നൃത്യന്തി തത്രാപ്സരസഃ സുരേശാ ഗായന്തി ഗന്ധര്വഗണാഃ പ്രഹൃഷ്ടാഃ ദിവ്യാനി വാദ്യാന്യ് അഥ വാദയന്തി കേചിദ് ദ്രുതം ദേവവരം സ്തുവന്തി
അവിടെ അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു, ദേവന്മാരുടെ നേതാക്കന്മാർ പാടുകയും, സന്തോഷമുള്ള ഗന്ധർവസംഘങ്ങൾ ദിവ്യമായ വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കുകയും, ചിലർ വേഗത്തിൽ ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമനായവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏവം സ ദേവഃ സ്വഗണൈര് ഉപേതോ മഹാബലൈഃ ശക്രയമാഗ്നിതുല്യൈഃ ദേവ്യാഃ പ്രിയാര്ഥം ഭഗനേത്രഹന്താ ഗിരിം ന തത്യാജ തദാ മഹാത്മാ
ഇങ്ങനെ, ഇന്ദ്രനും യമനും അഗ്നിക്കും തുല്യമായ ശക്തിയുള്ള തന്റെ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം, ഭഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ച മഹാത്മാവ്, ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി അപ്പോൾ ആ മല വിട്ടുപോയില്ല.
ദേവ്യാഃ സമം തു ഭഗവാംസ് തിഷ്ഠംസ് തത്ര സ കാമഹാ അകരോത് കിം മഹാദേവ ഏതദ് ഇച്ഛാമ വേദിതുമ്
ദേവിയോടൊപ്പം നിന്നുകൊണ്ട്, ആ ഭാഗ്യവാൻ, മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചവൻ, എന്തോ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; മഹാദേവൻ എന്ത് ചെയ്തു എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഭഗവാന് ഹിമവച്ഛൃങ്ഗേ സ ഹി ദേവ്യാഃ പ്രിയേച്ഛയാ ഗണേശൈര് വിവിധാകാരൈര് ഹാസം സംജനയന് മുഹുഃ
ഭഗവാൻ, ഹിമവാന്റെ ചൂഡയിൽ, ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി, പല രൂപങ്ങളിലുള്ള സംഘങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിപ്പിച്ചു.
ദേവീം ബാലേന്ദുതിലകോ രമയംശ് ച രരാമ ച മഹാനുഭാവൈഃ സര്വജ്ഞൈഃ കാമരൂപധരൈഃ ശുഭൈഃ
ചന്ദ്രക്കല അടയാളമുള്ള ഭാവിയിൽ ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, മഹാനുഭാവികളും സർവ്വജ്ഞന്മാരും മനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നവരുമായവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചു.
അഥ ദേവ്യ് ആസസാദൈകാ മാതരം പരമേശ്വരീ ആസീനാം കാഞ്ചനേ ശുഭ്ര ആസനേ പരമാദ്ഭുതേ
അതിനുശേഷം പരമേശ്വരി ദേവി, അത്ഭുതകരമായ പൊന്നിരുമ്പിൽ ഇരുന്ന അമ്മയോടു സമീപിച്ചു.
അഥ ദൃഷ്ട്വാ സതീം ദേവീമ് ആഗതാം സുരരൂപിണീമ് ആസനേന മഹാര്ഹേണ ശംപാദയദ് അനിന്ദിതാമ് ആസീനാം താമ് അഥോവാച മേനാ ഹിമവതഃ പ്രിയാ
സതീദേവിയെ, ദിവ്യരൂപത്തിലുള്ളവളെ, വരവെത്തുന്നതു കണ്ടു, ഹിമവാന്റെ പ്രിയയായ മേന, അവളെ അപരാധമില്ലാത്തവളെ, വിലയേറിയ ഇരിപ്പിടം നൽകി ആദരിച്ചു, പിന്നെ അവളോട് പറഞ്ഞു.
ചിരസ്യാഗമനം തേ ഽദ്യ വദ പുത്രി ശുഭേക്ഷണേ ദരിദ്രാ ക്രീഡനൈസ് ത്വം ഹി ഭര്ത്രാ ക്രീഡസി സംഗതാ
ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞ് നീ ഇന്നാണ് വന്നത്, ശുഭദർശനയുള്ള മകളേ, പറയൂ, വിനോദങ്ങളിൽ ദാരിദ്ര്യമാണോ, ഭർത്താവിനൊപ്പം കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ?
യേ ദരിദ്രാ ഭവന്തി സ്മ തഥൈവ ച നിരാശ്രയാഃ ഉമേ ത ഏവം ക്രീഡന്തി യഥാ തവ പതിഃ ശുഭേ
ദാരിദ്ര്യവും ആശ്രയമില്ലായ്മയും അനുഭവിക്കുന്നവരാണ്, ഉമേ, അങ്ങനെ കളിക്കുന്നതെന്നു, ശുഭേ, നിന്റെ ഭർത്താവുപോലെ.
സൈവമ് ഉക്താഥ മാത്രാ തു നാതിഹൃഷ്ടമനാ ഭവത് മഹത്യാ ക്ഷമയാ യുക്താ ന കിംചിത് താമ് ഉവാച ഹ വിസൃഷ്ടാ ച തദാ മാത്രാ ഗത്വാ ദേവമ് ഉവാച ഹ
അമ്മ പറഞ്ഞതുകേട്ടു, അവൾ അത്ര സന്തോഷിച്ചില്ല; വലിയ ക്ഷമയോടെ ഒന്നും പറയാതെ, അമ്മ വിടുതൽ നൽകിയപ്പോൾ ദേവന്റെ അടുക്കൽ പോയി പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ദേവദേവേശ നേഹ വത്സ്യാമി ഭൂധരേ അന്യം കുരു മമാവാസം ഭുവനേഷു മഹാദ്യുതേ
ഭഗവൻ, ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ ഇനി ഈ മലയിൽ താമസിക്കില്ല; മഹാതേജസ്സുള്ളവനേ, ഭൂമിയിലെ മറ്റൊരു സ്ഥലം എനിക്ക് ഒരുക്കൂ.
സദാ ത്വമ് ഉച്യമാനാ വൈ മയാ വാസാര്ഥമ് ഈശ്വരി അന്യം ന രോചിതവതീ വാസം വൈ ദേവി കര്ഹിചിത്
ദേവി, ഞാൻ താമസിക്കാൻ മറ്റൊരു സ്ഥലം പറയുമ്പോഴെല്ലാം, നീ ഒരിക്കലും വേറെ വാസസ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കാറില്ലല്ലോ, ഈശ്വരി.
ഇദാനീം സ്വയമ് ഏവ ത്വം വാസമ് അന്യത്ര ശോഭനേ കസ്മാന് മൃഗയസേ ദേവി ബ്രൂഹി തന് മേ ശുചിസ്മിതേ
ഇപ്പോൾ നീ തന്നെയാണ് മറ്റൊരു വാസസ്ഥലം അന്വേഷിക്കുന്നത്, മനോഹരിയായവളേ; എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ അതിനെ അന്വേഷിക്കുന്നത്, ദേവി? ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, എനിക്ക് അതു പറയൂ.
ഗൃഹം ഗതാസ്മി ദേവേശ പിതുര് അദ്യ മഹാത്മനഃ ദൃഷ്ട്വാ ച തത്ര മേ മാതാ വിജനേ ലോകഭാവനേ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ ഇന്ന് എന്റെ മഹാത്മാവായ പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ പോയി; അവിടെ എന്റെ അമ്മ, ഒരാന്തരീക്ഷത്തിൽ, ലോകകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ആസനാദിഭിര് അഭ്യര്ച്യ സാ മാമ് ഏവമ് അഭാഷത ഉമേ തവ സദാ ഭര്താ ദരിദ്രഃ ക്രീഡനൈഃ ശുഭേ
അവൾ ഇരിപ്പിടം മുതലായവ നൽകി എന്നെ ആദരിച്ചു, പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഉമേ, നിന്റെ ഭർത്താവ് എപ്പോഴും വിനോദങ്ങളിൽ ദാരിദ്ര്യമാണ്, ശുഭേ.
ക്രീഡതേ നഹി ദേവാനാം ക്രീഡാ ഭവതി താദൃശീ യത് കില ത്വം മഹാദേവ ഗണൈശ് ച വിവിധൈസ് തഥാ രമസേ തദ് അനിഷ്ടം ഹി മമ മാതുര് വൃഷധ്വജ
ദേവന്മാരുടെ വിനോദം അങ്ങനെയല്ല; മഹാദേവാ, നീ വിവിധ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം രമിക്കുന്നതും, അതാണ് എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തത്, വൃഷധ്വജാ.
തതോ ദേവഃ പ്രഹസ്യാഹ ദേവീം ഹാസയിതും പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ ദേവൻ ഹസിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവിയെ ചിരിപ്പിക്കാൻ അവളോടു പറഞ്ഞു.
ഏവമ് ഏവ ന സംദേഹഃ കസ്മാന് മന്യുര് അഭൂത് തവ കൃത്തിവാസാ ഹ്യ് അവാസാശ് ച ശ്മശാനനിലയശ് ച ഹ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, സംശയം ഒന്നുമില്ല — നീ എന്തിനാണ് കോപിച്ചത്? കൃത്തി വാസൻ വസ്ത്രം ധരിക്കാറില്ല, ശ്മശാനത്തിൽ തന്നെ താമസിക്കാറുണ്ട്.
അനികേതോ ഹ്യ് അരണ്യേഷു പര്വതാനാം ഗുഹാസു ച വിചരാമി ഗണൈര് നഗ്നൈര് വൃതോ ഽമ്ഭോജവിലോചനേ
എനിക്ക് സ്ഥിരമായ താമസമില്ല; ഞാൻ കാടുകളിലും പർവതഗുഹകളിലും അലയുന്നു, നഗ്നരായ അനുയായികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കമലനയനേ.
മാ ക്രുധോ ദേവി മാത്രേ ത്വം തഥ്യം മാതാവദത് തവ നഹി മാതൃസമോ ബന്ധുര് ജന്തൂനാമ് അസ്തി ഭൂതലേ
ദേവി, അമ്മയോടു നീ കോപിക്കേണ്ട; അമ്മ സത്യം പറഞ്ഞു. ഭൂമിയിൽ ജീവികൾക്ക് അമ്മയെപ്പോലെയുള്ള ബന്ധു ആരുമില്ല.
ന മേ ഽസ്തി ബന്ധുഭിഃ കിംചിത് കൃത്യം സുരവരേശ്വര തഥാ കുരു മഹാദേവ യഥാഹം സുഖമ് ആപ്നുയാമ്
എനിക്ക് ബന്ധുക്കളുമായി ഒന്നും ചെയ്യാനില്ല, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ. ഞാൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാനായി, മഹാദേവാ, നീ ഇഷ്ടം പോലെ ചെയ്യുക.
ശ്രുത്വാ സ ദേവ്യാ വചനം സുരേശസ് തസ്യാഃ പ്രിയാര്ഥേ സ്വഗിരിം വിഹായ ജഗാമ മേരും സുരസിദ്ധസേവിതം ഭാര്യാസഹായഃ സ്വഗണൈശ് ച യുക്തഃ
ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു തന്റെ പർവതം വിട്ട്, ഭാര്യയെയും അനുയായികളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന മേരുപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രാചേതസസ്യ ദക്ഷസ്യ കഥം വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ വിനാശമ് അഗമദ് ബ്രഹ്മന് ഹയമേധഃ പ്രജാപതേഃ
പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷന്റെ അശ്വമേധയാഗം വൈവസ്വതന്റെ കാലത്ത് എങ്ങനെ നശിച്ചു, ബ്രഹ്മനേ, പ്രജാപതിയേ, അതു പറയൂ.
ദേവ്യാ മന്യുകൃതം ബുദ്ധ്വാ ക്രുദ്ധഃ സര്വാത്മകഃ പ്രഭുഃ കഥം വിനാശിതോ യജ്ഞോ ദക്ഷസ്യാമിതതേജസഃ മഹാദേവേന രോഷാദ് വൈ തന് നഃ പ്രബ്രൂഹി വിസ്തരാത്
ദേവിയുടെ കോപമാണ് കാരണം എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, സർവ്വാത്മാവായ പ്രഭു കോപിച്ചു. മഹാദേവൻ ദക്ഷന്റെ മഹത്തായ യാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു, അതു വിശദമായി പറയൂ.
വര്ണയിഷ്യാമി വോ വിപ്രാ മഹാദേവേന വൈ യഥാ ക്രോധാദ് വിധ്വംസിതോ യജ്ഞോ ദേവ്യാഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ മഹാദേവൻ കോപത്തോടെ യാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറയും.
പുരാ മേരോര് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ ശൃങ്ഗം ത്രൈലോക്യപൂജിതമ് ജ്യോതിഃസ്ഥലം നാമ ചിത്രം സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്
പണ്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന, ജ്യോതിഷ്ഥലമെന്ന പേരിൽ, എല്ലാ രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച മേരുപർവതത്തിന്റെ ഒരു ശിഖരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അപ്രമേയമ് അനാധൃഷ്യം സര്വലോകനമസ്കൃതമ് തത്ര ദേവോ ഗിരിതടേ സര്വധാതുവിചിത്രിതേ
അത് അളക്കാനാവാത്തതും ജയിക്കാനാവാത്തതും എല്ലാ ലോകങ്ങളും വന്ദിക്കുന്നതുമായിരുന്നു. അവിടെ പർവതശൃംഗത്തിൽ, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ദേവൻ ഇരുന്നു.
പര്യങ്ക ഇവ വിസ്തീര്ണ ഉപവിഷ്ടോ ബഭൂവ ഹ ശൈലരാജസുതാ ചാസ്യ നിത്യം പാര്ശ്വസ്ഥിതാഭവത്
വിസ്തൃതമായ ഒരു കട്ടിലുപോലെ ദേവൻ ഇരുന്നു; പർവതരാജന്റെ മകളും എപ്പോഴും അവന്റെ പക്കൽ നിന്നു.
ആദിത്യാശ് ച മഹാത്മാനോ വസവശ് ച മഹൌജസഃ തഥൈവ ച മഹാത്മാനാവ് അശ്വിനൌ ഭിഷജാം വരൌ
മഹാത്മാക്കളായ ആദിത്യന്മാരും, മഹാശക്തിയുള്ള വസുക്കളും, അതുപോലെ മഹാത്മാക്കളായ അശ്വിനീദേവന്മാരും, വൈദ്യന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥാ വൈശ്രവണോ രാജാ ഗുഹ്യകൈഃ പരിവാരിതഃ യക്ഷാണാമ് ഈശ്വരഃ ശ്രീമാന് കൈലാസനിലയഃ പ്രഭുഃ
അത് പോലെ, ഗുഹ്യകന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, യക്ഷന്മാരുടെ ഇശ്വരനും, കൈലാസത്തിൽ വസിക്കുന്ന വൈശ്രവണ രാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.