തേജസാ ദഹ്യമാനാസ് തേ ഭസ്മീഭൂതാ മഹാസുരാഃ തതഃ പ്രഹര്ഷമ് അതുലം പ്രാപ്താഃ സര്വേ ദിവൌകസഃ
അവന്റെ തേജസ്സില് കത്തിയ അസുരന്മാര് ചാരമായി; അതിനുശേഷം സ്വര്ഗ്ഗവാസികള് എല്ലാവരും അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തുഷ്ടുവുസ് തേജസാം യോനിം മാര്തണ്ഡമ് അദിതിം തഥാ സ്വാധികാരാംസ് തതഃ പ്രാപ്താ യജ്ഞഭാഗാംശ് ച പൂര്വവത്
അവര് പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവായ മാര്ത്താണ്ഡനെയും അദിതിയെയും സ്തുതിച്ചു; അതിനുശേഷം, മുമ്പുപോലെ തന്നെ അവരുടെ അധികാരവും യജ്ഞഭാഗവും വീണ്ടെടുത്തു.
ഭഗവാന് അപി മാര്തണ്ഡഃ സ്വാധികാരമ് അഥാകരോത് കദമ്ബപുഷ്പവദ് ഭാസ്വാന് അധശ് ചോര്ധ്വം ച രശ്മിഭിഃ വൃതോ ഽഗ്നിപിണ്ഡസദൃശോ ദധ്രേ നാതിസ്ഫുടം വപുഃ
ഭഗവാന് മാര്ത്താണ്ഡനും തന്റെ അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു; കടമ്പപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കിരണങ്ങള് മുകളിലും കീഴിലും ചുറ്റി, അഗ്നിപിണ്ഡംപോലെയും, വ്യക്തമായി കാണാനാകാത്ത രൂപത്തോടെയും പ്രകാശിച്ചു.
കഥം കാന്തതരം പശ്ചാദ് രൂപം സംലബ്ധവാന് രവിഃ കദമ്ബഗോലകാകാരം തന് മേ ബ്രൂഹി ജഗത്പതേ
'സൂര്യന് പിന്നീടെങ്ങനെ അതിലും മനോഹരമായ, കടമ്പഗോളത്തിന്റെ രൂപമുള്ള ദേഹം നേടി? അതെന്താണെന്ന് ദൈവങ്ങളേ, എന്നോട് പറയൂ.'
ത്വഷ്ടാ തസ്മൈ ദദൌ കന്യാം സംജ്ഞാം നാമ വിവസ്വതേ പ്രസാദ്യ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വിശ്വകര്മാ പ്രജാപതിഃ
ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ മകളായ സംജ്ഞയെ, വിശ്വകര്മ്മന് ഭഗവാനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, വിവസ്വാനെ വിവാഹം കഴിക്കാന് നല്കി.
ത്രീണ്യ് അപത്യാന്യ് അസൌ തസ്യാം ജനയാമ് ആസ ഗോപതിഃ ദ്വൌ പുത്രൌ സുമഹാഭാഗൌ കന്യാം ച യമുനാം തഥാ
ഗോപാലന് അവളില് മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: രണ്ട് മഹാതേജസ്സുള്ള പുത്രന്മാരെയും, യമുന എന്ന മകളെയും.
യത് തേജോ ഽഭ്യധികം തസ്യ മാര്തണ്ഡസ്യ വിവസ്വതഃ തേനാതിതാപയാമ് ആസ ത്രീംല് ലോകാന് സചരാചരാന്
മാര്ത്താണ്ഡന് വിവസ്വാന്റെ തേജസ് അത്യന്തം ശക്തമായതിനാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായി അവന് കത്തിച്ചു.
തദ് രൂപം ഗോലകാകാരം ദൃഷ്ട്വാ സംജ്ഞാ വിവസ്വതഃ അസഹന്തീ മഹത് തേജഃ സ്വാം ഛായാം വാക്യമ് അബ്രവീത്
വിവസ്വാന്റെ ആ ഗോളാകൃതിയായ രൂപം കണ്ട സംജ്ഞ, അതി തേജസ്സിനെ സഹിക്കാനാവാതെ, തന്റെ നിഴലോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം യാസ്യാമി ഭദ്രം തേ സ്വമ് ഏവ ഭവനം പിതുഃ നിര്വികാരം ത്വയാത്രൈവ സ്ഥേയം മച്ഛാസനാച് ഛുഭേ
ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, നിനക്ക് ആശംസകൾ. നീ ഇവിടെ തന്നെ, മാറ്റമില്ലാതെ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം താമസിക്കണം, ഭദ്രയായവളേ.
ഇമൌ ച ബാലകൌ മഹ്യം കന്യാ ച വരവര്ണിനീ സംഭാവ്യാ നൈവ ചാഖ്യേയമ് ഇദം ഭഗവതേ ത്വയാ
ഈ രണ്ടു മക്കളും ഈ മനോഹരമായ മകളും എന്റെവയാണെന്ന് കരുതണം; നീ ഇത് ഒരിക്കലും ഭഗവാനെ അറിയിക്കരുത്.
ആ കചഗ്രഹണാദ് ദേവി ആ ശാപാന് നൈവ കര്ഹിചിത് ആഖ്യാസ്യാമി മതം തുഭ്യം ഗമ്യതാം യത്ര വാഞ്ഛിതമ്
ദേവിയേ, മുടി പിടിച്ച സമയത്തുനിന്നും ശാപം വരുന്നതുവരെ ഞാൻ എന്റെ തീരുമാനം നിന്നോട് ഒരിക്കലും പറയില്ല; നീ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകാവുന്നതാണ്.
ഇത്യ് ഉക്താ വ്രീഡിതാ സംജ്ഞാ ജഗാമ പിതൃമന്ദിരമ് വത്സരാണാം സഹസ്രം തു വസമാനാ പിതുര് ഗൃഹേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലജ്ജിച്ച സംജ്ഞ അവളുടെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, ആയിരം വർഷം അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ താമസിച്ചു.
ഭര്തുഃ സമീപം യാഹീതി പിത്രോക്താ സാ പുനഃ പുനഃ ആഗച്ഛദ് വഡവാ ഭൂത്വാ കുരൂന് അഥോത്തരാംസ് തതഃ
ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോകണമെന്ന് അച്ഛൻ പലതവണ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ കുതിരയായി മാറി ഉത്തരകുരുക്കളിലേക്കു പോയി.
തത്ര തേപേ തപഃ സാധ്വീ നിരാഹാരാ ദ്വിജോത്തമാഃ പിതുഃ സമീപം യാതായാം സംജ്ഞായാം വാക്യതത്പരാ
അവിടെ ആ ധാർമ്മികയായവൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; സംജ്ഞ അച്ഛന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോയപ്പോൾ, വാക്കിൽ ഉറച്ച ഛായ അവിടെ തന്നെ തുടര്ന്നു.
തദ്രൂപധാരിണീ ഛായാ ഭാസ്കരം സമുപസ്ഥിതാ തസ്യാം ച ഭഗവാന് സൂര്യഃ സംജ്ഞേയമ് ഇതി ചിന്തയന്
അവളുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഛായ ഭാസ്കരന്റെ അടുക്കലെത്തി; അവളെ സംജ്ഞയെന്ന് കരുതി ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അവളോടൊപ്പം ആയിരുന്നു.
തഥൈവ ജനയാമ് ആസ ദ്വൌ പുത്രൌ കന്യകാം തഥാ സംജ്ഞാ തു പാര്ഥിവീ തേഷാമ് ആത്മജാനാം തഥാകരോത്
അവളോടൊപ്പം സൂര്യൻ അതുപോലെ രണ്ടു മക്കളെയും ഒരു മകളെയും ജനിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ സംജ്ഞ ആ കുട്ടികളെ ഭൂമിയിലേക്കു മാറ്റി.
സ്നേഹം ന പൂര്വജാതാനാം തഥാ കൃതവതീ തു സാ മനുസ് തത് ക്ഷാന്തവാംസ് തസ്യാ യമസ് തസ്യാ ന ചക്ഷമേ
പിന്നീട് ജനിച്ച കുട്ടികളോടു മുൻപത്തെ പോലെ സ്നേഹം അവൾ കാണിച്ചില്ല; മനു അതെല്ലാം ക്ഷമിച്ചു, എന്നാൽ യമൻ ക്ഷമിച്ചില്ല.
ബഹുധാ പീഡ്യമാനസ് തു പിതുഃ പത്യാ സുദുഃഖിതഃ സ വൈ കോപാച് ച ബാല്യാച് ച ഭാവിനോ ഽര്ഥസ്യ വൈ ബലാത് പദാ സംതര്ജയാമ് ആസ ന തു ദേഹേ ന്യപാതയത്
അച്ഛനും അമ്മയും പലവിധത്തിൽ ദുഃഖിപ്പിച്ചതിനാൽ, ബാല്യത്താലും കോപത്താലും ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതിന്റെ ബലത്തിൽ, യമൻ അമ്മയെ കാലുകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, പക്ഷേ ശരീരത്തിൽ തൊടിയില്ല.
പദാ തര്ജയസേ യസ്മാത് പിതുര് ഭാര്യാം ഗരീയസീമ് തസ്മാത് തവൈഷ ചരണഃ പതിഷ്യതി ന സംശയഃ
നീ അച്ഛന്റെ ഭാര്യയായ ഏറ്റവും ആദരണീയയായവളെ കാലുകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതിനാൽ, നിന്റെ ഈ കാൽ വീഴും, സംശയമില്ല.
യമസ് തു തേന ശാപേന ഭൃശം പീഡിതമാനസഃ മനുനാ സഹ ധര്മാത്മാ പിത്രേ സര്വം ന്യവേദയത്
ആ ശാപം കൊണ്ടു മനസ്സിൽ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ച യമൻ, ധാർമ്മികനായ മനുവിനോടൊപ്പം അച്ഛനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു.
സ്നേഹേന തുല്യമ് അസ്മാസു മാതാ ദേവ ന വര്തതേ വിസൃജ്യ ജ്യായസം ഭക്ത്യാ കനീയാംസം ബുഭൂഷതി
ദേവാ, അമ്മ നമ്മളോടു തുല്യമായി സ്നേഹം കാണിക്കുന്നില്ല; മൂത്തവനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭക്തിയോടെ ചിറകനെ മാത്രം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.
തസ്യാം മയോദ്യതഃ പാദോ ന തു ദേഹേ നിപാതിതഃ ബാല്യാദ് വാ യദി വാ മോഹാത് തദ് ഭവാന് ക്ഷന്തുമ് അര്ഹസി
അവളെ നേരെ കാലുയർത്തിയതേയുള്ളൂ, ശരീരത്തിൽ തൊട്ടിട്ടില്ല; ബാല്യത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ അവിവേകത്താലോ ആയിരിക്കും, ദയവായി ഇതു ക്ഷമിക്കണം, പ്രഭോ.
ശപ്തോ ഽഹം താത കോപേന ജനന്യാ തനയോ യതഃ തതോ മന്യേ ന ജനനീമ് ഇമാം വൈ തപതാം വര
താതാ, ഞാൻ അമ്മയുടെ കോപത്തിൽ നിന്നു ശപിക്കപ്പെട്ടു, ഞാൻ അവളുടെ മകനായതിനാൽ; അതുകൊണ്ട്, തപസ്സുകാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇവളെ ഞാൻ അമ്മയെന്നു കരുതുന്നില്ല.
തവ പ്രസാദാച് ചരണോ ഭഗവന് ന പതേദ് യഥാ മാതൃശാപാദ് അയം മേ ഽദ്യ തഥാ ചിന്തയ ഗോപതേ
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഭഗവാനേ, അമ്മയുടെ ശാപം കൊണ്ട് എന്റെ കാൽ ഇന്നലെ വീഴരുതേ; ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഇതു ദയവായി പരിഗണിക്കണം.
അസംശയം മഹത് പുത്ര ഭവിഷ്യത്യ് അത്ര കാരണമ് യേന ത്വാമ് ആവിശത് ക്രോധോ ധര്മജ്ഞം ധര്മശീലിനമ്
എന്ത് സംശയവും ഇല്ല, മകനേ, ഇതിന് വലിയൊരു കാരണം ഉണ്ടാകും, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനും പാലിക്കുന്നവനുമാണെങ്കിലും, കോപം നിന്നിൽ വന്നതിനു.
സര്വേഷാമ് ഏവ ശാപാനാം പ്രതിഘാതോ ഹി വിദ്യതേ ന തു മാത്രാഭിശപ്താനാം ക്വചിച് ഛാപനിവര്തനമ്
എല്ലാ ശാപങ്ങൾക്കും പ്രത്യക്ഷമായുള്ള പരിഹാരമുണ്ട്; പക്ഷേ അമ്മയുടെ ശാപം ഏറ്റവര്ക്കും എവിടെയും മാറ്റാൻ കഴിയില്ല.
ന ശക്യമ് ഏതന് മിഥ്യാ തു കര്തും മാതുര് വചസ് തവ കിംചിത് തേ ഽഹം വിധാസ്യാമി പുത്രസ്നേഹാദ് അനുഗ്രഹമ്
നിന്റെ അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ അസത്യമാക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല; എങ്കിലും, മകനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കും.
കൃമയോ മാംസമ് ആദായ പ്രയാസ്യന്തി മഹീതലമ് കൃതം തസ്യാ വചഃ സത്യം ത്വം ച ത്രാതോ ഭവിഷ്യസി
പുഴുക്കൾ മാംസം എടുത്ത് ഭൂമിയിലേക്ക് പോകും; അവളുടെ വാക്കുകൾ സത്യമായിരിക്കും, നീ രക്ഷപ്പെടും.
ആദിത്യസ് ത്വ് അബ്രവീച് ഛായാം കിമര്ഥം തനയേഷു വൈ തുല്യേഷ്വ് അപ്യ് അധികഃ സ്നേഹ ഏകം പ്രതി കൃതസ് ത്വയാ
സൂര്യൻ ഛായയോട് ചോദിച്ചു: സമാനമായ മക്കളിൽ ഒരാളോടു മാത്രമേറെ സ്നേഹം കാണിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
നൂനം നൈഷാം ത്വം ജനനീ സംജ്ഞാ കാപി ത്വമ് ആഗതാ നിര്ഗുണേഷ്വ് അപ്യ് അപത്യേഷു മാതാ ശാപം ന ദാസ്യതി
നീ അവർക്കു യഥാർത്ഥ അമ്മയല്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്; മറ്റാരോ രൂപം നിന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത മക്കളോടും ഒരു അമ്മ ശാപം നൽകില്ല.