ബ്രഹ്മിഷ്ഠാശ് ച വ്രതസ്ഥാശ് ച മഹായോഗാഃ സുധാര്മികാഃ ഗുണൈശ് ചൈവാധികാഃ ശ്ലാഘ്യാഃ സര്വേ തേ ത്ര്യമ്ബകാത് സതി
അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, വ്രതനിഷ്ഠരും, മഹായോഗികളും, ഉത്തമധർമ്മികളുമാണ്; ഗുണങ്ങളിൽ ഉന്നതരും പ്രശംസിക്കപ്പെടേണ്ടവരുമാണ്, ത്രയമ്പകനെ ഒഴികെ, സതീ.
വസിഷ്ഠോ ഽത്രിഃ പുലസ്ത്യശ് ച അങ്ഗിരാഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ ഭൃഗുര് മരീചിശ് ച തഥാ ശ്രേഷ്ഠാ ജാമാതരോ മമ
വസിഷ്ഠൻ, അത്രി, പുലസ്ത്യൻ, അങ്കിരാസ്, പുലഹൻ, ക്രതു, ഭൃഗു, മരീചി — ഇവരാണ് എന്റെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ മരുമക്കൾ.
തൈശ് ചാപി സ്പര്ധതേ ശര്വഃ സര്വേ തേ ചൈവ തം പ്രതി തേന ത്വാം ന ബുഭൂഷാമി പ്രതികൂലോ ഹി മേ ഭവഃ
ശർവൻ അവരോടൊപ്പം മത്സരിക്കുന്നു; അവരും അവനോട് എതിർപ്പാണ് കാണിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഭവൻ എനിക്ക് വിരോധിയാണ്.
ഇത്യ് ഉക്തവാംസ് തദാ ദക്ഷഃ സംപ്രമൂഢേന ചേതസാ ശാപാര്ഥമ് ആത്മനശ് ചൈവ യേനോക്താ വൈ മഹര്ഷയഃ തഥോക്താ പിതരം സാ വൈ ക്രുദ്ധാ ദേവീ തമ് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദക്ഷൻ, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെ, മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞപോലെ തന്നെ സ്വയം ശാപം വരുത്തുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ദേവി കോപത്തോടെ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
വാങ്മനഃകര്മഭിര് യസ്മാദ് അദുഷ്ടാം മാം വിഗര്ഹസി തസ്മാത് ത്യജാമ്യ് അഹം ദേഹമ് ഇമം താത തവാത്മജമ്
അച്യുതനായ പിതാവേ, വാക്കിലും മനസ്സിലും പ്രവൃത്തികളിലും എനിക്ക് ഒരു തെറ്റുമില്ലെങ്കിലും, നീ എന്നെ കുറ്റം പറഞ്ഞു നിന്ദിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, അച്യുതനായ ഞാൻ ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
തതസ് തേനാപമാനേന സതീ ദുഃഖാദ് അമര്ഷിതാ അബ്രവീദ് വചനം ദേവീ നമസ്കൃത്യ സ്വയംഭുവേ
അപ്പോൾ ആ അപമാനത്തിൽ വേദനിച്ചു സഹിക്കാനാവാതെ, ദേവി ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വയംഭുവിനെ നമസ്കരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യേനാഹമ് അപദേഹാ വൈ പുനര് ദേഹേന ഭാസ്വതാ തത്രാപ്യ് അഹമ് അസംമൂഢാ സംഭൂതാ ധാര്മികീ പുനഃ ഗച്ഛേയം ധര്മപത്നീത്വം ത്ര്യമ്ബകസ്യൈവ ധീമതഃ
ആ ശക്തിയാൽ ഞാൻ ഈ ശരീരം വിട്ടതുപോലെ, വീണ്ടും ഒരു പ്രകാശമുള്ള രൂപത്തിൽ ജനിച്ച്, മനസ്സിൽ സംശയമില്ലാതെ ധാർമ്മികയായ്, ബുദ്ധിമാൻ ത്ര്യമ്പകന്റെ ധർമ്മപത്നിയായി ഞാൻ വീണ്ടും ജനിക്കട്ടെ.
തത്രൈവാഥ സമാസീനാ രുഷ്ടാത്മാനം സമാദധേ ധാരയാമ് ആസ ചാഗ്നേയീം ധാരണാമ് ആത്മനാത്മനി
അവിടെ ഇരുന്ന്, ദുഃഖത്താൽ ഉരുകിയ മനസ്സോടെ, ദേവി അഗ്നിയെ ഉള്ളിൽ ധരിപ്പിച്ച് ധ്യാനത്തിൽ ആകുലയായി.
തതഃ സ്വാത്മാനമ് ഉത്ഥാപ്യ വായുനാ സമുദീരിതഃ സര്വാങ്ഗേഭ്യോ വിനിഃസൃത്യ വഹ്നിര് ഭസ്മ ചകാര താമ്
ശേഷം, സ്വയം ആത്മാവിനെ ഉയർത്തി, വായുവിന്റെ സഹായത്തോടെ, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള അഗ്നി അവളെ ചാരമാക്കി മാറ്റി.
തദ് ഉപശ്രുത്യ നിധനം സത്യാ ദേവ്യാഃ സ ശൂലധൃക് സംവാദം ച തയോര് ബുദ്ധ്വാ യാഥാതഥ്യേന ശംകരഃ ദക്ഷസ്യ ച വിനാശായ ചുകോപ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ
സതിയുടെ മരണംയും അവരുടെ സംഭാഷണവും കേട്ട്, സത്യം മനസ്സിലാക്കി, ശൂലധാരിയായ ശംകരൻ ദക്ഷന്റെ നാശത്തിനായി ക്രോധം കൊണ്ടു.
യസ്മാദ് അവമതാ ദക്ഷ സഹസൈവാഗതാ സതീ പ്രശസ്താശ് ചേതരാഃ സര്വാസ് ത്വത്സുതാ ഭര്തൃഭിഃ സഹ
പുകഴ്ചയുള്ള സതി ക്ഷണിക്കപ്പെടാതെ ദക്ഷന്റെ അടുക്കൽ എത്തി അവമാനിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, നിന്റെ മറ്റു പുത്രിമാർ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവരായിരിക്കും.
തസ്മാദ് വൈവസ്വതേ പ്രാപ്തേ പുനര് ഏതേ മഹര്ഷയഃ ഉത്പത്സ്യന്തി ദ്വിതീയേ വൈ തവ യജ്ഞേ ഹ്യ് അയോനിജാഃ
അതിനാൽ, വൈവസ്വതയുഗം എത്തിയപ്പോൾ, ഈ മഹർഷിമാർ നിന്റെ രണ്ടാമത്തെ യാഗത്തിൽ ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ലാതെ വീണ്ടും ജനിക്കും.
ഹുതേ വൈ ബ്രഹ്മണഃ സത്ത്രേ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ അഭിവ്യാഹൃത്യ സപ്തര്ഷീന് ദക്ഷം സോ ഽഭ്യശപത് പുനഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ യാഗം ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ നടന്നപ്പോൾ, ദക്ഷൻ സപ്തർഷിമാരെ വിളിച്ച് വീണ്ടും അവരെ ശപിച്ചു.
ഭവിതാ മാനുഷോ രാജാ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പൌത്രഃ പുത്രശ് ചാപി പ്രചേതസഃ
ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, പ്രാചീനബർഹിസിന്റെ മകനായും പ്രചേതസിന്റെ പുത്രനുമായ ഒരു മനുഷ്യരാജാവ് ജനിക്കും.
ദക്ഷ ഇത്യ് ഏവ നാമ്നാ ത്വം മാരിഷായാം ജനിഷ്യസി കന്യായാം ശാഖിനാം ചൈവ പ്രാപ്തേ വൈ ചാക്ഷുഷാന്തരേ
ചാക്ഷുഷയുഗം എത്തിയപ്പോൾ, നീ ദക്ഷ എന്ന പേരിൽ, മരീഷയുടെ, അതായത് വൃക്ഷങ്ങളുടെ പുത്രിയായ കന്യകയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും.
അഹം തത്രാപി തേ വിഘ്നമ് ആചരിഷ്യാമി ദുര്മതേ ധര്മകാമാര്ഥയുക്തേഷു കര്മസ്വ് ഇഹ പുനഃ പുനഃ
അവിടെ പോലും, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തികളിൽ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.
തതോ വൈ വ്യാഹൃതോ ദക്ഷോ രുദ്രം സോ ഽഭ്യശപത് പുനഃ
അതിനുശേഷം ദക്ഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും രുദ്രനെ ശപിച്ചു.
യസ്മാത് ത്വം മത്കൃതേ ക്രൂര ഋഷീന് വ്യാഹൃതവാന് അസി തസ്മാത് സാര്ധം സുരൈര് യജ്ഞേ ന ത്വാം യക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ
നീ എന്റെ കാരണത്താൽ ക്രൂരതയോടെ ഋഷിമാരെ ശപിച്ചതിനാൽ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം യാഗത്തിൽ ദ്വിജന്മാർ നിന്നെ അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി പൂജിക്കില്ല.
കൃത്വാഹുതിം തവ ക്രൂര അപഃ സ്പൃശന്തി കര്മസു ഇഹൈവ വത്സ്യസേ ലോകേ ദിവം ഹിത്വായുഗക്ഷയാത് തതോ ദേവൈസ് തു തേ സാര്ധം ന തു പൂജാ ഭവിഷ്യതി
നിനക്കായി ഹോമം നടത്തി കഴിഞ്ഞാൽ, അവർ കർമങ്ങളിൽ വെള്ളം സ്പർശിക്കും; നീ ഈ ലോകത്ത് യുഗം അവസാനിക്കുംവരെ സ്വർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് താമസിക്കും; പിന്നെയും ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായാലും നിനക്ക് പൂജ ലഭിക്കില്ല.
ചാതുര്വര്ണ്യം തു ദേവാനാം തേ ചാപ്യ് ഏകത്ര ഭുഞ്ജതേ ന ഭോക്ഷ്യേ സഹിതസ് തൈസ് തു തതോ ഭോക്ഷ്യാമ്യ് അഹം പൃഥക്
ദേവന്മാരുടെ നാലു വർണ്ണങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കും; എന്നാൽ ഞാൻ അവരോടൊപ്പം ഭക്ഷിക്കില്ല, വേറെയായി ഭക്ഷിക്കും.
സര്വേഷാം ചൈവ ലോകാനാമ് ആദിര് ഭൂര്ലോക ഉച്യതേ തമ് അഹം ധാരയാമ്യ് ഏകഃ സ്വേച്ഛയാ ന തവാജ്ഞയാ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെയും അടിസ്ഥാനമായ ഭൂമിയെ ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഒരുവൻപോലെ താങ്ങുന്നു, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ അല്ല.
തസ്മിന് ധൃതേ സര്വലോകാഃ സര്വേ തിഷ്ഠന്തി ശാശ്വതാഃ തസ്മാദ് അഹം വസാമീഹ സതതം ന തവാജ്ഞയാ
അത് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ശാശ്വതലോകങ്ങളും നിലനിൽക്കും; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ വസിക്കുന്നു, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ അല്ല.
തതോ ഽഭിവ്യാഹൃതോ ദക്ഷോ രുദ്രേണാമിതതേജസാ സ്വായംഭുവീം തനും ത്യക്ത്വാ ഉത്പന്നോ മാനുഷേഷ്വ് ഇഹ
അതിനുശേഷം അതിശയപ്രഭയുള്ള രുദ്രൻ ദക്ഷനെ വിളിച്ചു. സ്വായംഭുവ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ദക്ഷൻ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും ജനിച്ചു.
യദാ ഗൃഹപതിര് ദക്ഷോ യജ്ഞാനാമ് ഈശ്വരഃ പ്രഭുഃ സമസ്തേനേഹ യജ്ഞേന സോ ഽയജദ് ദൈവതൈഃ സഹ
ഗൃഹസ്ഥന്മാരുടെ അധിപനും യജ്ഞങ്ങളുടെ പ്രഭുവുമായ ദക്ഷൻ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം എല്ലാ ക്രമവും പാലിച്ച് മഹായജ്ഞം നടത്തി.
അഥ ദേവീ സതീ യത് തേ പ്രാപ്തേ വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ മേനായാം താമ് ഉമാം ദേവീം ജനയാമ് ആസ ശൈലരാട്
പിന്നീട്, ദേവി, വൈവസ്വത മാന്വന്തരത്തിൽ മേനാ, പർവ്വതരാജാവിന്റെ മകളായ ഉമാദേവിയെ പ്രസവിച്ചു.
സാ തു ദേവീ സതീ പൂര്വമ് ആസീത് പശ്ചാദ് ഉമാഭവത് സഹവ്രതാ ഭവസ്യൈഷാ നൈതയാ മുച്യതേ ഭവഃ
ആ ദേവി ആദ്യം സതിയായി, പിന്നീട് ഉമയായി. ഭവന്റെ സ്നേഹസഹചാരിണിയാണ് ഇവൾ; ഇവളാൽ ഭവൻ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
യാവദ് ഇച്ഛതി സംസ്ഥാനം പ്രഭുര് മന്വന്തരേഷ്വ് ഇഹ മാരീചം കശ്യപം ദേവീ യഥാദിതിര് അനുവ്രതാ
പ്രഭു എത്രകാലം ആഗ്രഹിച്ചാലും ഓരോ മാന്വന്തരത്തിലും ദേവി, മാരീചിയെ, അതുപോലെ അദിതി കശ്യപനെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, അനുഗമിക്കുന്നു.
സാര്ധം നാരായണം ശ്രീസ് തു മഘവന്തം ശചീ യഥാ വിഷ്ണും കീര്തിര് ഉഷാ സൂര്യം വസിഷ്ഠം ചാപ്യ് അരുന്ധതീ
നാരായണനോടൊപ്പം ശ്രീ, മഘവാനോടൊപ്പം ശചി, വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം കീർത്തി, സൂര്യനോടൊപ്പം ഉഷ, വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം അരുന്ധതി എന്നിങ്ങനെ.
നൈതാംസ് തു വിജഹത്യ് ഏതാ ഭര്തൄന് ദേവ്യഃ കഥംചന ഏവം പ്രാചേതസോ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ വൈ ചാക്ഷുഷേ ഽന്തരേ
ഈ ദേവികൾ ഒരിക്കലും അവരുടെ ഭർത്താക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ പ്രചേതസിന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷൻ ചാക്ഷുഷ മാന്വന്തരത്തിൽ ജനിച്ചു.
പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പൌത്രഃ പുത്രശ് ചാപി പ്രചേതസാമ് ദശഭ്യസ് തു പ്രചേതോഭ്യോ മാരിഷായാം പുനര് നൃപ
പ്രാചീനബർഹിഷിന്റെ മകനും പ്രചേതസുകളുടെ പുത്രനുമാണ് ദക്ഷൻ. പത്ത് പ്രചേതസുകളും മാരിഷയും ചേർന്ന് ദക്ഷനെ വീണ്ടും ജനിപ്പിച്ചു.