ഏവമ് ഉക്ത്വാ തു വിപ്രര്ഷിഃ പുനര് ദക്ഷമ് അഭാഷത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹർഷി വീണ്ടും ദക്ഷനോടു സംസാരിച്ചു.
പൂജ്യം ച പശുഭര്താരം കസ്മാന് നാര്ചയസേ പ്രഭുമ്
ആദരിക്കേണ്ട പശുബന്ധുവായ ഭഗവാനെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ആരാധിക്കാറില്ല?
സന്തി മേ ബഹവോ രുദ്രാഃ ശൂലഹസ്താഃ കപര്ദിനഃ ഏകാദശസ്ഥാനഗതാ നാന്യം വിദ്മോ മഹേശ്വരമ്
എനിക്ക് അനേകം രുദ്രന്മാർ ഉണ്ട്, മൂന്ന് കയ്യിൽ ത്രിശൂലം പിടിച്ച്, ജടാമുടിയോടെ, പതിനൊന്ന് സ്ഥലങ്ങളിൽ പാർക്കുന്നു. മഹേശ്വരനെന്നാൽ അവനെക്കാൾ വല്ലതും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
സര്വേഷാമ് ഏകമന്ത്രോ ഽയം മമേശോ ന നിമന്ത്രിതഃ യഥാഹം ശംകരാദ് ഊര്ധ്വം നാന്യം പശ്യാമി ദൈവതമ് തഥാ ദക്ഷസ്യ വിപുലോ യജ്ഞോ ഽയം ന ഭവിഷ്യതി
എല്ലാവർക്കും ഒരേ മന്ത്രമാണ്; എന്റെ ഇശ്വരനെ ക്ഷണിച്ചിട്ടില്ല. ഞാൻ കാണുന്നതുപോലെ ശങ്കരനേക്കാൾ വലിയ ദൈവം മറ്റൊന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ദക്ഷന്റെ ഈ വലിയ യാഗം വിജയിക്കില്ല.
വിഷ്ണോശ് ച ഭാഗാ വിവിധാഃ പ്രദത്താസ് തഥാ ച രുദ്രേഭ്യ ഉത പ്രദത്താഃ അന്യേ ഽപി ദേവാ നിജഭാഗയുക്താ ദദാമി ഭാഗം ന തു ശംകരായ
വിഷ്ണുവിന് പലവിധമായ പങ്കുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെ രുദ്രന്മാർക്കും. മറ്റു ദേവന്മാർക്കും അവരവരുടെ പങ്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ പങ്ക് നൽകുന്നു, പക്ഷേ ശങ്കരനു മാത്രം നൽകുന്നില്ല.
ഗതാസ് തു ദേവതാ ജ്ഞാത്വാ ശൈലരാജസുതാ തദാ ഉവാച വചനം ശര്വം ദേവം പശുപതിം പതിമ്
ഇത് മനസ്സിലാക്കിയ ദേവന്മാർ അപ്പോൾ പർവതരാജകുമാരിയുടെ അടുക്കൽ പോയി. അവൾ ശർവനോടും, ജീവജാലങ്ങളുടെ നാഥനായ ദേവനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് കുത്ര യാന്ത്യ് ഏതേ ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ ബ്രൂഹി തത്ത്വേന തത്ത്വജ്ഞ സംശയോ മേ മഹാന് അയമ്
ഭഗവനേ, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഈ ദേവന്മാർ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? സത്യമായി പറയൂ, സത്യത്തെ അറിയുന്നവനേ; ഈ വലിയ സംശയമാണ് എനിക്ക് ഉണർന്നിരിക്കുന്നത്.
ദക്ഷോ നാമ മഹാഭാഗേ പ്രജാനാം പതിര് ഉത്തമഃ ഹയമേധേന യജതേ തത്ര യാന്തി ദിവൌകസഃ
ദക്ഷൻ എന്ന മഹാഭാഗ്യവാൻ ജീവജാലങ്ങളുടെ പ്രധാനനായകനാണ്; അവൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തുകയാണ്, അതിലേക്കാണ് ദേവന്മാർ പോകുന്നത്.
യജ്ഞമ് ഏതം മഹാഭാഗ കിമര്ഥം നാനുഗച്ഛസി കേന വാ പ്രതിഷേധേന ഗമനം തേ ന വിദ്യതേ
മഹാഭാഗ്യവതിയേ, നീ ഈ യാഗത്തെ പിന്തുടരാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? എന്ത് വിലക്കാണ് നിന്നെ പോകാൻ അനുവദിക്കാത്തത്?
സുരൈര് ഏവ മഹാഭാഗേ സര്വമ് ഏതദ് അനുഷ്ഠിതമ് യജ്ഞേഷു മമ സര്വേഷു ന ഭാഗ ഉപകല്പിതഃ
മഹാഭാഗ്യവതിയേ, ഇതെല്ലാം ദേവന്മാരാൽ മാത്രം നടത്തപ്പെട്ടതാണ്. എന്റെ എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും എനിക്ക് ഒരു പങ്കും ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
പൂര്വാഗതേന ഗന്തവ്യം മാര്ഗേണ വരവര്ണിനി ന മേ സുരാഃ പ്രയച്ഛന്തി ഭാഗം യജ്ഞസ്യ ധര്മതഃ
സുന്ദരവദനേ, പഴയ വഴി പിന്തുടരേണ്ടതാണു്; ദേവന്മാർ യാഗത്തിൽ എനിക്ക് അവകാശപ്പെട്ട പങ്ക് നൽകുന്നില്ല.
ഭഗവന് സര്വദേവേഷു പ്രഭാവാഭ്യധികോ ഗുണൈഃ അജേയശ് ചാപ്യ് അധൃഷ്യശ് ച തേജസാ യശസാ ശ്രിയാ
ഭഗവനേ, എല്ലാ ദേവന്മാരിലും നീ ശക്തിയിലും ഗുണങ്ങളിലും അതിക്രമിക്കുന്നു; നിന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല, ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല, നീ തേജസ്സിലും പ്രശസ്തിയിലും ഐശ്വര്യത്തിലും മികവാണ്.
അനേന തു മഹാഭാഗ പ്രതിഷേധേന ഭാഗതഃ അതീവ ദുഃഖമ് ആപന്നാ വേപഥുശ് ച മഹാന് അയമ്
ഈ പങ്ക് നിഷേധം കൊണ്ടു്, മഹാഭാഗ്യവതിയേ, എനിക്ക് വലിയ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെട്ടു, ഈ വിറയലും അത്ര വലിയതാണ്.
കിം നാമ ദാനം നിയമം തപോ വാ കുര്യാമ് അഹം യേന പതിര് മമാദ്യ ലഭേത ഭാഗം ഭഗവാന് അചിന്ത്യോ യജ്ഞസ്യ ചേന്ദ്രാദ്യമരൈര് വിചിത്രമ്
എന്ത് ദാനം, എന്ത് വ്രതം, എന്ത് തപസ്സ് ഞാൻ ചെയ്യണം, എന്റെ ഭർത്താവിന് ഇന്ന് യാഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരുമൊപ്പമുള്ള പങ്ക് ലഭിക്കാനായി, അത്ഭുതമേ?
അഹം വിജാനാമി വിശാലനേത്രേ ധ്യാനേന സര്വേ ച വിദന്തി സന്തഃ തവാദ്യ മോഹേന സഹേന്ദ്രദേവാ ലോകത്രയം സര്വമ് അഥോ വിനഷ്ടമ്
വിസാലനയനേ, ഞാൻ ധ്യാനത്തിലൂടെ അറിയുന്നു, നല്ലവരും എല്ലാം അറിയുന്നു; പക്ഷേ ഇന്ന്, നിന്റെ മോഹം മൂലം, ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് മൂന്നു ലോകവും നശിച്ചുപോയിരിക്കുന്നു.
മാമ് അധ്വരേശം നിതരാം സ്തുവന്തി രഥംതരം സാമ ഗായന്തി മഹ്യമ് മാം ബ്രാഹ്മണാ ബ്രഹ്മമന്ത്രൈര് യജന്തി മമാധ്വര്യവഃ കല്പയന്തേ ച ഭാഗമ്
അവർ എന്നെ യാഗത്തിന്റെ ഇശ്വരനെന്ന് സ്തുതിക്കുന്നു; രഥാന്തരസാമം എനിക്ക് വേണ്ടി പാടുന്നു; ബ്രാഹ്മണന്മാർ ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; എന്റെ യാഗികർ എനിക്ക് വേണ്ടി പങ്ക് ഒരുക്കുന്നു.
വികത്ഥസേ പ്രാകൃതവത് സര്വസ്ത്രീജനസംസദി സ്തൌഷി ഗര്വായസേ ചാപി സ്വമ് ആത്മാനം ന സംശയഃ
നീ സാധാരണ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒരു സാധാരണവനായി അഭിമാനത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു; നീ സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നു, അതു ഗർവം കൊണ്ടാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
നാത്മാനം സ്തൌമി ദേവേശി യഥാ ത്വമ് അനുഗച്ഛസി സംസ്രക്ഷ്യാമി വരാരോഹേ ഭാഗാര്ഥേ വരവര്ണിനി
ദേവതകളുടെ ദേവിയേ, ഞാൻ നിന്നെപോലെ സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നില്ല; സുന്ദരിയേ, പങ്കിനായി ഞാൻ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് പത്നീമ് ഉമാം പ്രാണൈര് അപി പ്രിയാമ് സോ ഽസൃജദ് ഭഗവാന് വക്ത്രാദ് ഭൂതം ക്രോധാഗ്നിസംഭവമ്
ഇങ്ങനെ ഭാര്യയായ ഉമയോട്, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായവളോട്, ഭഗവാൻ പറഞ്ഞ്, തന്റെ വായിൽ നിന്ന് കോപാഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഒരു ഭൂതം സൃഷ്ടിച്ചു.
തമ് ഉവാച മഖം ഗച്ഛ ദക്ഷസ്യ ത്വം മഹേശ്വരഃ നാശയാശു ക്രതും തസ്യ ദക്ഷസ്യ മദനുജ്ഞയാ
അവനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: നീ ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് പോ, നീ ദക്ഷന്റെ മഹേശ്വരനാണ്; എന്റെ അനുമതിയോടെ അവന്റെ യാഗം ഉടൻ നശിപ്പിക്കൂ.
തതോ രുദ്രപ്രയുക്തേന സിംഹവേഷേണ ലീലയാ ദേവ്യാ മന്യുകൃതം ജ്ഞാത്വാ ഹതോ ദക്ഷസ്യ സ ക്രതുഃ
അപ്പോൾ രുദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ദേവി സിംഹരൂപം ധരിച്ച് കളിയോടെ ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചതായി അറിഞ്ഞു.
മന്യുനാ ച മഹാഭീമാ ഭദ്രകാലീ മഹേശ്വരീ ആത്മനഃ കര്മസാക്ഷിത്വേ തേന സാര്ധം സഹാനുഗാ
ഭദ്രകാളി, മഹാഭയങ്കരിയായ മഹേശ്വരി, തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം, തനിക്കു തന്നെ സാക്ഷിയായി, ആ ക്രോധത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു നിന്നു.
സ ഏഷ ഭഗവാന് ക്രോധഃ പ്രേതാവാസകൃതാലയഃ വീരഭദ്രേതി വിഖ്യാതോ ദേവ്യാ മന്യുപ്രമാര്ജകഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ദൈവികമായ ക്രോധം, പ്രേതലോകം വാസസ്ഥലമാക്കിയവൻ, ദേവിയുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കുന്നവൻ, വീരഭദ്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തൻ.
സോ ഽസൃജദ് രോമകൂപേഭ്യ ആത്മനൈവ ഗണേശ്വരാന് രുദ്രാനുഗാന് ഗണാന് രൌദ്രാന് രുദ്രവീര്യപരാക്രമാന്
അവൻ തന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് രുദ്രന്റെ അനുചിതരായ, രൗദ്രശക്തിയാൽ പിറന്ന, ശക്തശാലിയായ ഗണപതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
രുദ്രസ്യാനുചരാഃ സര്വേ സര്വേ രുദ്രപരാക്രമാഃ തേ നിപേതുസ് തതസ് തൂര്ണം ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
രുദ്രന്റെ എല്ലാ അനുചിതരും, രുദ്രന്റെ ശക്തി നിറഞ്ഞവരും, നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
തതഃ കിലകിലാശബ്ദ ആകാശം പൂരയന്ന് ഇവ സമഭൂത് സുമഹാന് വിപ്രാഃ സര്വരുദ്രഗണൈഃ കൃതഃ
അപ്പോൾ, എല്ലാ രുദ്രഗണങ്ങളും ചേർന്ന് ആകാശം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കുന്ന വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു, മഹർഷികളേ.
തേന ശബ്ദേന മഹതാ ത്രസ്താഃ സര്വേ ദിവൌകസഃ പര്വതാശ് ച വ്യശീര്യന്ത ചകമ്പേ ച വസുംധരാ
ആ മഹാശബ്ദം കേട്ട് സ്വർഗ്ഗവാസികൾ ഭയപ്പെട്ടു; പർവതങ്ങൾ തകർന്നു വീണു, ഭൂമി itself നടുങ്ങി.
മരുതശ് ച വവുഃ ക്രൂരാശ് ചുക്ഷുഭേ വരുണാലയഃ അഗ്നയോ വൈ ന ദീപ്യന്തേ ന ചാദീപ്യത ഭാസ്കരഃ
കാറ്റുകൾ ക്രൂരമായി വീശി, വരുണന്റെ ആലയം കലങ്ങി, അഗ്നികൾ കത്തിയില്ല, സൂര്യനും പ്രകാശിച്ചില്ല.
ഗ്രഹാ നൈവ പ്രകാശന്തേ നക്ഷത്രാണി ന താരകാഃ ഋഷയോ ന പ്രഭാസന്തേ ന ദേവാ ന ച ദാനവാഃ
ഗ്രഹങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചില്ല, നക്ഷത്രങ്ങളും താരകളും ഇല്ലാതായി; ഋഷികളും ദേവതകളും അസുരന്മാരും പ്രകാശം വിടരില്ല.
ഏവം ഹി തിമിരീഭൂതേ നിര്ദഹന്തി ഗണേശ്വരാഃ പ്രഭഞ്ജന്ത്യ് അപരേ യൂപാന് ഘോരാന് ഉത്പാടയന്തി ച
ഇങ്ങനെ ഇരുട്ട് പടർന്നപ്പോൾ, ഗണപതികൾ എല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചു; ചിലർ ഭയങ്കരമായ യൂപങ്ങൾ പൊളിച്ചു വേരോടെ പിഴുതു.