃ
എല്ലാ ഋഷിമാരും അവരോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവിനെ സ്തുതിക്കണം; ഈ പ്രവർത്തി നിങ്ങള്ക്ക് യോജിച്ചതും, ഈ മനുഷ്യാധിപൻ അർഹനുമാണ്.'
താവ് ഊചതുസ് തദാ സര്വാംസ് താന് ഋഷീന് സൂതമാഗധൌ ആവാം ദേവാന് ഋഷീംശ് ചൈവ പ്രീണയാവഃ സ്വകര്മഭിഃ
അപ്പോൾ സൂതനും മാഗധനും എല്ലാ ഋഷിമാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ഞങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.'
ന ചാസ്യ വിദ്മോ വൈ കര്മ നാമ വാ ലക്ഷണം യശഃ സ്തോത്രം യേനാസ്യ കുര്യാവ രാജ്ഞസ് തേജസ്വിനോ ദ്വിജാഃ
പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ മഹത്വമുള്ള രാജാവിന്റെ പ്രവർത്തികളും, പേരും, ഗുണങ്ങളും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല; അതിനാൽ അവനെ സ്തുതിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
ഋഷിഭിസ് തൌ നിയുക്തൌ തു ഭവിഷ്യൈഃ സ്തൂയതാമ് ഇതി യാനി കര്മാണി കൃതവാന് പൃഥുഃ പശ്ചാന് മഹാബലഃ
ഋഷിമാർ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഭാവിയിൽ പൃഥു ചെയ്യുന്ന മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾക്കായി അവനെ സ്തുതിക്കണം.'
തതഃ പ്രഭൃതി വൈ ലോകേ സ്തവേഷു മുനിസത്തമാഃ ആശീര്വാദാഃ പ്രയുജ്യന്തേ സൂതമാഗധബന്ദിഭിഃ
അന്നുമുതൽ, മഹർഷിമാരേ, സ്തുതികളിൽ സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും ഗായകരും ആശീർവാദങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങി.
തയോഃ സ്തവാന്തേ സുപ്രീതഃ പൃഥുഃ പ്രാദാത് പ്രജേശ്വരഃ അനൂപദേശം സൂതായ മഗധം മാഗധായ ച
അവരുടെ സ്തുതിക്ക് ശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ, ജനങ്ങളുടെ നാഥനായ പൃഥു, സൂതന് അനൂപം ദേശവും മാഗധന് മാഗധ ദേശവും സമ്മാനിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ പരമപ്രീതാഃ പ്രജാഃ പ്രോചുര് മനീഷിണഃ വൃത്തീനാമ് ഏഷ വോ ദാതാ ഭവിഷ്യതി നരാധിപഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ജനങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവാണ് നിങ്ങള്ക്ക് ഉപജീവനം നൽകുന്നവൻ.'
തതോ വൈണ്യം മഹാത്മാനം പ്രജാഃ സമഭിദുദ്രുവുഃ ത്വം നോ വൃത്തിം വിധത്സ്വേതി മഹര്ഷിവചനാത് തദാ
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ വേണപുത്രനോടു ജനങ്ങൾ സമീപിച്ചു: 'മഹർഷിമാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, ഞങ്ങളുടെ ഉപജീവനം നീ ഒരുക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
സോ ഽഭിദ്രുതഃ പ്രജാഭിസ് തു പ്രജാഹിതചികീര്ഷയാ ധനുര് ഗൃഹ്യ പൃഷത്കാംശ് ച പൃഥിവീമ് ആദ്രവദ് ബലീ
ജനങ്ങൾ ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചതിനാൽ, അവൻ അവരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് വല്ലഭനായി വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് ഭൂമിയിൽ യാത്രയായി.
തതോ വൈണ്യഭയത്രസ്താ ഗൌര് ഭൂത്വാ പ്രാദ്രവന് മഹീ താം പൃഥുര് ധനുര് ആദായ ദ്രവന്തീമ് അന്വധാവത
അപ്പോൾ വേണപുത്രനോടുള്ള ഭയത്തിൽ ഭൂമി പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഓടി; പൃഥു വില്ലെടുത്ത് അവളെ പിന്തുടർന്നു.