തതഃ കോലാഹലേ തസ്മിന് സര്വദേവസമാഗമേ തേജസഃ ശാതനം ചക്രേ വിശ്വകര്മാ ശനൈഃ ശനൈഃ
അങ്ങിനെയുള്ള ആഹ്ലാദത്തിൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരും കൂടിയപ്പോൾ, വിശ്വകർമ്മൻ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ക്രമേണ കുറച്ചു.
ആജാനുലിഖിതശ് ചാസൌ നിപുണം വിശ്വകര്മണാ നാഭ്യനന്ദത് തു ലിഖനം തതസ് തേനാവതാരിതഃ
ആ രൂപം കാൽമുട്ടുവരെ എത്തി, വിശ്വകർമ്മൻ നന്നായി വരച്ചപ്പോൾ, സൂര്യൻ ആ ചിത്രത്തെ അംഗീകരിച്ചില്ല. അതിനാൽ അവൻ താഴെ ഇറക്കപ്പെട്ടു.
ന തു നിര്ഭര്ത്സിതം രൂപം തേജസോ ഹനനേന തു കാന്താത് കാന്തതരം രൂപമ് അധികം ശുശുഭേ തതഃ
അവന്റെ പ്രകാശം കുറയുന്നതുകൊണ്ടോ ഭയപ്പെടുത്തലുകൊണ്ടോ ആ രൂപം ചോരുകയോ മങ്ങുകയോ ചെയ്തില്ല; മറിച്ച് അതിനേക്കാൾ മനോഹരമായ ഒരു രൂപം അതിൽ നിന്നു തെളിഞ്ഞു.
ഇതി ഹിമജലഘര്മകാലഹേതോര് ഹരകമലാസനവിഷ്ണുസംസ്തുതസ്യ തദുപരി ലിഖനം നിശമ്യ ഭാനോര് വ്രജതി ദിവാകരലോകമ് ആയുഷോ ഽന്തേ
തണുപ്പ്, വെള്ളം, ചൂട്, കാലം എന്നിവയുടെ ഫലമായി ഹരൻ, കമലാസനം, വിഷ്ണു ഇവർ വാഴ്ത്തിയ ആ സൂര്യന്റെ മുകളിൽ എഴുതിയതും കേട്ട ശേഷം, സൂര്യൻ തന്റെ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം ദിവാകരലോകത്തേക്ക് യാത്രയായി.
ഏവം ജന്മ രവേഃ പൂര്വം ബഭൂവ മുനിസത്തമാഃ രൂപം ച പരമം തസ്യ മയാ സംപരികീര്തിതമ്
ഇങ്ങനെ, മഹർഷികളേ, സൂര്യന്റെ ജനനം മുമ്പ് എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്നും അവന്റെ അതിമനോഹരമായ രൂപം ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഭൂയോ ഽപി കഥയാസ്മാകം കഥാം സൂര്യസമാശ്രിതാമ് ന തൃപ്തിമ് അധിഗച്ഛാമഃ ശൃണ്വന്തസ് താം കഥാം ശുഭാമ്
സൂര്യനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ കഥ വീണ്ടും ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ; ആ പുണ്യകഥ കേൾക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കു ഒരിക്കലും തൃപ്തി വരുന്നില്ല.
യോ ഽയം ദീപ്തോ മഹാതേജാ വഹ്നിരാശിസമപ്രഭഃ ഏതദ് വേദിതുമ് ഇച്ഛാമഃ പ്രഭാവോ ഽസ്യ കുതഃ പ്രഭോ
ഈ ദീപ്തിയുള്ള, അതിവിശാലമായ, അഗ്നിപഞ്ചാരപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവന്റെ ശക്തിയുടെ ഉറവിടം എന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രഭോ.
തമോഭൂതേഷു ലോകേഷു നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ പ്രകൃതേര് ഗുണഹേതുസ് തു പൂര്വം ബുദ്ധിര് അജായത
ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ഇരുട്ടിൽ മുങ്ങി, ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം ഇല്ലാതായപ്പോൾ, പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു ആദ്യം ബുദ്ധി ഉദിച്ചു.
അഹംകാരസ് തതോ ജാതോ മഹാഭൂതപ്രവര്തകഃ വായ്വഗ്നിര് ആപഃ ഖം ഭൂമിസ് തതസ് ത്വ് അണ്ഡമ് അജായത
അതിനുശേഷം മഹാഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അഹങ്കാരം ജനിച്ചു; പിന്നെ വായു, അഗ്നി, ജലം, ആകാശം, ഭൂമി എന്നിവയും അവയിൽ നിന്നു അണ്ഡവും പിറന്നു.
തസ്മിന്ന് അണ്ഡേ ത്വ് ഇമേ ലോകാഃ സപ്ത ചൈവ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ പൃഥിവീ സപ്തഭിര് ദ്വീപൈഃ സമുദ്രൈശ് ചൈവ സപ്തഭിഃ
ആ അണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഈ ഏഴു ലോകങ്ങളും നിലനിന്നു; ഭൂമി ഏഴു ദ്വീപുകളോടും ഏഴു സമുദ്രങ്ങളോടും കൂടി അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തത്രൈവാവസ്ഥിതോ ഹ്യ് ആസീദ് അഹം വിഷ്ണുര് മഹേശ്വരഃ വിമൂഢാസ് താമസാഃ സര്വേ പ്രധ്യായന്തി തമ് ഈശ്വരമ്
അവിടെ ഞാനും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും പാർത്തു; എല്ലാവരും താമസികതയിൽ ആഴ്ന്ന്, ആ പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു.
തതോ വൈ സുമഹാതേജാഃ പ്രാദുര്ഭൂതസ് തമോനുദഃ ധ്യാനയോഗേന ചാസ്മാഭിര് വിജ്ഞാതഃ സവിതാ തദാ
അപ്പോൾ അതിവിശാലമായ പ്രകാശം ഉള്ളവൻ, ഇരുട്ട് നീക്കുന്നവൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ധ്യാനയോഗം വഴി ഞങ്ങൾ ആ സമയത്ത് സവിതാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ജ്ഞാത്വാ ച പരമാത്മാനം സര്വ ഏവ പൃഥക് പൃഥക് ദിവ്യാഭിഃ സ്തുതിഭിര് ദേവഃ സ്തുതോ ഽസ്മാഭിസ് തദേശ്വരഃ
ആ പരമാത്മാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഞങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും വേർതിരിച്ച് ദൈവീയസ്തുതികളാൽ ആ ഇശ്വരനെ വാഴ്ത്തി.
ആദിദേവോ ഽസി ദേവാനാമ് ഐശ്വര്യാച് ച ത്വമ് ഈശ്വരഃ ആദികര്താസി ഭൂതാനാം ദേവദേവോ ദിവാകരഃ
നീ ദേവന്മാരിൽ ആദിദേവൻ; ഐശ്വര്യത്താൽ നീ ഇശ്വരൻ; സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആദികർത്താവും ദേവദേവനും ദിവാകരനുമാണ് നീ.
ജീവനഃ സര്വഭൂതാനാം ദേവഗന്ധര്വരക്ഷസാമ് മുനികിംനരസിദ്ധാനാം തഥൈവോരഗപക്ഷിണാമ്
സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും അതുപോലെ പാമ്പുകളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ജീവൻ നീയാണു.
ത്വം ബ്രഹ്മാ ത്വം മഹാദേവസ് ത്വം വിഷ്ണുസ് ത്വം പ്രജാപതിഃ വായുര് ഇന്ദ്രശ് ച സോമശ് ച വിവസ്വാന് വരുണസ് തഥാ
നീ ബ്രഹ്മാവും മഹാദേവനും വിഷ്ണുവും പ്രജാപതിയും വായുവും ഇന്ദ്രനും സോമനും വിവസ്വാനും വരുണനും ആകുന്നു.
ത്വം കാലഃ സൃഷ്ടികര്താ ച ഹര്താ ഭര്താ തഥാ പ്രഭുഃ സരിതഃ സാഗരാഃ ശൈലാ വിദ്യുദിന്ദ്രധനൂംഷി ച
നീ കാലം, സൃഷ്ടികർത്താവ്, സംഹാരകനും പോഷകനും പ്രഭുവും ആകുന്നു; നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, മിന്നൽ, ഇന്ദ്രധനുസ് ഇവയും എല്ലാം നിന്റെ ഭാഗമാണ്.
പ്രലയഃ പ്രഭവശ് ചൈവ വ്യക്താവ്യക്തഃ സനാതനഃ ഈശ്വരാത് പരതോ വിദ്യാ വിദ്യായാഃ പരതഃ ശിവഃ
നീ പ്രളയവും ഉത്ഭവവും, പ്രകടവും അപ്രകടവും, ശാശ്വതനും ആകുന്നു; ഇശ്വരനിൽ നിന്ന് വിജ്ഞാനം ഉരുത്തിരിയുന്നു, വിജ്ഞാനത്തിന് അപ്പുറം ശിവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശിവാത് പരതരോ ദേവസ് ത്വമ് ഏവ പരമേശ്വരഃ സര്വതഃപാണിപാദാന്തഃ സര്വതോക്ഷിശിരോമുഖഃ
ശിവനിൽ അപ്പുറം പരമേശ്വരനായ ദേവൻ നീയാണു മാത്രം; എല്ലാ ദിക്കിലും കൈകളും കാലുകളും, കണ്ണുകളും തലകളും മുഖങ്ങളും ഉള്ളവൻ നീയാണു.
സഹസ്രാംശുഃ സഹസ്രാസ്യഃ സഹസ്രചരണേക്ഷണഃ ഭൂതാദിര് ഭൂര് ഭുവഃ സ്വശ് ച മഹഃ സത്യം തപോ ജനഃ
ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം മുഖങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കാലും കണ്ണുകളും ഉള്ളവൻ; ഭൂതങ്ങളുടെ ആദിയും ഭൂമിയും അന്തരീക്ഷവും സ്വർഗ്ഗവും മഹലോകവും സത്യവും തപസ്സും ജനലോകവും നീയാണു.
പ്രദീപ്തം ദീപനം ദിവ്യം സര്വലോകപ്രകാശകമ് ദുര്നിരീക്ഷം സുരേന്ദ്രാണാം യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
ദീപ്തിയും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യമായ ആ രൂപത്തിന്, ദേവേന്ദ്രന്മാർക്കും നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയാത്ത അത്ഭുതമായ ആ ഭാവത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സുരസിദ്ധഗണൈര് ജുഷ്ടം ഭൃഗ്വത്രിപുലഹാദിഭിഃ സ്തുതം പരമമ് അവ്യക്തം യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
ദേവതകളും സിദ്ധന്മാരും ചുറ്റി നിൽക്കുന്ന, ഭൃഗു, അത്രി, പുലഹ തുടങ്ങിയവർ സ്തുതിച്ച, പരമമായും മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തതുമായ ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വേദ്യം വേദവിദാം നിത്യം സര്വജ്ഞാനസമന്വിതമ് സര്വദേവാതിദേവസ്യ യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
വേദം അറിയുന്നവർ എപ്പോഴും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, എല്ലാ ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ, എല്ലാ ദേവന്മാരിലും അതീതനായ ദേവന്റെ ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വിശ്വകൃദ് വിശ്വഭൂതം ച വൈശ്വാനരസുരാര്ചിതമ് വിശ്വസ്ഥിതമ് അചിന്ത്യം ച യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആന്തര്യാമിയുമായും, വൈശ്വാനരനും ദേവന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവനും, ലോകമാകെ വ്യാപിച്ചും, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തതുമായ ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
പരം യജ്ഞാത് പരം വേദാത് പരം ലോകാത് പരം ദിവഃ പരമാത്മേത്യ് അഭിഖ്യാതം യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
യജ്ഞത്തിലും വേദത്തിലും ലോകങ്ങളിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും അതീതമായ, പരമാത്മാവെന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
അവിജ്ഞേയമ് അനാലക്ഷ്യമ് അധ്യാനഗതമ് അവ്യയമ് അനാദിനിധനം ചൈവ യദ് രൂപം തസ്യ തേ നമഃ
അറിയാനോ കാണാനോ കഴിയാത്ത, ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രം ലഭിക്കാവുന്ന, ക്ഷയിക്കാത്ത, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമോ നമഃ കാരണകാരണായ നമോ നമഃ പാപവിമോചനായ നമോ നമസ് തേ ദിതിജാര്ദനായ നമോ നമോ രോഗവിമോചനായ
സകല കാരണങ്ങളുടെ കാരണമായവനേ, പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നവനേ, ദിതിയുടെ മക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, രോഗങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമോ നമഃ സര്വവരപ്രദായ നമോ നമഃ സര്വസുഖപ്രദായ നമോ നമഃ സര്വധനപ്രദായ നമോ നമഃ സര്വമതിപ്രദായ
എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകുന്നവനേ, എല്ലാ സന്തോഷവും നൽകുന്നവനേ, എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നവനേ, എല്ലാ ജ്ഞാനവും നൽകുന്നവനേ, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.
സ്തുതഃ സ ഭഗവാന് ഏവം തൈജസം രൂപമ് ആസ്ഥിതഃ ഉവാച വാചാ കല്യാണ്യാ കോ വരോ വഃ പ്രദീയതാമ്
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ഭഗവാൻ, ദീപ്തിയുള്ള രൂപം ധരിച്ച്, മംഗളമായ വാക്കുകളിൽ ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾക്ക് ഏത് വരം വേണം? ഞാൻ അതു നൽകാം.'
തവാതിതൈജസം രൂപം ന കശ്ചിത് സോഢുമ് ഉത്സഹേത് സഹനീയം തദ് ഭവതു ഹിതായ ജഗതഃ പ്രഭോ
പ്രഭേ, നിങ്ങളുടെ അത്യന്തം ദീപ്തമായ രൂപം ആരും സഹിക്കാനാവില്ല; ലോകത്തിന്റെ ഭാവി നന്മയ്ക്കായി അതു സഹിക്കാവുന്നതാകട്ടെ.