നിഃസ്വാധ്യായവഷട്കാരാഃ പ്രജാസ് തസ്മിന് പ്രജാപതൌ പ്രവൃത്തം ന പപുഃ സോമം ഹുതം യജ്ഞേഷു ദേവതാഃ
അവൻ ആ ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായി ഭരിച്ചപ്പോൾ, ആരും സ്വാധ്യായം പറയുകയോ വഷട് വിളിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല; യജ്ഞങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ സോമം കുടിച്ചില്ല, ഹോമവും അർപ്പിച്ചില്ല.
ന യഷ്ടവ്യം ന ഹോതവ്യമ് ഇതി തസ്യ പ്രജാപതേഃ ആസീത് പ്രതിജ്ഞാ ക്രൂരേയം വിനാശേ പ്രത്യുപസ്ഥിതേ
ആ ജനാധിപതിക്ക് ഒരു ക്രൂരമായ തീരുമാനം ഉണ്ടായി: 'യജ്ഞങ്ങൾ വേണ്ട, ഹോമങ്ങൾ വേണ്ട,' എന്നായിരുന്നു, നാശം അടുത്തിരിക്കെ.
അഹമ് ഇജ്യശ് ച യഷ്ടാ ച യജ്ഞശ് ചേതി ഭൃഗൂദ്വഹ മയി യജ്ഞോ വിധാതവ്യോ മയി ഹോതവ്യമ് ഇത്യ് അപി
ഭൃഗുവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ തന്നെയാണ് പൂജയും, പൂജാരി തന്നെയും, യജ്ഞവും. എന്റെ പേരിൽ യജ്ഞം നടത്തണം, എനിക്ക് ഹോമം അർപ്പിക്കണം.
തമ് അതിക്രാന്തമര്യാദമ് ആദദാനമ് അസാംപ്രതമ് ഊചുര് മഹര്ഷയഃ സര്വേ മരീചിപ്രമുഖാസ് തദാ
അങ്ങിനെ എല്ലാ പരിധികളും കടന്നുപോയ, അനുപയോഗ്യമായി പെരുമാറിയ അവനോട്, മാരീചിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു.
വയം ദീക്ഷാം പ്രവേക്ഷ്യാമഃ സംവത്സരഗണാന് ബഹൂന് അധര്മം കുരു മാ വേണ ഏഷ ധര്മഃ സനാതനഃ
നാം പല വർഷങ്ങളോളം ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കും; വേണാ, നീ അധർമ്മം ചെയ്യരുത്, ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ധർമ്മം.
നിധനേ ഽത്രേഃ പ്രസൂതസ് ത്വം പ്രജാപതിര് അസംശയമ് പ്രജാശ് ച പാലയിഷ്യേ ഽഹമ് ഇതീഹ സമയഃ കൃതഃ
അത്രിയുടെ മരണത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ജനിച്ചത്, നീ തന്നെ ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയാണ്. ജനങ്ങളെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും — ഇതായിരുന്നു ഇവിടെ ഉണ്ടായ ഉടമ്പടി.
താംസ് തഥാ ബ്രുവതഃ സര്വാന് മഹര്ഷീന് അബ്രവീത് തദാ വേണഃ പ്രഹസ്യ ദുര്ബുദ്ധിര് ഇമമ് അര്ഥമ് അനര്ഥവിത്
അങ്ങിനെ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും പറഞ്ഞപ്പോൾ, മനസ്സില്ലാത്ത വേണൻ ചിരിച്ച്, അവരെ നോക്കി ദോഷകരമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സ്രഷ്ടാ ധര്മസ്യ കശ് ചാന്യഃ ശ്രോതവ്യം കസ്യ വാ മയാ ശ്രുതവീര്യതപഃസത്യൈര് മയാ വാ കഃ സമോ ഭുവി
ധർമ്മത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ് മറ്റാരാണ്? ഞാൻ ആരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം? ഈ ഭൂമിയിൽ പഠനത്തിലും വീര്യത്തിലും തപസ്സിലും സത്യത്തിലും എനിക്ക് തുല്യൻ ആരാണ്?
പ്രഭവം സര്വഭൂതാനാം ധര്മാണാം ച വിശേഷതഃ സംമൂഢാ ന വിദുര് നൂനം ഭവന്തോ മാം വിചേതസഃ
നിങ്ങൾക്കു മനസ്സില്ല, അജ്ഞാനികൾ തന്നെയാണ്; ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളും ധർമ്മവും സൃഷ്ടിച്ചവൻ എന്ന സത്യം നിങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
ഇച്ഛന് ദഹേയം പൃഥിവീം പ്ലാവയേയം ജലൈസ് തഥാ ദ്യാം വൈ ഭുവം ച രുന്ധേയം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഭൂമി കത്തിക്കളയാം, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിക്കളയാം, ആകാശവും ഭൂമിയും തടയാം — ഇതിൽ ആലോചന വേണ്ട.
യദാ ന ശക്യതേ മോഹാദ് അവലേപാച് ച പാര്ഥിവഃ അപനേതും തദാ വേണസ് തതഃ ക്രുദ്ധാ മഹര്ഷയഃ
അജ്ഞാനത്താലും അഭിമാനത്താലും രാജാവിനെ മാറ്റാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ കോപത്തോടെ വേണനെതിരെ പ്രവർത്തിച്ചു.
തം നിഗൃഹ്യ മഹാത്മാനോ വിസ്ഫുരന്തം മഹാബലമ് തതോ ഽസ്യ സവ്യമ് ഊരും തേ മമന്ഥുര് ജാതമന്യവഃ
മഹാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാർ, ശക്തനായ വേണനെ പിടിച്ച്, അവന്റെ ഇടത് തൊണ്ടി ശക്തിയായി ഉരുക്കി.
തസ്മിന് നിമഥ്യമാനേ വൈ രാജ്ഞ ഊരൌ തു ജജ്ഞിവാന് ഹ്രസ്വോ ഽതിമാത്രഃ പുരുഷഃ കൃഷ്ണശ് ചേതി ബഭൂവ ഹ
രാജാവിന്റെ തൊണ്ടി അങ്ങനെ ഉരുക്കുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്ന് വളരെ ചെറുതും കറുപ്പും ആയ ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
സ ഭീതഃ പ്രാഞ്ജലിര് ഭൂത്വാ തസ്ഥിവാന് ദ്വിജസത്തമാഃ തമ് അത്രിര് വിഹ്വലം ദൃഷ്ട്വാ നിഷീദേത്യ് അബ്രവീത് തദാ
ഭയപ്പെട്ട്, കൈകൂപ്പി, അവൻ ദ്വിജന്മാരുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. അവനെ വിഷമത്തോടെ കണ്ട അത്രി പറഞ്ഞു: 'ഇരിക്കൂ.'
നിഷാദവംശകര്താസൌ ബഭൂവ വദതാം വരാഃ ധീവരാന് അസൃജച് ചാപി വേണകല്മഷസംഭവാന്
അവൻ തന്നെയാണ് നിഷാദവംശത്തിന്റെ പിതാവ്, വാക്കിന്റെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. വേണന്റെ പാപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ധീവരന്മാരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
യേ ചാന്യേ വിന്ധ്യനിലയാസ് തഥാ പര്വതസംശ്രയാഃ അധര്മരുചയോ വിപ്രാസ് തേ തു വൈ വേണകല്മഷാഃ
വിന്ദ്യപർവതങ്ങളിലും മറ്റും താമസിക്കുന്നവരും, അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവരും, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവരും വേണന്റെ പാപത്തിൽ നിന്നവരാണ്.
തതഃ പുനര് മഹാത്മാനഃ പാണിം വേണസ്യ ദക്ഷിണമ് അരണീമ് ഇവ സംരബ്ധാ മമന്ഥുര് ജാതമന്യവഃ
അതിനുശേഷം മഹാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാർ, കോപത്തോടെ, വേണന്റെ വലതുകൈ ഉരുക്കി, അഗ്നിക്കൊല്ലുപോലെ.
പൃഥുസ് തസ്മാത് സമുത്പന്നഃ കരാജ് ജ്വലനസംനിഭഃ ദീപ്യമാനഃ സ്വവപുഷാ സാക്ഷാദ് അഗ്നിര് ഇവ ജ്വലന്
അവിടെ നിന്ന് പൃഥു ജനിച്ചു, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു, തന്റെ കാന്തിയാൽ പ്രകാശിച്ചു, സാക്ഷാൽ അഗ്നി തന്നെയെന്നപോലെ.
അഥ സോ ഽജഗവം നാമ ധനുര് ഗൃഹ്യ മഹാരവമ് ശരാംശ് ച ദിവ്യാന് രക്ഷാര്ഥം കവചം ച മഹാപ്രഭമ്
അപ്പൊഴ് അവൻ അജഗവം എന്ന വലിയ ശബ്ദമുള്ള വില്ലും, രക്ഷയ്ക്കായി ദൈവികമായ അമ്പുകളും, പ്രകാശമുള്ള കാവചവും എടുത്തു.
തസ്മിഞ് ജാതേ ഽഥ ഭൂതാനി സംപ്രഹൃഷ്ടാനി സര്വശഃ സമാപേതുര് മഹാഭാഗാ വേണസ് തു ത്രിദിവം യയൌ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും അതിയായി സന്തോഷിച്ചു; മഹത്വമുള്ള വേനൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
സമുത്പന്നേന ഭോ വിപ്രാഃ സത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ ത്രാതഃ സ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ പുംനാമ്നോ നരകാത് തദാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ മഹാത്മാവായ നല്ല മകനിന്റെ ജനനത്തിലൂടെ, ആ പുരുഷസിംഹൻ പുന്നാമനാമമുള്ള നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
തം സമുദ്രാശ് ച നദ്യശ് ച രത്നാന്യ് ആദായ സര്വശഃ തോയാനി ചാഭിഷേകാര്ഥം സര്വ ഏവോപതസ്ഥിരേ
അപ്പോൾ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും, വിവിധ രത്നങ്ങളും അഭിഷേകത്തിനായി വെള്ളവും കൊണ്ടു അവനെ സമീപിച്ചു.
പിതാമഹശ് ച ഭഗവാന് ദേവൈര് ആങ്ഗിരസൈഃ സഹ സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി ജങ്ഗമാനി ച സര്വശഃ
പിതാമഹൻ ദേവന്മാരോടും ആംഗിരസർമാരോടും കൂടെ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാഗമ്യ തദാ വൈണ്യമ് അഭ്യഷിഞ്ചന് നരാധിപമ് മഹതാ രാജരാജേന പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് വേനന്റെ മകനായവനെ മഹാരാജാഭിഷേകത്തോടെ മനുഷ്യരുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു; ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി.
സോ ഽഭിഷിക്തോ മഹാതേജാ വിധിവദ് ധര്മകോവിദൈഃ ആധിരാജ്യേ തദാ രാജ്ഞാം പൃഥുര് വൈണ്യഃ പ്രതാപവാന്
ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ശരിയായ രീതിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള വേനപുത്രൻ പൃഥു രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായി.
പിത്രാപരഞ്ജിതാസ് തസ്യ പ്രജാസ് തേനാനുരഞ്ജിതാഃ അനുരാഗാത് തതസ് തസ്യ നാമ രാജാഭ്യജായത
അവന്റെ അച്ഛനിൽ അസന്തോഷം ഉണ്ടായിരുന്ന ജനങ്ങൾ അവനിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി; അവരുടെ സ്നേഹത്താൽ അവൻ 'രാജാവ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ആപസ് തസ്തമ്ഭിരേ തസ്യ സമുദ്രമ് അഭിയാസ്യതഃ പര്വതാശ് ച ദദുര് മാര്ഗം ധ്വജഭങ്ഗശ് ച നാഭവത്
അവൻ സമുദ്രത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, വെള്ളങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി തടഞ്ഞുനിന്നു; പർവതങ്ങൾ വഴിയൊരുക്കി; പതാകകൾക്ക് കേടുപാടൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിധ്യന്ത്യ് അന്നാനി ചിന്തനാത് സര്വകാമദുഘാ ഗാവഃ പുടകേ പുടകേ മധു
അന്നകാലത്ത് ഭൂമി ഉഴുതില്ലെങ്കിലും വിളകൾ ലഭിച്ചു; ആലോചനയാൽ തന്നെ ഭക്ഷണം ഉണ്ടായി; പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി; ഓരോ കുഴിയിലും തേൻ കണ്ടെത്താമായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്ന് ഏവ കാലേ തു യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ സൂതഃ സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌത്യേ ഽഹനി മഹാമതിഃ
അതേ സമയം, പിതൃയാഗത്തിൽ, സൂതി എന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുന്ന ദിവസം, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ഒരു സൂതൻ ജനിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഏവ മഹായജ്ഞേ ജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞോ ഽഥ മാഗധഃ പൃഥോഃ സ്തവാര്ഥം തൌ തത്ര സമാഹൂതൌ മഹര്ഷിഭിഃ
ആ മഹായാഗത്തിൽ, പ്രജ്ഞയുള്ള ഒരു മാഗധനും ജനിച്ചു; മഹർഷിമാർ അവരെ പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ വിളിച്ചു.