വിലോലപിങ്ഗലസ്പഷ്ടവിദ്യുല്ലേഖാവിഹാസിതാ കുമുദാപീഡശുക്ലാഭിര് ബലാകാഭിശ് ച ശോഭിതാ
കുമുദപ്പൂവിന്റെ മുടിയിലുപരി വെളുത്തതും, കിളികൾ പോലെ അലിഞ്ഞു ചിരിച്ചും, തെളിഞ്ഞ മിന്നലിന്റെ തെളിച്ചത്തോടും, ചഞ്ചലവും കാപ്പിവര്ണ്ണവുമായ കുരുവികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രത്യഗ്രസംജാതശിലീന്ധ്രകന്ദലീ ലതാദ്രുമാദ്യുദ്ഗതപല്ലവാ ശുഭാ ശുഭാമ്ബുധാരാപ്രണയപ്രബോധിതൈര് മഹാലസൈര് ഭേകഗണൈശ് ച നാദിതാ
പുതിയ കുരുമുളകുകളും, വള്ളികളും, മരങ്ങളും, ചെറു മുളകളും പുതുപ്പിറക്കുന്ന ഈ ഭംഗിയുള്ള ഭൂമി, നല്ല മഴമേഘങ്ങളുടെ സ്നേഹസ്പർശത്തിൽ ഉണർന്ന വലിയ തവളകളുടെ കൂക്കളാൽ മുഴങ്ങുന്നു.
പ്രിയേഷു മാനോദ്ധതമാനസാനാം മനസ്വിനീനാമ് അപി കാമിനീനാമ് മയൂരകേകാഭിരുതൈഃ ക്ഷണേന മനോഹരൈര് മാനവിഭങ്ഗഹേതുഭിഃ
പ്രിയനോടു ദേഷ്യപ്പെട്ട മനസ്സുള്ള അഭിമാനിയായ സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയം, മയിലുകളുടെ ആകർഷകമായ, നിമിഷം മാത്രം നീളുന്ന കൂക്കൾ കേട്ടപ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ കീഴടങ്ങുന്നു.
തഥാ വിവര്ണോജ്ജ്വലചാരുമൂര്തിനാ ശശാങ്കലേഖാകുടിലേന സര്വതഃ പയോദസംഘാതസമീപവര്തിനാ മഹേന്ദ്രചാപേന ഭൃശം വിരാജിതാ
മഴമേഘങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിനു സമീപം, ചന്ദ്രന്റെ കിരീടംപോലെ വളഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ദീപ്തിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വിചിത്രപുഷ്പാമ്ബുഭവൈഃ സുഗന്ധിഭിര് ഘനാമ്ബുസംപര്കതയാ സുശീതലൈഃ വികമ്പയന്തീ പവനൈര് മനോഹരൈഃ സുരാങ്ഗനാനാമ് അലകാവലീഃ ശുഭാഃ
മഴയുള്ള കനിഞ്ഞ മേഘങ്ങളുമായി സ്പർശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള, സുഗന്ധമുള്ള, തണുത്ത മനോഹരമായ കാറ്റുകൾ, ദേവതാസ്ത്രികളുടെ മനോഹരമായ മുടികൾ ഇളക്കുന്നു.
ഗര്ജത്പയോദസ്ഥഗിതേന്ദുബിമ്ബാ നവാമ്ബുസിക്തോദകചാരുദൂര്വാ നിരീക്ഷിതാ സാദരമ് ഉത്സുകാഭിര് നിശ്വാസധൂമ്രം പഥികാങ്ഗനാഭിഃ
ഗംഭീരമായി ഗർജിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ ചന്ദ്രനെ മറച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, പുതുതായി മഴയിൽ നനഞ്ഞ മനോഹരമായ പുൽത്തകിടികൾ, യാത്രക്കാരുടെ ഭാര്യമാർ ആകാംക്ഷയോടെ നോക്കി, അവരുടെ ഉച്ച്വാസം പുകപോലെ ഉയരുന്നു.
ഹംസനൂപുരശബ്ദാഢ്യാ സമുന്നതപയോധരാ ചലദ്വിദ്യുല്ലതാഹാരാ സ്പഷ്ടപദ്മവിലോചനാ
ഹംസയുടെ കാൽക്കളുള്ള മണികളുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞു, ഉയർന്ന മുലകളോടെ, മിന്നുന്ന മിന്നലിന്റെ ഹാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, തെളിഞ്ഞ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ.
അസിതജലദധീരധ്വാനവിത്രസ്തഹംസാ വിമലസലിലധാരോത്പാതനമ്രോത്പലാഗ്രാ സുരഭികുസുമരേണുകൣപ്തസര്വാങ്ഗശോഭാ ഗിരിദുഹിതൃവിവാഹേ പ്രാവൃഡ് ആവിര്ബഭൂവ
കറുത്ത മഴമേഘങ്ങളുടെ ഗംഭീരമായ ഗർജനയിൽ ഭയപ്പെട്ട ഹംസകൾ, ശുദ്ധമായ വെള്ളം ഉയർത്തുന്ന താമരപ്പൂക്കൾ, സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കളുടെ പൊടിയാൽ ശരീരം അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, മലയുടെ മകളുടെ വിവാഹത്തിൽ മഴക്കാലം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
മേഘകഞ്ചുകനിര്മുക്താ പദ്മകോശോദ്ഭവസ്തനീ ഹംസനൂപുരനിഹ്രാദാ സര്വസസ്യദിഗന്തരാ
മേഘങ്ങളുടെ പുതപ്പിൽ നിന്ന് മോചിതയായി, താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെ വിരിയുന്ന മുലകളോടെ, ഹംസമണികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, എല്ലാ ദിക്കുകളും ധാന്യസമൃദ്ധിയാൽ നിറക്കുന്നു.
വിസ്തീര്ണപുലിനശ്രോണീ കൂജത്സാരസമേഖലാ പ്രഫുല്ലേന്ദീവരശ്യാമവിലോചനമനോഹരാ
വിശാലമായ മണൽത്തീരങ്ങൾ കെട്ടിയുള്ള കിടക്ക, കുരുവികളുടെ കൂക്കളാൽ കെട്ടിയുള്ള മേഖല, പുഷ്പിച്ച നീല താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കറുത്ത കണ്ണുകളാൽ ആകർഷകമായിരിക്കുന്നു.
പക്വബിമ്ബാധരപുടാ കുന്ദദന്തപ്രഹാസിനീ നവശ്യാമലതാശ്യാമരോമരാജിപുരസ്കൃതാ
പഴുത്ത ബിംബഫലത്തിന്റെ ചുണ്ടുകളുമായി, കുന്ദപ്പൂവിനുപോലെയുള്ള വെളുത്ത പല്ലുകൾ കൊണ്ട് പുഞ്ചിരിച്ച്, പുതുതായി വളർന്ന കറുത്ത വള്ളികളാൽ അവളുടെ ദേഹഭാഗങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ചന്ദ്രാംശുഹാരവര്ഗേണ കണ്ഠോരസ്ഥലഗാമിനാ പ്രഹ്ലാദയന്തീ ചേതാംസി സര്വേഷാം ത്രിദിവൌകസാമ്
ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഹാരങ്ങൾ കഴുത്തിലും നെഞ്ചിലും ഒഴുകി, ആകാശവാസികളുടെ മനസ്സുകൾ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
സമദാലികുലോദ്ഗീതമധുരസ്വരഭാഷിണീ ചലത്കുമുദസംഘാതചാരുകുണ്ഡലശോഭിനീ
മദം നിറഞ്ഞ തേനീച്ചകളുടെ മധുരമായ ഗാനം പോലെ സ്വരങ്ങളിൽ സംസാരിച്ച്, നീന്തുന്ന കുമുദപ്പൂക്കളുടെ മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
രക്താശോകപ്രശാഖോത്ഥപല്ലവാങ്ഗുലിധാരിണീ തത്പുഷ്പസംചയമയൈര് വാസോഭിഃ സമലംകൃതാ
ചുവന്ന അശോകമരത്തിന്റെ പുതുപ്പിറക്കുന്ന ഇലയാൽ വിരലുകൾ അലങ്കരിച്ച്, അതിന്റെ പൂക്കൾ ചേർത്ത് നിർമ്മിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രക്തോത്പലാഗ്രചരണാ ജാതീപുഷ്പനഖാവലീ കദലീസ്തമ്ഭവാമോരൂഃ ശശാങ്കവദനാ തഥാ
ചുവന്ന താമരപ്പൂക്കളുടെ അഗ്രത്തിൽ കാൽവിരലുകൾ, ജാതിപ്പൂവുപോലെയുള്ള നഖങ്ങൾ, വാഴക്കൊമ്പ് പോലെയുള്ള തോളുകൾ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖം.
സര്വലക്ഷണസംപന്നാ സര്വാലംകാരഭൂഷിതാ പ്രേമ്ണാ സ്പൃശതി കാന്തേവ സാനുരാഗാ മനോരമാ
എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞു, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, പ്രേമപൂർവ്വം പ്രിയനോടു സ്നേഹത്തോടെ സ്പർശിക്കുന്ന മനോഹരിയായ സ്ത്രീപോലെ ആകർഷകയാണവൾ.
നിര്മുക്താസിതമേഘകഞ്ചുകപടാ പൂര്ണേന്ദുബിമ്ബാനനാ നീലാമ്ഭോജവിലോചനാ രവികരപ്രോദ്ഭിന്നപദ്മസ്തനീ നാനാപുഷ്പരജഃസുഗന്ധിപവനപ്രഹ്രാദനീ ചേതസാം തത്രാസീത് കലഹംസനൂപുരരവാ ദേവ്യാ വിവാഹേ ശരത്
അത്യര്ഥശീതലാമ്ഭോഭിഃ പ്ലാവയന്തൌ ദിശഃ സദാ ഋതൂ ഹേമന്തശിശിരൌ ആജഗ്മതുര് അതിദ്യുതീ
അത്യന്തം തണുത്ത വെള്ളം കൊണ്ട് എല്ലാദിശകളും നിറച്ച്, അത്യന്തം ദീപ്തിയുള്ള ഹേമന്തവും ശിശിരവും എന്നെന്നേക്കുമായി എത്തി.
താഭ്യാമ് ഋതുഭ്യാം സംപ്രാപ്തോ ഹിമവാന് സ നഗോത്തമഃ പ്രാലേയചൂര്ണവര്ഷിഭ്യാം ക്ഷിപ്രം രൌപ്യഹരോ ബഭൌ
ആ രണ്ട് ঋതുക്കളും എത്തിയപ്പോൾ, മഹത്തായ ഹിമവാൻ പർവ്വതം വേഗത്തിൽ വെള്ളി പൊടിപോലുള്ള ഹിമം പെയ്യുന്നതാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വെള്ളി കൊണ്ടു മൂടിയതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തേന പ്രാലേയവര്ഷേണ ഘനേനൈവ ഹിമാലയഃ അഗാധേന തദാ രേജേ ക്ഷീരോദ ഇവ സാഗരഃ
അങ്ങനെ കനത്ത ഹിമവൃഷ്ടിയാൽ ആ സമയത്ത് ഹിമാലയം അഗാധമായ ക്ഷീരസമുദ്രംപോലെ തിളങ്ങി.
ഋതുപാര്യയസംപ്രാപ്തോ ബഭൂവ സ മഹാഗിരിഃ സാധൂപചാരാത് സഹസാ കൃതാര്ഥ ഇവ ദുര്ജനഃ
ഋതുക്കൾ മാറിയപ്പോൾ, ആ മഹാഗിരി നല്ലവരുടെ സ്നേഹപരിചരണത്താൽ പെട്ടെന്നു ലക്ഷ്യം നേടിയ ദുർജനനെപ്പോലെ സന്തുഷ്ടനായി.
പ്രാലേയപടലച്ഛന്നൈഃ ശൃങ്ഗൈസ് തു ശുശുഭേ നഗഃ ഛത്ത്രൈര് ഇവ മഹാഭാഗൈഃ പാണ്ഡരൈഃ പൃഥിവീപതിഃ
ഹിമക്കട്ടകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട പർവ്വതശൃംഗങ്ങൾ, മഹാഭാഗ്യവാനായ ഭൂപതിക്ക് വെള്ളയുള്ള വലിയ കുടകൾപോലെ, അതി മനോഹരമായി തിളങ്ങി.
മനോഭവോദ്രേകകരാഃ സുരാണാം സുരാങ്ഗനാനാം ച മുഹുഃ സമീരാഃ സ്വച്ഛാമ്ബുപൂര്ണാശ് ച തഥാ നലിന്യഃ പദ്മോത്പലാനാം കുസുമൈര് ഉപേതാഃ
ദേവന്മാരുടെയും ദേവകന്ന്യകളുടെയും മനസ്സിൽ ആകർഷണം ഉണർത്തുന്ന കാറ്റുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വീശി; അതുപോലെ തന്നെ, സുതാരമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞതും, താമരയും നെൽക്കുമിളും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ കുളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിവാഹേ ഗുരുകന്യായാ വസന്തഃ സമഗാദ് ഋതുഃ
ഗുരുവിന്റെ മകളുടെ വിവാഹത്തിൽ, വസന്തം എന്ന ঋതു എത്തി.
ഈഷത്സമുദ്ഭിന്നപയോധരാഗ്രാ നാര്യോ യഥാ രമ്യതരാ ബഭൂവുഃ നാത്യുഷ്ണശീതാനി പയഃസരാംസി കിഞ്ജല്കചൂര്ണൈഃ കപിലീകൃതാനി
അൽപം ഉയർന്ന പെയ്ത്തുള്ള കന്യകൾ അതിവിശേഷം മനോഹരികളായി; അതേ സമയം, അത്രയും ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാത്ത കുളങ്ങൾ താമരപ്പൊടിയാൽ സ്വർണ്ണവർണ്ണമായിത്തീർന്നു.
പ്രിയങ്ഗൂശ് ചൂതതരവശ് ചൂതാംശ് ചാപി പ്രിയങ്ഗവഃ തര്ജയന്ത ഇവാന്യോന്യം മഞ്ജരീഭിശ് ചകാശിരേ
പ്രിയംഗു ചെടികളും മാവു മരങ്ങളും, അവയുടെ പൂക്കളാൽ പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നതുപോലെ മനോഹരമായി തിളങ്ങി.
ഹിമശൃങ്ഗേഷു ശുക്ലേഷു തിലകാഃ കുസുമോത്കരാഃ ശുശുഭുഃ കാര്യമ് ഉദ്ദിശ്യ വൃദ്ധാ ഇവ സമാഗതാഃ
വെള്ളപോലുള്ള ഹിമക്കട്ടകളിൽ തിലകപൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനായി കൂടിയ മുതിർന്നവരെപ്പോലെ, ഒരുമിച്ച് തിളങ്ങി.
ഫുല്ലാശോകലതാസ് തത്ര രേജിരേ ശാലസംശ്രിതാഃ കാമിന്യ ഇവ കാന്താനാം കണ്ഠാലമ്ബിതബാഹവഃ
അവിടെ, പുഷ്പിച്ച അശോകവള്ളികൾ ശാലമരങ്ങളിൽ ചേർന്ന്, പ്രേമഭരിതരായ സ്ത്രീകളുടെ കൈകൾ പ്രിയന്റെ കഴുത്തിൽ ചുറ്റുന്നതുപോലെ മനോഹരമായി തിളങ്ങി.
അശോകസര്ജാര്ജുനകോവിദാരാഃ പുംനാഗനാഗേശ്വരകര്ണികാരാഃ ലവങ്ഗതാലാഗുരുസപ്തപര്ണാ ന്യഗ്രോധശോഭാഞ്ജനനാരികേലാഃ
അശോകം, സർജം, അർജുനം, കോവിദാരം, പുമ്നാഗം, നാഗേശ്വരം, കർണികാരം, ഗ്രാമ്പൂ, താളം, അഗുരു, സപ്തപർണം, ആൽമരം, ശോഭാഞ്ജനം, തേങ്ങമരം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃക്ഷാസ് തഥാന്യേ ഫലപുഷ്പവന്തോ ദൃശ്യാ ബഭൂവുഃ സുമനോഹരാങ്ഗാഃ ജലാശയാശ് ചൈവ സുവര്ണതോയാശ് ചക്രാങ്ഗകാരണ്ഡവഹംസജുഷ്ടാഃ
മറ്റു പലതരം പഴവും പൂവും കായ്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ ദൃശ്യമായിരുന്നു; സ്വർണ്ണം പോലെ വെള്ളമുള്ള കുളങ്ങളിൽ ചക്രവാകം, കാരണ്ടവം, ഹംസം തുടങ്ങിയ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
കറുത്ത മേഘങ്ങളുടെ പുതപ്പ് വിട്ട്, പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖം, നീല താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, സൂര്യന്റെ കിരണത്തിൽ വിരിയുന്ന താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള മുലകൾ, പലതരം പൂക്കളുടെ പൊടിയുടെ സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റിൽ മനസ്സുകൾ ആനന്ദിപ്പിച്ച്, കലഹംസമണികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ, ദേവിയുടെ വിവാഹത്തിൽ ശരത്കാലം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.